• Anasayfa  • Künye  • Kurumsal  • Reklam  • Üyelik  • Arşiv  • Kariyer  • Site Haritası  RSS 
YAZARLAR  |  GÜNCEL  |  GÖRÜNTÜLÜ  |  ÖZEL  |  TİCARET SOHBETLERİ  |  FİNANS  |  İHALELER  |  TİCARET BORSALARI  |  RESMİ GAZETE
YAZARLAR Hulusi Berik ►GİRİŞİM & İNOVASYON
12
14
16
18
10/11/2017 17:42
Blockchain

     Uzun bir süredir kripto para hakkında yazıyorum. Bunun alt yapısının da Blockchain olduğunu biliyoruz ama bu kripto paraların inmesi çıkması son dönemin çok popüler haberi olunca esas itibariyle bu işin temeli olan Blok zinciri nediri biraz ıskaladık. Kişisel olarak tanışıklığımda olan ve bence bu konuda Türkiye'de Blok zincirini en iyi bilen ve uygulayan kişiler olan Cemil Şinasi Türün ve Onur Kılıç'la uzun bir sohbet yaptık ve aşağıdaki yazı doğdu. Her ikisine de ayırdıkları zaman ve açıklamaları için çok teşekkür ederim.
     Blockchain teknolojisi dağınık haldeki birden fazla noktanın birbirleri ile mutabakat halinde veri işleme ve veri depolamayabilme problemine bulunmuş bir çözümdür.
     Türk Lirası, Ruble, Hisse senedi, gibi kıymetlerin çok büyük çoğunluğu zaten dijital haldedir. Bu para birimlerinin değer bulması bunların saklama ve transfer işlemlerinin güvenilir üçüncü partiler sayesinde olur. Politik ve mimari merkeziyetçilik gerektirir. Bu merkezi güvenilir yapılar olmadan digital bir içeriğin çoklanıp ya da kopyalanıp kullanılmamasının güvencesi yoktur. Bunun yanında kağıt paranın başarısının ve yaygın olmasının altında kopyalanma zorluğunun çok düşük bir maliyet ile arttırılması becerisi yatar.

     Blockchainler kamusal veri işleme ve veri saklama protokolleridir. Geleneksel server-client topolojisi ile değil peer-to-peer topoloji ile işler. İsteyen herkes ethereum, waves veya bitcoin gibi açık kaynak programları indirerek o blockchainin networküne dahil olabilir.
     Bir blockchain networküne dahil olan bir kimse networkdeki diğer kişilerden o blockchain üzerinde başlangıçtan itibaren yapılmış tüm işlemleri kendi makinasında bulundurur. Yani o network içerisindeki her oyuncuda birebir aynı veriler bulunur. Netwok içerisinde yeni işlemler yapıldıkça bu işlemler öncekilerinin üzerine dahil edilir. Her oyuncuda birebir aynı verilerin bulunması oyuncuların üçkağıt yapmalarını yani geçersiz işlem yapmalarının önüne geçer. Tüm oyuncular arasında veri mutabakatı söz konusudur. Anlaşılacağı gibi geleneksel güvenilir üçüncü partilerin görevi P2P network protokolüne yedirilmiştir. Kendime ait olmayan bir miktar bitcoin harcamam için networkteki oyuncuların büyük çoğunluğunun makinalarındaki blockchain verilerini değiştirmem gerekir ki bu imkansız olmamakla birlikte pratikte uygulanabilir değildir. (Büyük ihtimalle toplam bitcoin değerinden daha fazla harcama yapmam gerekecektir. Yaptığımı varsayarsak da bitcoinlerin artık değeri kalmayacağını öngörebiliriz.)

     Blokchain birbirine zincirlenmiş başı ve sonu olan bir bloklar zinciridir. Blokların içerisinde oyuncuların yaptığı işlemler bulunur. Bloklar o network'ün kalp atışları gibidir. Örneğin bu kalp atışı periyodu ortalama olarak bitcoinde 10 dakika, ethereumda 15 saniye dolaylarındadır. Her yeni blok networke dahil olan tüm oyuncular tarafından kendi makinalarındaki blokchain veri tabanına doğrululuğu ve geçerliliği kabul edildikten sonra zincirin son halkası olarak eklenir. Blokları oluşturan oyunculara miner adı verilir ve bu oyuncular networkün güvenliğini ve devamlılığını blok oluşturmak sureti ile sağladıkları için  hem blok içerisine yerleştirdikleri işlemlerden komisyon alırlar hem de o blockchainin içsel cryptocurrency'si ile algoritmik olarak ödüllendirilirler. Blockchaindeki para arzı yaratma fonksiyonu networkün veri güvenliğini sağlama teşviki ile doğrudan bağlıdır.

    Blockchain üzerinde yer alan bir kıymetin kendisi ile o kıymeti transfer edebilen ve değerlendirebilen varlık, her zaman birbirine olarak bağlı durumdadır.
Bitcoin programının/protokolünün kullanım alanı sadece bitcoin transfer etmekle kısıtlı iken yeni nesil blockchainler bundan çok daha fazlasını sunmaktadır. Örneğin, ethereum, üzerine program konuşlandırılabilen bir blockchaindir. Zaten ethereum bir blockchainden ziyade küresel bilgisayar olarak anılır. Ethereum üzerine bir basit bir hesap makinası konuşlandırabileceğimiz gibi daha kompleks uygulamalar için de kullanabiliriz. Örneğin nüfüs cüzdanları bugün pasif varlıklardır ancak blockchain üzerindeki bir kimlik objesi nüfüs cüzdanı üzerindeki parametreleri taşımanın yanısıra blockchain üzerindeki diğer uygulamalar ile etkileşmenizi sağlayabilir.

    Blockchain üzerine yazılan programlar yani iş mantıkları ve modelleri tıpkı geleneksel şirket müşteri iş modeline alternatif bir model sunmaktadır. Bu programlar genellikle protokol adı ile anılır ve geliştirilen protokoller içerisinde hizmet sunanlar ve hizmet satın alanlar arada güvenilir parti olmaksızın karşı karşıya gelir. Bu nedenle blockchain kullanan uygulama veya protokollere kooperatif gözü ile bakılmalıdır. Blockchain ile nasıl ne yapmalıyız kafa karışıklığının en önemli nedenlerinden biri kooperatif gözü ile bakamamaktan kaynaklanır.
     Örneğin Gayrı-merkezi işleyen bir VPN protokolü düşünelim. Bu protokole göre isteyen herhangi bir servis sağlayıcı kendi bantgenişliğini hizmet olarak VPN hizmetinden faydalanmak isteyen bir başka kullanıcıya kullandığın kadar öde metodu ile satabilir. Alıcının ve satıcının birbirlerini tanımaları gerekmez ve alıcı protokol dahilinde yer alan sunucuların fiyat ve performans verilerini değerledirerek kendine en uygun sunucuyu tercih edebilir.

     Şatış işlemi dolar ya da ruble ile değil o protokolün kendi değer birimi ile gerçekleşir. Protokollerin kendi içerisinde bulundurduğu değer birimine genelde token adı verilir. Ve tokenlar blockchain üzerinde yer alır, transfer işlemleri blockchain üzerinden yapılır. Ethereum üzerinde yer alan harici değerlerin ethereumun içsel değeri etherlerden daha büyük olması beklenen doğal bir sonuçtur. Protokolün geliştiricileri işin başında projelerine fon bulabilmek adına bu tokenları halka arz ederler. Projenin başarı ile hayata geçeceğine inanan kişiler ve organizasyonlar bu tokenları kullanırlar. Önemli olan nokta bu tokenların miktarının hep sabit kalacak olmasıdır, bu da demektir ki başarı ile hayata geçen bir protokol projesine talep fazla olacak ve bu protokolden yararlanmak isteyen kullanıcıların token elde etmesi gerekecektir, böylece tokenların pazar değeri artacaktır. Bu günlerde çok konuşulan ICO (Initial coin offering - Baştan halka arz) mekanizması kabaca bu şekildedir. GSM protokolünü geliştirenler baştan yalnızca 1.000.000 kontör arz etmiş olsalardı ve GSM içindeki tüm iletişim alışverişini bu kontörler ile sınırlamış olasalardı bugün 1 kontör değerinin ne kadar yüksek olacağını tahmin edebilirsiniz.
     Geçen haftaki yazımda taraftarı olduğum Karşıyaka Spor Kılübü hakkında kuruluş tarihini sehven 1 Kasım yerine 1 Aralık yazmışım. Okuyucularımızın anlayışına sığınıyorum.

Önceki Yazılar :
Haberler
  Kurulan şirket sayısı yüzde 32,67 azaldı

  Palandöken, “Gıda ürünlerindeki KDV karmaşası son bulmalı”

  İzmir İtalyan Ticaret Odası’ndan fuar çağrısı

  Yaş Meyve Sebze Sektörü Ortaca’da buluştu

  Turkcell endüstri 4.0 ile geleceği tasarlıyor

  Bornova onların da evi

  “26 milyar $ katma değer sağladık”

  Borsa’dan tarım alanında proje fikri olan gençler için ödüllü yarışma

  Şişecam’ın kredi notuna Fitch’ten teyit

  Didim D-Marin’de Petrol Ofisi ve Asmira farkı

  Temsa Bayisi Yaşaroğlu ilk yarıda satış hedefine ulaştı

  Şehit Polis Kesikoğlu’nun adı Urla’da yaşayacak

  Bakanlık Burgas’tan hayvan almadığını açıkladı

  Air France-KLM ile Eastern Airlines iş ortaklığı genişliyor

  “Türkiye’nin kadın girişimcilere ihtiyacı var”

  Lojistik şirketleri deplasmanda kazanmaya başladı

  Çin’de yapay zekâ piyasası hızla gelişiyor

  Karşıyakalı hentbolcular ‘Süper Lig’de

  Engellilere istihdam, doğaya destek

  Eğlenerek veda ettiler

  Yapay zekayla yönetilen akıllı şehirler

  Lenovo Game On oyun severleri buluşturuyor

  Kaspersky Lab ve sokak sanatçısı D*Face, Formula E sürücüleri için kasklar tasarladı

  Kemeraltı’nda 3 büyük adım

  Doğal Yaşam’ın yeni maskotları: Çilli ve Zilli

  Karabağlar’da yaz spor okulları dopdolu geçiyor

  “Sokaklarımızı temiz tutmak herkesin görevi”

  Balıkçının kurtuluşu; Kota

  İhale Özetleri

  Su Ürünleri Hal Fiyatları

  Sebze-Meyve Hal Fiyatları

  Borsalarda Alım-Satım

  21 Temmuz 2018 Tarihli ve 30485 Sayılı Resmî Gazete

  Karayollarında Durum

  İHALENİN TARİHİ ve SAATİ ► 08.08.2018 - 14:30

  İHALENİN TARİHİ ve SAATİ ► 15.08.2018 - 10:00

  İHALENİN TARİHİ ve SAATİ ► 14.08.2018 - 14:30

  2018’de kruvaziyer turizmi durdu

  İzmir turizmi Haziran’da yüzde 20 büyüdü

  Makine İmalatçıları Birliği Eurotrans’a üye oldu

  Eximbank e-bono uygulamasına geçiyor

  İMDER’in yeni başkanı Yıldırım

  İzmirli OSB’ler BAYOSB’de bir araya geldi

  “Gelin ve damatları hayal kırıklığına uğratmayın”

  “Dijital Gayrimenkul Danışmanı” eğitimi İzmir’de yapılacak

  Ormanları ihmal ve dikkatsizlik yakıyor

  Ankara Ticaret Odası’dan e-ticaret atağı

  Yeni düzenleme ve hamleler sonuç verdi

  Bornova’nın yolları yenileniyor

  Anadolu Sigorta ile evcil dostlarınız da güvence altında

ÇOK OKUNANLAR
bu hafta | bu ay
Foto/Video Galeri
  Ticaret 21.07.2018
  Ticaret 20.07.2018
  Ticaret 19.07.2018
  Ticaret 18.07.2018
  Ticaret 17.07.2018
  Ticaret 16.07.2018
Para Piyasaları
Hava Durumu
Takvim
Üye Giriş
E-Posta :
Şifre :
Beni Hatırla
     
      Üye Olmak İstiyorum
      Şifremi Unuttum
Bu sitenin tüm hakları saklıdır Ticaret Gazetesi    rt.moc.isetezagteracit @ ofni