Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından açıklanan 2025 yılının Kasım ayı bütçe rakamlarına göre, ilk onbir ayda bütçe gelirleri %48,48 artarken, bütçe giderleri %41,59 artış gösterdi. Bu gelişme sonucu bütçe açığındaki artış Ekim sonuna göre az da olsa azaldı ve 1.276,9 milyardan 1.270,9 milyara geriledi. 2024 yılının ilk onbir ayında 1.195,2 milyar olan faiz giderleri 2025 yılının aynı döneminde %62,12 artarak 1.937,8 milyara yükseldi. .
Bütçenin Eylül ayında 309,6 milyar olan açığı Ekim’de 223,2 milyara geriledikten sonra, Kasımda 169,5 milyar fazla verdi. Kasım ayı gelirleri 1.419,6 milyar, giderleri ise 1.250,1 milyar olarak gerçekleşti. Gelirlerin %89,6’sı 1.272 milyar lira olarak vergi gelirlerinden oluşurken faiz dışı giderler 1.132,2 milyar, faiz giderleri de Ekimde 157,4 milyar iken Kasımda 117,9 milyara düştü. Kasımda bütçe faiz dışı 169,5 milyar fazla verdi. Bütçe giderleri %30,7 artarken, gelirler %51,1 arttı ve bütçenin fazla vermesine neden oldu.
Yılın ilk onbir ayında yukarıda belirttiğim gibi bütçe giderleri %41,59 artarken gelirleri %48,48 arttı. Faiz giderleri geçen yıla göre %62,12 artarak 1.195,2 milyardan 1.937,7 milyara yükselmiş bulunuyor. 2025 yılı bütçesinde toplam faiz giderleri 1.254 milyar’dan 1.950 milyara %55,5 oranında artacak şekilde programlanmış durumda. Bu da yaklaşık aylık 162,5 milyar lira faiz gideri anlamına geliyor. İlk onbir ay sonunda bu rakama ulaşılmış bulunuyor. Dolayısıyla Aralık ayında ödenecek faiz kadar bütçede öngörülen rakam aşılmış olacak. 2025 bütçe açığı ise 1.930,7 milyar açık olarak bütçelenmiş bulunuyor. İlk 11 ay sonunda açık 1.270 milyar seviyesinde. Dolayısıyla bütçe açığı büyük olasılıkla planlananın altında kalabilecek.
2025 yılının ilk onbir ayında giderlerin iki büyük kalemini %63,7 ile personel giderleri ve cari transferler oluşturuyor. Personel giderleri %36,4 artarak 2.492 milyardan 3.398 milyara yükselerek giderlerin %26,46’sını; cari transferler ise %39,20 artarak 3.433 milyardan 4.779 milyara yükselerek toplam giderlerin %37,21’ini oluşturdu. Giderler içinde faiz giderlerinin payı da Ekimde %15,69’dan Kasımda %15,08’e geriledi. Diğer bir deyimle bu üç kalem bütçe giderlerinin %78,76’sını oluşturuyor.
Bütçenin toplamda %48,12 oranında artan gelirleri içinde vergi gelirleri %51,61 artarak 6,597 milyardan 10,002 milyara yükselirken, toplam gelirlerin %86,43’ünü oluşturdu. Geçen yıl bu oran %84,65 idi.
Aşağıdaki tabloda 2024 ve 2025 yıllarına ait Ocak-Kasım ayı bütçe kalemlerindeki gerçekleşmeler ve artış oranları yer alıyor.
2024-2025 OCAK-EKİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİ
BÜTÇE GİDERLERİ
| (milyon) TL | 2024 | 2025 | Artış % |
|---|---|---|---|
| Bütçe Giderleri | 9.070.221 | 12.842.574 | 41,59% |
| Faiz Hariç Giderler | 7.875.018 | 10.904.864 | 38,47% |
| Personel Giderleri | 2.492.041 | 3.398.396 | 36,37% |
| SGK Devlet Primi | 304.583 | 416.749 | 36,83% |
| Mal ve Hizmet Alımları | 596.293 | 865.172 | 45,09% |
| Cari Transferler | 3.433.711 | 4.779.582 | 39,20% |
| Sermaye Giderleri | 725.025 | 1.009.391 | 39,22% |
| Sermaye Transferleri | 71.713 | 214.104 | 198,55% |
| Borç Verme | 251.652 | 221.470 | -11,99% |
| Faiz Giderleri | 1.195.202 | 1.937.710 | 62,12% |
BÜTÇE GELİRLERİ
| (milyon) TL | 2024 | 2025 | Artış % |
|---|---|---|---|
| Bütçe Gelirleri | 7.793.286 | 11.571.584 | 48,48% |
| Genel Bütçe Gelirleri | 7.594.687 | 11.264.392 | 48,32% |
| Vergi Gelirleri | 6.597.109 | 10.002.002 | 51,61% |
| Gelir Vergisi | 1.344.306 | 2.531.065 | 88,28% |
| Kurumlar Vergisi | 870.301 | 1.196.584 | 88,28% |
| Dahilde Alınan KDV | 903.566 | 1.413.766 | 56,47% |
| Özel Tüketim Vergisi | 1.278.384 | 1.786.892 | 39,78% |
| Banka Sigorta Mu. Ver. | 310.385 | 506.457 | 63,17% |
| İthalde Alınan KDV | 1.205.966 | 1.537.427 | 27,49% |
| Damga Vergisi | 132.273 | 201.875 | 52,62% |
| Harçlar | 174.823 | 285.631 | 63,38% |
| Vergi Dışı Gelirler | 1.196.177 | 1.569.582 | 31,22% |
| Bütçe Dengesi | -1.276.935 | -1.270.991 | -0,47% |
| Faiz Dışı Denge | -81.733 | 666.720 | -915,73% |
OCAK – KASIM GELİRLERDE İLK 5 GELİRİN TOPLAMDA PAYI
| Gelir Türü | 2024 | Pay | 2025 | Pay |
|---|---|---|---|---|
| Gelir Vergisi | 1.344.306 | 17,25% | 2.531.065 | 21,87% |
| ÖTV | 1.278.384 | 16,40% | 1.786.892 | 15,44% |
| Vergi Dışı | 1.196.177 | 15,35% | 1.569.582 | 13,56% |
| İthalde KDV | 1.205.966 | 15,47% | 1.537.427 | 13,29% |
| Dahilde KDV | 903.566 | 11,59% | 1.413.766 | 12,22% |
- Gelir kalemlerine baktığımızda birinci sırada 1.344 milyardan %88,28 artarak 2.531 milyara yükselen Gelir Vergisi,
- İkinci sırada %39,77 artarak 1.278 milyardan 1.786 milyara yükselen Özel Tüketim vergisi;
- Üçüncü sırada %31,21 artarak 1.196 milyardan 1.569 milyara yükselen vergi dışı gelirleri;
- Dördüncü sırada %27,48 artarak 1.205 milyardan 1.537 milyara yükselen İthalde Alınan KDV;
- Beşinci sırada da %56,46 artarak 903 milyardan 1.413 milyara yükselen Dahilde Alınan Katma Değer Vergisi yer alıyor.
- ÖTV tahsilatında petrol ve doğalgaz ürünleri ÖTV’si %32,4 artarak 361 milyardan 478 milyara; Motorlu Taşıtlar ÖTV’si %46,38 artarak 447,7 milyardan 655,4 milyara; Alkollü içeceklerden alınan ÖTV %37 artarak 94,9 milyardan 130,2 milyara; Tütün mamullerinden alınan ÖTV %40,39 artarak 282,4 milyardan 396,4 milyara; dayanıklı tüketim mallarından toplanan ÖTV de %36,04 artarak 81 milyardan 10,2 milyara yükselmiş bulunuyor.
- Gider kalemlerinde ise özellikle cari transferler %39,2 artarak 3.433 milyardan 4.779 milyara; KİT görevlendirme giderleri %61,3 artarak 236 milyardan 381 milyara; SSK 5 puan indirimi de %11,1 artarak 242,8 milyardan 269,8 milyara yükselmiş bulunuyor.
