Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, 6 Şubat depremleri sonrası yürütülen kültürel, tarihi ve restorasyon çalışmalarını detaylarıyla paylaştı
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, 6 Şubat depremlerinin üçüncü yılında Hatay’da açıklamalarda bulundu. Bakan Ersoy’a Hatay Valisi Mustafa Masatlı ve Hatay Büyükşehir Belediye Başkanı Mehmet Öntürk eşlik etti. Restorasyonu Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yapılan Hatay Büyükşehir Belediyesi Tarihi Bina’da konuşan Ersoy hem yaşanan büyük yıkımı hem de 3 yılda yürütülen kültürel, tarihi ve restorasyon çalışmalarını detaylarıyla paylaştı.
11 ilde eş zamanlı restorasyon
Ersoy, deprem sonrası kültürel mirasın korunmasına yönelik yürütülen kapsamlı çalışmalara dikkat çekti. Bakanlık olarak tarih, kültür ve kimliği muhafaza etme sorumluluğunu taşıdıklarını belirten Ersoy, bu bilinçle 11 ilde doğrudan sahaya inerek kültür varlıklarına yönelik detaylı tespit, tasnif, temizleme ve belgeleme işlemleri gerçekleştirdiklerini bildirdi. Çalışmalar sonucunda elde edilen verilerin envanter haline getirilerek kayıt altına alındığını aktaran Ersoy, bu eserlerin Kazı Evi Depoları ile çeşitli müze müdürlükleri bünyesinde koruma altına alındığını ifade etti.
Tescilli yapıların enkaz alanlarında güvenliğin sağlandığını, ağır hasarlı tarihi yapılardan çıkan nitelikli malzemelerin de titizlikle ayrıştırıldığını belirten Ersoy, bu malzemelerin restorasyon süreçleri için ön hazırlık niteliği taşıdığını kaydetti. Acil müdahale gerektiren tüm işlemlerin zamanında ve yerinde tamamlandığını vurgulayan Ersoy, tamamen yıkılan ya da farklı düzeylerde hasar gören kültür varlıkları ile vakıf eserlerinin ihyası için eş zamanlı olarak 11 ilde bilimsel ve hassas restorasyon sürecinin başlatıldığını söyledi.
“Toplam 5 bin 119 taşınmaz kültür varlığı incelendi”
Bakan Ersoy, 6 Şubat depremlerinin ardından kültürel varlıkların korunması ve yeniden ihyası için başlatılan sürecin rakamlarla özetini paylaştı. Ersoy, yapılan hasar tespit çalışmaları kapsamında toplam 5 bin 119 taşınmaz kültür varlığının incelendiğini; bunlardan 364’ünün tamamen yıkıldığı, 973’ünün ağır, bin 206’sının orta ve bin 36’sının hafif hasarlı olduğunu belirlediklerini anlattı.
Tespit edilen yapıların belgelenmesinin ardından yeniden inşa ve restorasyon uygulamaları için projelendirme süreçlerinin başlatıldığını belirten Ersoy, bu çalışmaların son derece hassas şekilde, bilimsel yöntemlere ve yapıların özgün niteliklerine sadık kalınarak yürütüldüğünün altını çizdi.
Bakan Ersoy, bu kapsamda 11 ilde toplam 63 uygulamanın tamamlandığını, aynı hassasiyetle sürdürülen 21 çalışmanın da kısa sürede bitirileceğini aktardı. Yürütülen uygulamalarda bugüne kadar yalnızca Bakanlığa ait yapılar için yaklaşık 7,3 milyar TL ödenek kullanıldığını belirtti. Öte yandan, özel mülkiyetteki tescilli yapılara da destek verildiğini açıklayan Ersoy, bin 278 yapıya proje yardımı, 278 yapıya ise uygulama yardımı olmak üzere toplam bin 554 yapı için yaklaşık 2 milyar TL kaynak sağlandığını ifade etti.
“Hatay’da kültürel mirasın ihyası sürüyor”
Bakan Ersoy, Hatay’da bugüne kadar proje ve uygulama işleri kapsamında yaklaşık 2,3 milyar TL ödenekle 10 çalışmanın tamamlandığını, 5 projenin ise hâlen devam ettiğini açıkladı. Devam eden projeler arasında, 307 hektarlık Hatay Kent Bütünü Çevre Düzenlemesi ve Kadastral Altlıkların Oluşturulması Projesi ile toplam 16 yapıyı kapsayan Hatay Kentsel Tasarım Uygulamaları’nın 1. ve 2. etaplarının yer aldığını belirten Ersoy, bu projelerin büyüklüğünün dikkat çekici olduğunu ifade etti.
Antakya’da, depremden zarar görmüş sivil mimarlık örneklerinin belgelenmesine yönelik olarak gerekli ödeneklerin aktarıldığını belirten Ersoy, şu ana kadar 69 yapının projesinin hazırlandığını, 2025 yılı itibarıyla 28 yapının daha projelendirme sürecinin tamamlandığını kaydetti. Ersoy ayrıca 70 yapının proje hazırlıkları ve 51 yapının 3 boyutlu belgeleme çalışmaları halen devam ettiğini söyleyerek şunları kaydetti: “Hatay Müze Müdürlüğü teşhir salonlarında kurtarma çalışmaları sırasında, pano halinde toplam bin 80 metrekare 72 adet mozaik kaldırıldı. Müze binası içinde ise bin 125 metrekare ölçülerinde ağır ve orta hasarlı mozaik panoların restorasyon ve konservasyon uygulamaları devam ediyor. Yine müzemizdeki ağır ve orta hasarlı 28 adet taş eser geçici depolara taşındı. Hatay Necmi Asfuroğlu Arkeoloji Müzesinde ise 9 adet orta ve hafif hasarlı eserin restorasyon çalışmaları tamamlandı.”
Hatay Arkeoloji Müzesi’nde çalışmalar sürüyor
Bakan Ersoy, 11 ilde yürütülen müze restorasyon çalışmalarına ilişkin de bilgi verdi. Depremde hasar gören müzelerde bugüne kadar 155 eserin restorasyonunun tamamlandığını belirten Ersoy, Kahramanmaraş Müzesi envanterine kayıtlı 218 eserin işlem sürecinin devam ettiğini, Elbistan Müzesi’nde de 6 eserin onarımının sürdüğünü ifade etti.
Hatay Arkeoloji Müzesi’ndeki çalışmaların etaplar hâlinde ilerlediğini söyleyen Ersoy, “Müzemizi bu yıl içerisinde yeni yüzüyle açılışa hazır hale getirmiş olacağız” dedi. Ayrıca Hatay Eski Belediye Binası’ndaki çalışmaların tamamlandığını, Kurtuluş Caddesi’ne yönelik kentsel tasarım uygulamalarında da sona gelindiğini aktaran Ersoy, Hatay’ın tarihi kimliğini yaşatmanın ciddi ve çok yönlü bir mesai gerektirdiğini vurguladı.
“Vakıf eserler aslına uygun şekilde ayağa kaldırılıyor”
6 Şubat depremlerinin Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne yaklaşık 15 milyar TL maliyet yüklediğini belirten Ersoy, 11 ilde yürütülen çalışmalar hakkında bilgi verdi. Depremden etkilenen bölgelerde toplam 377 vakıf eserinin zarar gördüğünü söyleyen Ersoy, bu eserlerden 31’inin tamamen yıkıldığını, 144’ünün ağır, 104’ünün orta, 98’inin ise hafif hasarlı olarak kayda geçtiğini ifade etti. Ersoy, geçen üç yıl içinde 33’ü Hatay’da olmak üzere 109 vakıf eserinin özgün hâline uygun şekilde restore edildiğini açıkladı. Kalan 268 eserin restorasyonunun da haziran ayına kadar tamamlanacağını belirten Bakan Ersoy, böylece farklı seviyelerde hasar görmüş tüm vakıf eserlerinin yeniden ayağa kaldırılmış olacağını vurguladı.
Yürütülen çalışmalara örnek olarak Habib-i Neccar Camiini gösteren Ersoy, bu yapının Anadolu’daki ilk cami olarak taşıdığı manevi ve tarihî değere dikkat çekti. 27 Aralık’ta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın katıldığı törenle caminin yeniden ibadete açıldığını hatırlatan Ersoy, eserin kubbesinin bin 400 ton hafifletildiğini, zemininden kalem işlerine kadar her ayrıntının en özgün haliyle restore edildiğini söyledi. Bakan Ersoy, deprem bölgesindeki çalışmaların büyük oranda tamamlandığını belirterek, kalan kısımların da en kısa sürede bitirileceğini ifade etti.
