Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından açıklanan 2025 yılının Ocak – Aralık dönemi bütçe rakamlarına göre, 2025’de bütçe gelirleri %48 artarken, bütçe giderleri %35,7 artış gösterdi. Bu gelişme sonucu bütçe açığı 2024’de 2.107,8 milyardan 1.799,1 milyara geriledi. 2024 yılında 1.254 milyar olan faiz giderleri %61,7 artarak 2025’da 2.054,4 milyara yükseldi.
12.835,5 milyar olan bütçe gelirlerinin %86’sı 11.138,1 milyar lira olarak vergi gelirlerinden oluşurken faiz dışı giderler 12.580,2 milyar lira oldu. 2.054,4 milyar liralık faiz gideri ile toplam giderler 14.636,6 milyar olarak gerçekleşti. Bunun sonucu bütçe 1.799 milyar açık verirken faiz dışı denge 255, milyar artıda sonuçlandı. 2024 yılında faiz hariç bütçe 837,3 milyar açık vermiş idi. Gelir ve gider artışı arasındaki %12,3 puanlık fark bu müspet olarak değerlendirilebilecek sonucu doğurdu.
Bütçe rakamlarının gelişmesinde 2025 yılı bütçe tahmini rakamlarının da çok yakın oranda tutturulduğu da dikkat çekiyor. 14.731milyar olarak tahmin edilen giderler 14.634 milyar olarak gerçekleşirken, 12.800 milyar olarak tahmin edilen gelirler de 12.835 milyar olarak sonuçlandı. Programlanmış bütçe açığı 1.930 milyar iken, yıl sonunda 1.799 milyar lira ile beklenenin altında kalmasına da müspet bir gelişme olarak bakmak gerekir.
Aylık olarak gelişmelere bakarsak, Kasım ayında gerek bütçe dengesi, gerekse de faiz dışı denge fazla vermiş iken, Aralık ayında bütçe dengesi 528 milyar, faiz dışı denge de 411 milyar açık olarak gerçekleşti. Dolayısıyla yıllık bütçe açıığının %29’u Aralık ayındaki açıktan kaynaklanmış oldu. Aralık ayında bütçe giderleri 1.792 milyar, gelirleri ise 1.263 milyar oldu. Aralık ayı faiz giderleri 116,7 milyar lira olarak toplam faiz giderinin %5,7’si aralık ayında gerçekleşti.
2025 yılının iki büyük kalemini %63,7 ile personel giderleri ve cari transferler oluşturuyor. Personel giderleri %27,5 artarak 2.666 milyardan 3.633 milyara yükselerek giderlerin %24,83’ünü; cari transferler ise %39,97 artarak 3.863 milyardan 5.408 milyara yükselerek toplam giderlerin %36,95’ini oluşturdu. Giderler içinde faiz giderlerinin payı da bir ay önceye göre azalarak %15,08’den %14’e geriledi. Diğer bir deyimle bu üç kalem bütçe giderlerinin %75,82’sini oluşturuyor.
Bütçenin toplamda %48 oranında artan gelirleri içinde vergi gelirleri %51,25 artarak 7.305 milyardan 11.049 milyara yükselirken, toplam gelirlerin %86,08’ini oluşturdu. Geçen yıl bu oran %84,23 idi.
Aşağıdaki tabloda 2024 ve 2025 yıllarına ait Ocak-Aralık ayları bütçe kalemlerindeki gerçekleşmeler ve artış oranları yer alıyor.
2024-2025 OCAK-ARALIK BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİ
BÜTÇE GİDERLERİ
| (milyon) TL | 2024 | 2025 | Artış % |
|---|---|---|---|
| Bütçe Giderleri | 10.780.614 | 14.634.607 | 35,75% |
| Faiz Hariç Giderler | 9.510.159 | 12.580.225 | 32,28% |
| Personel Giderleri | 2.666.027 | 3.633.949 | 36,31% |
| SGK Devlet Primi | 332.217 | 454.402 | 36,78% |
| Mal ve Hizmet Alımları | 747.046 | 1.069.751 | 43,20% |
| Cari Transferler | 3.863.915 | 5.408.369 | 39,97% |
| Sermaye Giderleri | 944.083 | 1.343.606 | 42,32% |
| Sermaye Transferleri | 640.357 | 360.136 | -43,76% |
| Borç Verme | 316.513 | 310.013 | -2,05% |
| Faiz Giderleri | 1.270.455 | 2.054.382 | 61,70% |
BÜTÇE GELİRLERİ
| (milyon) TL | 2024 | 2025 | Artış % |
|---|---|---|---|
| Bütçe Gelirleri | 8.672.832 | 12.835.477 | 48,00% |
| Genel Bütçe Gelirleri | 8.443.014 | 12.496.074 | 48,00% |
| Vergi Gelirleri | 7.305.279 | 11.049.467 | 51,25% |
| Gelir Vergisi | 1.527.665 | 2.813.235 | 84,15% |
| Kurumlar Vergisi | 890.216 | 1.223.874 | 84,15% |
| Dahilde Alınan KDV | 992.685 | 1.555.932 | 56,74% |
| Özel Tüketim Vergisi | 1.451.260 | 2.024.315 | 39,49% |
| Banka Sigorta Mu. Ver. | 343.539 | 551.757 | 60,61% |
| İthalde Alınan KDV | 1.333.932 | 1.724.197 | 29,26% |
| Damga Vergisi | 147.827 | 225.943 | 52,84% |
| Harçlar | 207.296 | 336.954 | 62,55% |
| Vergi Dışı Gelirler | 1.367.553 | 1.786.010 | 30,60% |
| Bütçe Dengesi | -2.107.782 | -1.799.130 | -14,64% |
| Faiz Dışı Denge | -837.327 | 255.252 | -130,48% |
OCAK – ARALIK GELİRLERİNDE İLK 5 GELİRİN TOPLAMDA PAYI
| Gelir Türü | 2024 | Pay | 2025 | Pay |
|---|---|---|---|---|
| Gelir Vergisi | 1.527.665 | 17,61% | 2.813.235 | 21,92% |
| ÖTV | 1.451.260 | 16,73% | 2.024.315 | 15,77% |
| Vergi Dışı | 1.367.553 | 15,77% | 1.786.010 | 13,91% |
| İthalde KDV | 1.333.932 | 15,38% | 1.724.197 | 13,43% |
| Dahilde KDV | 992.685 | 11,45% | 1.555.932 | 12,12% |
- Gelir kalemlerine baktığımızda birinci sırada 1.527 milyardan %84,15 artarak 2.813 milyara yükselen Gelir Vergisi,
- İkinci sırada %39,48 artarak 1.451milyardan 2.024 milyara yükselen Özel Tüketim vergisi;
- Üçüncü sırada %30,59 artarak 1.367 milyardan 1.786 milyara yükselen vergi dışı gelirleri;
- Dördüncü sırada %29,25 artarak 1.333 milyardan 1.724 milyara yükselen İthalde Alınan KDV;
- Beşinci sırada da %56,73 artarak 992 milyardan 1.555 milyara yükselen Dahilde Alınan Katma Değer Vergisi yer alıyor.
- ÖTV tahsilatında petrol ve doğalgaz ürünleri ÖTV’si %31,2 artarak 398 milyardan 522 milyara; Motorlu Taşıtlar ÖTV’si %46,56 artarak 537,6 milyardan 787,9 milyara; Alkollü içeceklerden alınan ÖTV %38,4 artarak 104,9 milyardan 145,3 milyara; Tütün mamullerinden alınan ÖTV %38,62 artarak 309,3 milyardan 428,7milyara; dayanıklı tüketim mallarından toplanan ÖTV de %36,91 artarak 89,4 milyardan 122,5 milyara yükselmiş bulunuyor.
