İran’da yaşanan ekonomik kriz eksenli protestolar küresel ve yerel piyasalarda sert dalgalanmaların yaşanmasına neden oldu
İran’nın başkenti Tahran’da 28 Aralık 2025 tarihinde başlayan ve kısa sürede ülke geneline yayılan geniş çaplı ekonomik kriz protestoları gün geçtikçe şiddetlenerek etkisini artırıyor. İran vatandaşları silah seslerinin arasında geçen 15’inci günü geride bırakırken 180 kentte 512 noktada süren eylemlerde ölü sayısı 538’e yükseldi. 10 bin 600’den fazla kişi ise gözaltına alındı. Başlangıçta küçük kitlelerin gündüz saatlerinde ekonomik sorunlara karşı tepki olarak tepki olarak düzenlediği protestolar kısa sürede rejim karşıtı bir isyan dalgasına dönüştü. Özellikle Riyal’deki sert değer kaybı ve artan hayat pahalılığı, büyük şehirlerde esnafın kepenk kapatmasına neden oldu.
İran’da rejime karşı gerçekleştirilen eylemler en çok küresel ve yerel piyasaları etkisi altına aldı. 12 Ocak 2026 itibariyle altın fiyatları rekor seviyeleri gördü. Dolar ve euro da ise yukarı yönlü bir hareketliliğin devam ettiği görüldü. Küresel ölçekte yaşanan agresif hareketler ise yatırımcılarında ilgi odağında kaldı. Son açıklanan verilere göre, gram altın, düne göre yüzde 1,51 değer kazanarak 6 bin 345,29 TL’den alış, 6 bin 346,04 TL seviyesinden ise satış işlemi gördü. Çeyrek altın 10 bin 152,46 TL’den alınırken 10 bin 375,77 TL’ye satıldı. Cumhuriyet altını ise 41 bin 376,17 TL’ seviyesinden işlem gördü. Döviz kurlarında da hareketlilik devam etti. Dolar 43,1071 TL’den alış, 43,1590 TL seviyesinden satış işlemi gördü. Ortadoğu yaşanan siyasi ve ekonomik gerilimlere paralel olarak euro da 50,3439 TL’den işlem gördü. Jeopolitik gelişmelerde yaşanan belirsizlikler ekseninde yatırımcılar ve vatandaşlar, İran’daki gelişmelerin ekonomi üzerindeki sarsıcı etkilerini yakından izliyor.
Pezeşkiyan’dan kritik açıklama
İran’da protestolar devam ederken, internet kesintileri ve güvenlik güçlerinin sert müdahalesi nedeniyle ülkeden sağlıklı bir bilgi almak da giderek zorlaşıyor. Söz konusu eylemlerin muhatabı olan İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, protestoların iki haftayı geride bırakmasıyla ilgili yaptığı açıklamada, “Müesses nizam halkı dinlemeye hazır” dedi. Pezeşkiyan, halkı “yağmacılar ve teröristlerden uzak durmaya” çağırarak, “Yabancı güçlerle bağlantılı teröristler masum insanları öldürüyor, camileri yakıyor ve kamu mallarına saldırıyor” ifadelerini kullandı.
ABD’den destek mesajı
İran’da yaşanan çatışmalara ilişkin ABD yönetimi ise protestolara destek mesajları verdi. ABD Başkanı Donald Trump, İranlı muhalif liderlerle iletişim halinde olduğunu belirterek, Tahran yönetiminin nükleer müzakereler konusunda kendisini aradığını ve görüşebileceklerini söyledi. New York Times’a konuşan kaynaklar, Trump’ın olası askeri müdahale seçenekleriyle ilgili brifing aldığını, ancak henüz nihai karar vermediğini aktardı.
Motorine zam yolda
Dünya, ABD-Venezuela gerilimiyle yeni yılın ilk günlerine hızlı bir giriş yaparak siyasi ve ekonomik açıdan yeni bir sürece doğru evriliyor. Yılın ortasında yaşanan ikinci bir küresel gelişme ise Orta Doğu coğrafyasından geldi. İran’da hayat pahalılığından bıkan halk hakkını sokaklara çıkarak ve eylem çemberinde birleşerek dünyaya sesini duyurmaya çalıştı. Venezuela ve İran’da yaşanan olayların arka planda ise ABD yer alıyor. Bu nedenle jeopolitik gelişmelerden en çok etkilenenlerden birisi de enerji piyasaları oluyor. Son açıklanan verilere göre, Brent petrol ve döviz kurlarında yaşanan dalgalanmalarla birlikte vergi artışları akaryakıt fiyatlarına indirim ve zam olarak yansıyor. Buna göre 13 Ocak Salı günü itibariyle motorinin litre fiyatına 1,08 TL zam gelmesi bekleniyor. İzmir’de güncel akaryakıt fiyatları ise şu şekilde: Benzinin litre fiyatı 54,37 TL, motorinin litre fiyatı 55,05 TL, LPG’nin ise litre fiyatı 29,09 TL.
