Salı, Mayıs 28, 2024

“Türkiye’nin temel meselesi, negatif reel faiz”

Deneyimli ekonomistler Prof. Dr. Işın Çelebi ve Dr. Mahfi Eğilmez, ‘Gizli Fon Dolandırıcılığı’ olmak üzere 2023’e damgasını vuran ekonomik olayları değerlendirdiler. Altınbaş Üniversitesinde düzenlenen aylık Ekonomi Söyleşilerinde bir araya gelen Prof. Dr. Çelebi ve Dr. Eğilmez, 2023’ün ikinci yarısında ekonomi de bir dönüşüm yaşadığını dile getirdiler. Enflasyonu indirmek için atılacak adımların kolay olmadığına değinen Prof. Dr. Çelebi ve Dr. Eğilmez, Türkiye’nin temel meselesinin negatif reel faiz olduğunu belirttiler. Prof. Dr. Çelebi, Türkiye’nin döviz kazandırıcı hizmetlerini geliştirmesi gerektiğinden bahsederek, “Reel faizleri pozitif yaparken, Türkiye’nin uluslararası alanda rekabet gücünü arttırıp, ihracatın, ithalatın karşılama oranını yüzde 80’nin üzerine çıkarılmalı. Avrupa Birliği tam üyelik yolu bu anlamda çok önemli bir yol haritası. O noktadan çok uzaklaştık şu anda. Oysa o yapı, Türkiye’yi rahatlatacak bir yapıdır” değerlendirmesini yaptı. 


“Yüksek enflasyon, gizli fon dolandırıcılığının nedeni”

Dr. Eğilmez de reel faizin negatif olduğu ortamlarda, insanların paralarını bankaya yatırdıkları zaman, aldıkları faizle elde ettikleri gelirin, enflasyon oranında olmadığına işaret etti. Parasının, faize rağmen eridiğini, satın alma gücünün kaybolduğunu gören vatandaş, etkilenmemek için alternatif birtakım yollar arıyor” dedi. Son zamanların en dikkat çekici olaylarından ‘Gizli Fon’ gibi faciaların, enflasyonist ortamlardan kaynaklandığını anlattı. Dr. Eğilmez, “80’lerde yaşanan Banker faciası zamanında da enflasyon yüksekti. O yüzden oldu bu işler. İnsanlar gidecek yer bulamıyorlar ki! O zaman döviz almak bu kadar serbest değildi, borsa bu kadar gelişmiş değildi, gayrimenkul piyasası böyle değildi. Araç istesen araç bulamazdınız. Mecburen hepsi bu yollara gitti. Şimdi de gayrimenkule gittiler, faizin düştüğü yerde borsa yükseldi, otomobil aldılar. Bir kısım da bu tip fonlara gitti. İlginç olanı da toplumun bu yaşadıklarından hiç ders çıkarmamasıdır. Bana sorarsanız sorunun asıl dikkat edilmesi gereken yönü burası, sosyo-psikolojik yönü” görüşlerini dile getirdi.Bununla birlikte net bir şekilde kayıt dışı kazanç ve kara paranın varlığına işaret eden Dr. Eğilmez, insanların bu paralardan kaçmak istediklerini söyledi.


“Eğitim düzeyi yükselmiyor, enflasyon yükseliyor”

Bu noktada kısa bir süre önce açıklanan PISA 2022 sonuçlarına atıfta bulunan Prof. Dr. Çelebi, eğitim düzeyini tüm sorunların sebebi olarak gördüğünü dile getirdi. Türkiye’nin PISA notlarının Avrupa ortalamasının altında olduğunu hatırlatan Prof. Dr. Çelebi, “Çocuklarımızın okuduğunu anlama oranı 456. Avrupa’nın ortalaması ise matematikte, okumada, yazmada, anlamada, Science’de 480 civarında. 35 ila 40 ülke arasında en arkada geliyoruz. OECD nezdinde 20 yıldır yapılıyor bu araştırma. Hem eğitim düzeyi yükselmiyor hem bir yandan enflasyon yükseliyor. İnsanlar iyi eğitim almıyorlar. Lüks hayat da tatlı geliyor. Sosyal medya ve dijitalleşme teknolojisinin bu anlamdaki etkileri gelecekte çok büyük problemlere yol açacak. Bence bu göstergelerin bu noktada olması, bu tür yolsuzluk meselelerinin de kolay ortaya çıkmasına yol açıyor. Her şey birbiriyle bağlantılı” değerlendirmelerini yaptı.

İLGİLİ HABERLER

GÜNDEM