• Anasayfa  • Künye  • Kurumsal  • Reklam  • Üyelik  • Arşiv  • Site Haritası  RSS 
YAZARLAR  |  GÜNCEL  |  GÖRÜNTÜLÜ  |  ÖZEL  |  TİCARET SOHBETLERİ  |  FİNANS  |  İHALELER  |  TİCARET BORSALARI  |  RESMİ GAZETE
YAZARLAR Hulusi Berik ►GİRİŞİM & İNOVASYON
12
14
16
18
10/11/2017 17:42
Blockchain

     Uzun bir süredir kripto para hakkında yazıyorum. Bunun alt yapısının da Blockchain olduğunu biliyoruz ama bu kripto paraların inmesi çıkması son dönemin çok popüler haberi olunca esas itibariyle bu işin temeli olan Blok zinciri nediri biraz ıskaladık. Kişisel olarak tanışıklığımda olan ve bence bu konuda Türkiye'de Blok zincirini en iyi bilen ve uygulayan kişiler olan Cemil Şinasi Türün ve Onur Kılıç'la uzun bir sohbet yaptık ve aşağıdaki yazı doğdu. Her ikisine de ayırdıkları zaman ve açıklamaları için çok teşekkür ederim.
     Blockchain teknolojisi dağınık haldeki birden fazla noktanın birbirleri ile mutabakat halinde veri işleme ve veri depolamayabilme problemine bulunmuş bir çözümdür.
     Türk Lirası, Ruble, Hisse senedi, gibi kıymetlerin çok büyük çoğunluğu zaten dijital haldedir. Bu para birimlerinin değer bulması bunların saklama ve transfer işlemlerinin güvenilir üçüncü partiler sayesinde olur. Politik ve mimari merkeziyetçilik gerektirir. Bu merkezi güvenilir yapılar olmadan digital bir içeriğin çoklanıp ya da kopyalanıp kullanılmamasının güvencesi yoktur. Bunun yanında kağıt paranın başarısının ve yaygın olmasının altında kopyalanma zorluğunun çok düşük bir maliyet ile arttırılması becerisi yatar.

     Blockchainler kamusal veri işleme ve veri saklama protokolleridir. Geleneksel server-client topolojisi ile değil peer-to-peer topoloji ile işler. İsteyen herkes ethereum, waves veya bitcoin gibi açık kaynak programları indirerek o blockchainin networküne dahil olabilir.
     Bir blockchain networküne dahil olan bir kimse networkdeki diğer kişilerden o blockchain üzerinde başlangıçtan itibaren yapılmış tüm işlemleri kendi makinasında bulundurur. Yani o network içerisindeki her oyuncuda birebir aynı veriler bulunur. Netwok içerisinde yeni işlemler yapıldıkça bu işlemler öncekilerinin üzerine dahil edilir. Her oyuncuda birebir aynı verilerin bulunması oyuncuların üçkağıt yapmalarını yani geçersiz işlem yapmalarının önüne geçer. Tüm oyuncular arasında veri mutabakatı söz konusudur. Anlaşılacağı gibi geleneksel güvenilir üçüncü partilerin görevi P2P network protokolüne yedirilmiştir. Kendime ait olmayan bir miktar bitcoin harcamam için networkteki oyuncuların büyük çoğunluğunun makinalarındaki blockchain verilerini değiştirmem gerekir ki bu imkansız olmamakla birlikte pratikte uygulanabilir değildir. (Büyük ihtimalle toplam bitcoin değerinden daha fazla harcama yapmam gerekecektir. Yaptığımı varsayarsak da bitcoinlerin artık değeri kalmayacağını öngörebiliriz.)

     Blokchain birbirine zincirlenmiş başı ve sonu olan bir bloklar zinciridir. Blokların içerisinde oyuncuların yaptığı işlemler bulunur. Bloklar o network'ün kalp atışları gibidir. Örneğin bu kalp atışı periyodu ortalama olarak bitcoinde 10 dakika, ethereumda 15 saniye dolaylarındadır. Her yeni blok networke dahil olan tüm oyuncular tarafından kendi makinalarındaki blokchain veri tabanına doğrululuğu ve geçerliliği kabul edildikten sonra zincirin son halkası olarak eklenir. Blokları oluşturan oyunculara miner adı verilir ve bu oyuncular networkün güvenliğini ve devamlılığını blok oluşturmak sureti ile sağladıkları için  hem blok içerisine yerleştirdikleri işlemlerden komisyon alırlar hem de o blockchainin içsel cryptocurrency'si ile algoritmik olarak ödüllendirilirler. Blockchaindeki para arzı yaratma fonksiyonu networkün veri güvenliğini sağlama teşviki ile doğrudan bağlıdır.

    Blockchain üzerinde yer alan bir kıymetin kendisi ile o kıymeti transfer edebilen ve değerlendirebilen varlık, her zaman birbirine olarak bağlı durumdadır.
Bitcoin programının/protokolünün kullanım alanı sadece bitcoin transfer etmekle kısıtlı iken yeni nesil blockchainler bundan çok daha fazlasını sunmaktadır. Örneğin, ethereum, üzerine program konuşlandırılabilen bir blockchaindir. Zaten ethereum bir blockchainden ziyade küresel bilgisayar olarak anılır. Ethereum üzerine bir basit bir hesap makinası konuşlandırabileceğimiz gibi daha kompleks uygulamalar için de kullanabiliriz. Örneğin nüfüs cüzdanları bugün pasif varlıklardır ancak blockchain üzerindeki bir kimlik objesi nüfüs cüzdanı üzerindeki parametreleri taşımanın yanısıra blockchain üzerindeki diğer uygulamalar ile etkileşmenizi sağlayabilir.

    Blockchain üzerine yazılan programlar yani iş mantıkları ve modelleri tıpkı geleneksel şirket müşteri iş modeline alternatif bir model sunmaktadır. Bu programlar genellikle protokol adı ile anılır ve geliştirilen protokoller içerisinde hizmet sunanlar ve hizmet satın alanlar arada güvenilir parti olmaksızın karşı karşıya gelir. Bu nedenle blockchain kullanan uygulama veya protokollere kooperatif gözü ile bakılmalıdır. Blockchain ile nasıl ne yapmalıyız kafa karışıklığının en önemli nedenlerinden biri kooperatif gözü ile bakamamaktan kaynaklanır.
     Örneğin Gayrı-merkezi işleyen bir VPN protokolü düşünelim. Bu protokole göre isteyen herhangi bir servis sağlayıcı kendi bantgenişliğini hizmet olarak VPN hizmetinden faydalanmak isteyen bir başka kullanıcıya kullandığın kadar öde metodu ile satabilir. Alıcının ve satıcının birbirlerini tanımaları gerekmez ve alıcı protokol dahilinde yer alan sunucuların fiyat ve performans verilerini değerledirerek kendine en uygun sunucuyu tercih edebilir.

     Şatış işlemi dolar ya da ruble ile değil o protokolün kendi değer birimi ile gerçekleşir. Protokollerin kendi içerisinde bulundurduğu değer birimine genelde token adı verilir. Ve tokenlar blockchain üzerinde yer alır, transfer işlemleri blockchain üzerinden yapılır. Ethereum üzerinde yer alan harici değerlerin ethereumun içsel değeri etherlerden daha büyük olması beklenen doğal bir sonuçtur. Protokolün geliştiricileri işin başında projelerine fon bulabilmek adına bu tokenları halka arz ederler. Projenin başarı ile hayata geçeceğine inanan kişiler ve organizasyonlar bu tokenları kullanırlar. Önemli olan nokta bu tokenların miktarının hep sabit kalacak olmasıdır, bu da demektir ki başarı ile hayata geçen bir protokol projesine talep fazla olacak ve bu protokolden yararlanmak isteyen kullanıcıların token elde etmesi gerekecektir, böylece tokenların pazar değeri artacaktır. Bu günlerde çok konuşulan ICO (Initial coin offering - Baştan halka arz) mekanizması kabaca bu şekildedir. GSM protokolünü geliştirenler baştan yalnızca 1.000.000 kontör arz etmiş olsalardı ve GSM içindeki tüm iletişim alışverişini bu kontörler ile sınırlamış olasalardı bugün 1 kontör değerinin ne kadar yüksek olacağını tahmin edebilirsiniz.
     Geçen haftaki yazımda taraftarı olduğum Karşıyaka Spor Kılübü hakkında kuruluş tarihini sehven 1 Kasım yerine 1 Aralık yazmışım. Okuyucularımızın anlayışına sığınıyorum.

Önceki Yazılar :
Haberler
  TÜBİTAK’tan milli ve özgün teknolojilere destek

  Tarım makineleri ihracatında hedef 800 milyon dolar

  Ekim ayında kurulan şirket sayısı arttı

  “Motorinde indirim için fazla beklenmemeli”

  Sanayi üretiminde yüzde 2,7 azalma

  Toplam ciro endeksi yüzde 32,3 arttı

  Yılda 12,4 kilogram kırmızı et tüketiyoruz

  Kaplan, “Daha iyisi için geliyoruz”

  Ekonomi, yerli ve yenilebilir enerji ile sürdürülebilir

  Özgörkey Otomotiv’den BMW, Mini, Land Rover ve Jaguar

  İzmirli Omorfo ve Mitra, endüstrideki kötü kokulara son verecek

  Kipa AVM, İbi ile Tosi’yi minik dostlarıyla buluşturuyor

  Kürk sektörünün genç tasarımcıları ödüllendirildi

  “Mülteci trafiğine çözüm bulun”

  ASKON Heyeti Özgener’i ziyaret etti

  Gayrimenkul’de toparlanma sinyalleri

  ASKON İZMİR, Smart Future Expo’daydı

  Satranç şampiyonları Özdilek’te yarışacak

  TARKEM hedef büyüttü

  Başkan Uyar, “5 projemiz ödülle taçlandı”

  Dijital dönüşüm liderleri yükseliyor

  Elektrikli otomobiller için lityum pil yatırımı

  Kuveyt Türk’ten üçüncü çeyrekte 668 milyon TL net kâr

  Alpet, hedeflerin yüzde 90’ına ulaşıldı

  Karşıyaka’da ‘Caz Günleri’ başlıyor

  “izmir’in rantı, İzmir’de kalmalı”

  Seferihisar, soğuk hava deposuna kavuştu

  Başkan Selvitopu’na sendikadan “teşekkür” ziyareti

  Tek projeyle 1 milyon TL tasarruf ettiler

  Ücretsiz Wi-Fi ağları tehlike saçıyor

  Sanayiye ‘insiyatif alan ve kendi kararlarını veren robotlar’ geliyor

  Dijitalleşen ofislerde yeni trend: Kurum içi videolar

  Acer Predator XB281HK ile 4K UHD oyun deneyimi yaşayın

  Kral, hem düşündürdü hem güldürdü

  Engellilerin engelsiz bahçesi

  Yenilikçi adımlar uluslararası projelerle atılıyor

  Çocuk kitapları yazarları, Bornovalı miniklerle buluşacak

  İhale İlanları

  Su Ürünleri Hal Fiyatları

  Sebze-Meyve Hal Fiyatları

  Borsalarda Alım-Satım

  Döviz / Altın

  16 Kasım 2018 Tarihli ve 30597 Sayılı Resmî Gazete

  Karayollarında Durum

  İHALENİN TARİHİ ve SAATİ ► 05.12.2018 - 15:00

  İHALENİN TARİHİ ve SAATİ ► 07.12.2018 - 14:30

  MENEMEN BELEDİYE BAŞKANLIĞINDAN İLAN

  İşsizlik Ağustos’ta % 11,1’e yükseldi

  10 aylık bütçe açığı yüzde 77,7 artışla 62,1 milyar liraya çıktı

  Palandöken, “İşsizlik Kasım’da yatay seviyeye gelir”

ÇOK OKUNANLAR
bu hafta | bu ay
Foto/Video Galeri
  Ticaret 17.11.2018
  Ticaret 16.11.2018
  Ticaret 15.11.2018
  Ticaret 14.11.2018
  Ticaret 13.11.2018
  Ticaret 12.11.2018
Para Piyasaları
Hava Durumu
Takvim
Üye Giriş
E-Posta :
Şifre :
Beni Hatırla
     
      Üye Olmak İstiyorum
      Şifremi Unuttum
Bu sitenin tüm hakları saklıdır Ticaret Gazetesi    rt.moc.isetezagteracit @ ofni