Türkiye, 6 Şubat’ı unutmadı. 6 Şubat 2023’te Kahramanmaraş merkezli depremlerden 11 ilde yaşayan yaklaşık 16 milyon insan etkilendi. Strateji ve Bütçe Başkanlığı’nın raporuna göre 26 Ocak 2026 itibarıyla depremden etkilenen illerde kent ve kırsalda toplam 360 bin 455 kişi konteynerde barınmaya devam ediyor
SEREN KARAŞAHİN
6 Şubat 2023 tarihinde 04.17 ve 13.27 saatlerinde merkez üssü Kahramanmaraş’ın Pazarcık ve Elbistan ilçeleri olan 7,7 ve 7,6 büyüklüğünde meydana gelen 2 deprem, 11 ilde 50 binden fazla can kaybına sebep oldu. 27 Şubat’ta Malatya’da meydana gelen 5,4 büyüklüğündeki deprem de sağlık altyapılarında hasara sebep oldu. Kahramanmaraş, Adana, Adıyaman, Diyarbakır, Elâzığ, Gaziantep, Hatay, Kilis, Malatya, Osmaniye ve Şanlıurfa’nın etkilendiği depremler sonucunda tüm Türkiye’den yola çıkan afet görevlileri ve gönüllüler, bölgeye akın etti. Resmi rakamlara göre 300 binden fazla bina yıkıldı veya ağır hasar aldı. Depremlerden etkilenen bölgedeki yarım milyon insan tahliye edildi. 11 ilin etkilendiği depremlerin ardından yayınlanan genelgeyle 7 gün süreyle milli yas ilan edildi.
Konteynerde kalanların %43,48’i Hatay’da
Strateji ve Bütçe Başkanlığı’nın Kahramanmaraş ve Hatay Depremleri Yeniden İmar ve Gelişme Raporu 2026’ya göre Adana, Adıyaman, Diyarbakır, Elâzığ, Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş, Kilis, Malatya, Osmaniye ve Şanlıurfa illerinde kent ve kırsalda toplam 360 bin 455 kişi konteynerde barınıyor. Şanlıurfa, Elâzığ, Diyarbakır ve Kilis haricinde 7 ilde 242 konteyner kent bulunuyor. Kentlerdeki konteyner sayısı 70 bin 182 iken bu konteynerlerde 223 bin 72 kişi yaşıyor. Kırsalda bulunan 56 bin 401 konteynerde ise 137 bin 383 kişi hayatını sürdürüyor. Raporda yer alan AFAD’ın 26 Ocak 2026 tarihli verisine göre toplam 55 bin 239 konteyner bulunan Hatay’da 156 bin 953 kişi konteynerde kalıyor. Bölgede konteynerlerde kalanların yüzde 43,48’i Hatay’da yaşıyor.
Toplam hasarlı konut sayısı 632 binden fazla
Hasar Tespit Raporu’na göre acil yıkılacak, yıkık, ağır hasarlı veya orta hasarlı kategorilerine giren toplam konut sayısı 632 bin 667 olarak belirlendi. Aynı kategoride 108 bin 383 ticarethane ile 22 bin 792 ahır ve samanlık bulunuyor. Raporda yer alan bilgilere göre deprem bölgesinde, afet konutlarının yapım sürecinde bugüne kadar gerçekleştirilen kura törenleri sonucunda toplam 433 bin 667 konut ile 21 bin 690 işyerinin kurası tamamlandı. Konut ve iş yerlerinin hak sahiplerine teslim süreci devam ediyor.
Türkiye ekonomisine maliyet milli gelirin %9’u kadar
Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından 17 Mart 2023 tarihinde yayımlanan 2023 Kahramanmaraş ve Hatay Depremleri Raporu’nda deprem bölgesinden elde edilen ilk bilgiler ve verilere dayanarak depremin Türkiye ekonomisine toplam maliyetinin 103,6 milyar dolar düzeyinde olabileceği hesaplandı. Raporda, Türkiye’nin milli gelirinin yaklaşık yüzde 9’una denk gelen bu tutarın Türkiye’nin tarihindeki afet kaynaklı en büyük ekonomik kayıp olduğuna yer verildi.
2025’te 3,6 trilyon TL kaynak ayrıldı
2023-2025 döneminde depremin yol açtığı kayıp ve zararın telafi edilmesi ile afet risklerinin azaltılmasına yönelik merkezi yönetim bütçesi kaynaklarından 2025 yılı sonu itibarıyla toplam 3,6 trilyon TL tutarında harcama yapıldı.
2026’da bölge üniversitelerine 2,4 milyar TL ödenek
Bölgede bulunan üniversitelerin fakülte binalarının yeniden yapım, güçlendirme ve bakım-onarımları ile kampüs altyapılarının yenilenmesi işleri kapsamında 5,1 milyar TL harcama yapıldı. 2026 Yılı Yatırım Programı’nda depremde hasar gören yapıların yeniden inşası, güçlendirilmesi ve bakım-onarımları kapsamında söz konusu üniversitelere 2,4 milyar TL ödenek tahsis edildi.
11 ilde “Genel Hayata Etkili Afet Bölgesi” ilan edilmişti
Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu’nun (UNFPA) 3 Mart 2023’te yayınladığı Türkiye Depremi Durum Raporu 4’e göre 6 Şubat 2023’te meydana gelen depremlerde, Türkiye’nin güneydoğusundaki 11 ilde yaşayan 1,7 milyonu mülteci yaklaşık 15,8 milyon nüfus etkilendi. AFAD, depremlerden sonra etkilenen 11 ilin ve Sivas’ın Gürün ilçesinin “Genel Hayata Etkili Afet Bölgesi” ilan edildiğini açıkladı. Bununla beraber hasar tespit çalışmaları neticesinde Bingöl, Kayseri, Mardin, Tunceli, Niğde ve Batman’da yer alan bazı yerleşim birimlerinde hasar gören binaların bulunduğu yerleşim yerleri de bu sınıflandırmaya dahil edildi.
138 bin sağlıkçı görevlendirildi
Sağlık Bakanlığı, gerçekleşen depremlerin ardından bölgede görevlendirilen sağlık personellerinin ve araçların sayısını açıkladı. 11 ili etkileyen depremlerde toplam 138 bin 190 kişi görevlendirildi. Sağlık Bakanlığı tarafından, depremin ilk gününden itibaren 11 ilde, farklı şehirlerde görev yapan 15 bin 883 ulusal medikal kurtarma ekipleri (UMKE) ve acil sağlık hizmetleri personeli, 21 bin 204 hekim, 62 bin 590 sağlık çalışanı, 38 bin 513 destek personeli olmak üzere 138 bin 190 kişi görevlendirildi. Deprem bölgelerinde bin 810 ambulans, 245 UMKE aracı, 16 hava ambulansı hizmet verdi.
45 bin psikiyatrik muayene hizmeti
Bakanlık, Sağlık Bakanlığı ambulans uçak ve helikopterlerinin yanı sıra Cumhurbaşkanlığına ait uçaklar, Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) uçak ve gemilerinin devreye girdiği operasyonda 2 bin 580’i hava, 48 bin 758’i kara ve 327’si de deniz yoluyla toplam 51 bin 665 hasta ve yaralı depremzedenin nakli yapıldığını açıkladı. Bakanlığa göre afet bölgesinde kullanılır durumdaki hastanelere ek olarak 23’ü uluslararası destek ekiplerince kurulan, tam teşekküllü ameliyathaneye sahip 34 sahra hastanesi oluşturulurken 176 acil müdahale ünitesi de kuruldu. Bununla beraber bu alanlarda 590 bin 468 hasta tedavi altına alındı. Depremin ilk üç ayında Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı uzmanları ve 400 doktorun desteğiyle yaklaşık 45 bin kişiye psikiyatrik muayene hizmeti sunuldu.
Depremlerde Hatay’daki 5 devlet hastanesi yıkıldı
Öte yandan 6 Şubat’taki depremler sonucu Hatay’daki 11 devlet hastanesinden 5’i yıkıldı. Yetkililerce 2026 itibarıyla Hatay’a 9 yeni hastanenin yapıldığı bilgisi verildi. Depremlerden sonra hastanelerde yoğun bakımların kontrol altına alınmadığı ve hastalarla ilgilenmediği iddiaları da kamuoyunu sarsarken iddialar mahkemeye taşındı.
Deprem bölgesindeki prim borçları ertelendi
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı yayınladığı yazıyla 6 Şubat 2023 ile 30 Kasım 2024 tarihleri arasında 2,6 milyar TL katkı payını tahsil etmediklerini açıkladı. Mücbir sebep hali devam eden il ve ilçelerde ocak 2020-ekim 2025 dönemine ait genel sağlık sigortası prim borçları 31 Temmuz 2026’ya ertelendi. Aynı dönemde sigortalı çalıştıran iş yerlerinin prim borçları, gecikme cezası ve gecikme zammı olmadan 31 Temmuz 2026’ya ertelendi. Primlerini kendi ödeyen sigortalıların 6 Şubat 2023 öncesine ait prim borçları ile ocak 2023-ekim 2025 dönemindeki prim borçlarının ödeme süresi de 31 Temmuz 2026’ya uzatıldı.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndan yapılan bilgilendirmeye göre 7440 sayılı Yapılandırma Kanunu kapsamında mücbir sebep hali devam eden il ve ilçelerde 2 Mart 2026’ya kadar yapılacak olan başvuruların ilk taksit ödemesinin 31 Mart 2026 tarihinde, diğer taksitler ise takip eden aylarda ödenebilecek.
Yıllar geçse de Türkiye, her 6 Şubat tarihinde hayatını kaybedenleri anacak ve yönetmeliğe uygun yapılmayarak yıkılan binaların sorumlularının cezalarını çekmelerini talep edecek.
