4 Eylül, Miladi takvime göre yılın 247. günü. Yıl sonuna 118 gün kaldı.
Olaylar
• 476 – Batı Roma İmparatorluğu’nun son Hükümdarı Romulus Augustus, kendisini İtalya Kralı olarak ilân eden Germen şefi Odoacer tarafından tahttan indirilince, Batı Roma İmparatorluğu sona erdi.
• 1521 – İlyaki Kuşatması: Kara Mahmut Reis tarafından gerçekleştirilen kuşatma sonucunda İlyaki adası fethedildi.
• 1781 – Los Angeles, İspanyollar tarafından bölgeye yerleştirilen insanlarca kuruldu.
• 1870 – Fransa’da, III. Cumhuriyet ilan edildi.
• 1885 – Self-servis, ilk defa New York’ta uygulanmaya başlandı.
• 1886 – Yaklaşık 30 yıl süren savaşlardan sonra, Apaçi lideri Geronimo, Arizona’da teslim oldu.
• 1888 – George Eastman, Kodak adını ticarileştirdi ve makaralı film kullanan kamerasının patentini aldı.
• 1919 – Gazi Mustafa Kemal, Sivas Kongresi’ni açtı.
• 1922 – Türk Kurtuluş Savaşı: Türk Ordusu, Yunan İşgali altındaki Sarıgöl, Buldan ve Bigadiç’i geri aldı.
• 1932 – Dünya Barış Konferansı Viyana’da toplandı.
• 1935 – İstanbul telefon şirketi, Hükûmet adına işletilmeye başlandı.
• 1936 – Birleşik Krallık Hükümdarı VIII. Edward, İstanbul’da Atatürk’ü ziyaret etti.
• 1939 – Tüm gıda maddelerine ihraç yasağı kondu.
• 1941 – II. Dünya Savaşı: İlk kez bir ABD gemisi, bir Alman denizaltısının hücumuna uğradı. Geminin adı USS Greer’di.
• 1944
◦ Adolf Hitler, Doğu Prusya’daki Rastenburg yakınlarındaki karargahında Japon büyükelçisi Hiroshi Oshima’yı karşıladı.[1]
◦ II. Dünya Savaşı: Müttefikler, Brüksel ve Anvers’i ele geçirdi.
• 1950 – Türkiye’de Hasbi Tembeler olarak bilinen Beetle Bailey çizgi dizisi ilk kez çizgi bant olarak yayımlandı.
• 1956 – Depolama aygıtı olarak manyetik disk kullanan ilk ticari bilgisayar olan “IBM RAMAC 305” tanıtıldı.
• 1957 – Afroamerikan sivil haklar hareketi: -Little Rock Krizi- Arkansas Valisi, siyahi öğrencilerin Merkez Lisesi’ne kayıt yaptırmalarına engel olabilmek için Ulusal Muhafızlar’ı göreve çağırdı.
• 1963 – İsviçre Hava Yolları’na ait bir yolcu uçağı, İsviçre’nin Dürrenäsch şehri yakınlarında düştü; 80 kişi öldü.
• 1964 – Endonezya Hükûmeti, Beatles tarzı saç kesimini yasakladı.
• 1970 – Erdal İnönü, Ortadoğu Teknik Üniversitesi Rektörü oldu.
• 1970 – Şili’de, sosyalist lider Salvador Allende Başkan seçildi.
• 1971 – Alaska Hava Yolları’na ait Boeing 727 tipi bir yolcu uçağı, Juneau, Alaska yakınlarında düştü: 111 kişi öldü.
• 1972 – 1972 Yaz Olimpiyatları: Mark Spitz, yüzmede 7. altın madalyasını aldı, böylelikle tek bir Olimpiyat Oyunları’nda, 7 madalya birden alan ilk sporcu olarak rekor kırdı.
• 1975 – Bülent Ecevit’in seçim otobüsü, Elazığ’da taşlandı; 50 yaralı, 57 gözaltı.
• 1981 – Millî Güvenlik Konseyi, gözaltı süresinin 90 günden 45 güne inmesini onayladı.
• 1988 – Bangladeş’te sel: 300 kişi öldü, 20 milyon insan evsiz kaldı.
• 1989 – Türkiye’nin ilk spor gazetesi Fotospor, yayın hayatına başladı.
• 1990 – İslam Eleştirmeni, Araştırmacı Yazar Turan Dursun öldürüldü.
• 1991 – Halkın Emek Partisi (HEP), Sosyaldemokrat Halkçı Parti (SHP) ile anlaşarak seçimlerde iş birliği kararı aldı.
• 1993 – Demokrasi Partisi (DEP) Milletvekili Mehmet Sincar, Batman’da öldürüldü.
• 1996
◦ Abdi İpekçi cinayetinin sanıklarından Oral Çelik, İsviçre tarafından Türkiye’ye iade edildi. Çelik, 16 Eylül’de 17 yıl aradan sonra çıkarıldığı Mahkemece tutuklandı.
◦ Kolombiya Devrimci Silahlı Kuvvetleri (FARC) örgütü militanları, Kolombiya’nın Guaviare bölgesindeki askerî bir kampa saldırdı, üç hafta süren çatışmalarda en az 130 kişi öldü.
• 1997 – Kudüs’te çarşı merkezinde üç büyük patlamada 7 kişi öldü, 192 kişi yaralandı. Saldırıyı Hamas örgütü üstlendi.
• 1998 – Google, Stanford’da doktora yapan iki öğrenci; Larry Page ve Sergey Brin tarafından kuruldu.
• 2008 – Emekli Tümgeneral Osman Pamukoğlu önderliğinde, Hak ve Eşitlik Partisi kuruldu.
• 2022 – James Smith Cree Ulusu’nda ve Saskatchewan’daki Weldon’da 13 yerde meydana gelen bıçaklama saldırılarında kişi öldü ve 15 kişi yaralandı
Doğumlar
• 973 – Birûni, Farsi gök bilimci (ö. 1051)
• 1383 – VIII. Amadeus, Savoy Dükü – V. Felice adıyla son anti-papa olarak bilinir (1439-1449) (ö. 1451)
• 1563 – Wanli, Ming Hanedanı’nın 13. imparatoru (ö. 1620)
• 1768 – François-Auguste-René Chateaubriand, Fransız yazar ve diplomat (ö. 1848)
• 1809 – Juliusz Słowacki, Polonyalı şair (ö. 1849)
• 1824 – Anton Bruckner, Avusturyalı besteci (ö. 1896)
• 1850 – Luigi Cadorna, İtalyan general ve mareşal (ö. 1928)
• 1869 – Karl Seitz, Avusturyalı siyasetçi ve devlet adamı (ö. 1950)
• 1888 – Oskar Schlemmer, Alman ressam, heykeltıraş, tasarımcı ve Bauhaus okulu koreografı (ö. 1943)
• 1891
◦ Fridolin von Senger und Etterlin, Alman asker (ö. 1963)
◦ Fritz Todt, Alman mühendis, general ve Todt Örgütü’nün kurucusu (ö. 1942)
• 1896 – Antonin Artaud, Fransız oyun yazarı, şair ve tiyatro oyuncusu (ö. 1948)
• 1901 – Ahmet Kutsi Tecer, Türk şair ve oyun yazarı (ö. 1967)
• 1905 – Nubar Tekyay, Türk-Ermeni kemancı ve besteci (ö. 1955)
• 1906 – Max Delbrück, Alman biyolog ve Nobel Tıp veya Fizyoloji Ödülü sahibi (ö. 1981)
• 1908 – Edward Dmytryk, Amerikalı film yönetmeni (ö. 1999)
• 1908 – Richard Wright, Afrikalı-Amerikalı öykü, roman ve makale yazarı ve şair (ö. 1960)
• 1913
◦ Kenzo Tange, Japon mimar (ö. 2005)
◦ Stanford Moore, Amerikalı biyokimyacı ve Nobel Kimya Ödülü sahibi (ö. 1982)
◦ Kenzō Tange, Japon mimar (ö. 2005)
• 1917 – Henry Ford II, Edsel Ford’un oğlu ve Henry Ford’un torunu iş insanı (ö. 1987)
• 1925 – Forrest Carter, Amerikalı yazar (ö. 1979)
• 1927 – John McCarthy, Amerikalı bilgisayar bilimci ve bilişsel bilimci (ö. 2011)
• 1928 – Dick York, Amerikalı sinema oyuncusu (ö. 1992)
• 1931 – Jeanette Schultze, Alman sinema oyuncusu (ö. 1972)
• 1931- Mitzi Gaynor, Amerikalı sinema oyuncusu, dansçı ve gösteri sanatçısı (ö. 2024)
• 1934
◦ Clive Granger, Galli ekonomist ve Nobel Ekonomi Ödülü sahibi (ö. 2009)
◦ Tony Book, İngiliz futbolcu ve teknik direktör (ö. 2025)
◦ Jan Švankmajer, Çek sürrealist sanatçı, animatör, film direktörü ve yönetmen
• 1935 – Dorothy Masuka, Zimbabveli kadın caz sanatçısı
• 1942 – Raymond Floyd, Amerikalı golfçü
• 1944 – Tony Atkinson, Britanyalı akademisyen ve ekonomist (ö. 2017)
• 1945 – Kandemir Konduk, Türk oyun yazarı ve senarist
• 1946 – Gary Duncan, Amerikalı rock müziği gitaristi ve şarkıcısı (ö. 2019)
• 1949
◦ Tom Watson, Amerikalı golfçü
◦ Daniel Leclercq, Fransız futbolcu ve teknik direktör (ö. 2019)
• 1950 – Aleksandar Berček, Sırp oyuncu
• 1951 – Judith Ivey, Amerikalı oyuncu ve tiyatro yönetmeni
• 1953 – Fatih Terim, Türk spor adamı (Türk teknik direktör ve eski millî futbolcu)
• 1954 – Bülent Bilgiç, Türk oyuncu
• 1956 – Blackie Lawless, Amerikalı müzisyen
• 1958
◦ Satoshi Tezuka, Japon eski millî futbolcu
◦ Michael Morell, CIA eski Başkan Yardımcısı
• 1959 – Domiziana Giordano, İtalyan fotoğrafçı, sanatçı, oyuncu ve video sanatçısı
• 1960 – Damon Wayans, Amerikalı komedyen, oyuncu, yazar ve yapımcı
• 1961 – Uğur Polat, Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu
• 1962 – Shinya Yamanaka, Japon doktor ve araştırmacı
• 1964 – Mehmet Varol, Türk siyasetçi
• 1965 – Mustafa Zeki Uğurlu, Türk asker
• 1966 – Kemalettin Nalcı, Türk siyasetçi
• 1968
◦ Natacha Amal, Belçikalı oyuncu
◦ Gavin Smith, Kanadalı profesyonel poker oyuncu (ö. 2019)
• 1969
◦ Giorgi Margvelaşvili, Gürcü akademisyen ve siyasetçi
◦ Alexander Paul Coe, Galler doğumlu DJ ve prodüktör
• 1970
◦ Jesse Spencer, Amerikalı pornografik film oyuncusu ve yönetmeni
◦ Jesús Luis Álvarez de Eulate Güergue, Andorralı eski milli futbolcu ve teknik direktör
• 1971 – Yuji Nakayoshi, Japon eski futbolcu
• 1972 – Yuji Nakayoshi, Japon futbolcu
• 1973 – Jason David Frank, Amerikalı oyuncu ve dövüş sanatları ustası (ö. 2022)
• 1974 – Oğuz Aksaç, Türk halk müziği sanatçısı
• 1975 – Mark Ronson, Britanyalı DJ, gitarist, şarkıcı ve müzik prodüktörü
• 1976 – Iván Massagué, İspanyol aktör
• 1977 – Lucie Silvas, Britanyalı şarkıcı-şarkı yazarı, besteci ve piyanist
• 1978
◦ Takao Yamauchi, Japon eski futbolcu
◦ Danijel Ljuboja, Sırp eski futbolcu
• 1979 – Ankaralı Yasemin, Türk şarkıcı
• 1980 – Max Greenfield, Amerikalı oyuncu
• 1981
◦ Beyoncé, Amerikalı şarkıcı, oyuncu, şarkıcı yazarı ve Grammy Ödülü sahibi
◦ Lacey Mosley, Amerikalı şarkıcı (Flyleaf’in kurucusu ve eski solisti)
• 1983
◦ Andrew McCollum, Facebook’un kurucu ortağı ve melek yatırımcı
◦ Leobardo López, Meksikalı futbolcu
• 1984 – Camila Bordonaba, Arjantinli aktris ve model
• 1985 – Raúl Albiol, İspanyol defans futbolcusu
• 1986
◦ Aaron Hunt, Alman eski futbolcu
◦ Ayumi Kaihori, Japon milli futbolcu
◦ Xavier Woods, Amerikan profesyonel güreşçi
• 1987 – Wesley Blake, Amerikalı profesyonel güreşçi
• 1988
◦ Bilal Göregen, Türk sokak müzisyeni ve “Ievan polkka” yorumuyla ünlenen internet fenomeni
◦ JJ Hickson, Amerikalı profesyonel basketbolcu
• 1989 – Barry Douglas, İskoç futbolcu
• 1990
◦ Olha Harlan, Ukraynalı eskrimci
◦ Stefanía Fernández, Venezuelalı model
• 1991 – Carter Jenkins, Amerikalı oyuncu
• 1992
◦ Kaan Boşnak, Türk müzisyen
◦ Hanna Schwamborn, Alman oyuncu
• 1993 – Yannick Carrasco, Belçikalı profesyonel milli futbolcu
• 1994 – Senou Coulibaly, Malili futbolcu
• 1995 – Forrest Molinari, Amerikalı güreşçi
• 1996 – Mizuki Hayashi, Japon futbolcu
• 2000 – Jayden Richardson, İngiliz futbolcu
Ölümler
• 626 – Gaozu, Çin’in Tang Hanedanı’nın kurucusu ve ilk imparatoru (d. 566)
• 1063 – Tuğrul Bey, Büyük Selçuklu Devleti’nin kurucusu (d. 990)
• 1323 – Kegen Han, 5. Yuan Hanedanı ve Çin İmparatoru (d. 1302)
• 1342 – Anna, 17 Temmuz 1341 tarihinden 4 Eylül 1342 tarihine kadar Trabzon İmparatorluğu’nun imparatoriçesi
• 1522 – Kara Mahmut Reis, Türk denizci (d. ?)
• 1821 – José Miguel Carrera, Güney Amerikalı milli kahraman ve Şilili politikacı (d. 1785)
• 1836 – Aaron Burr, Amerikalı siyasetçi ve ABD’nin 3. başkan yardımcısı (d. 1756)
• 1907 – Edvard Grieg, Norveçli besteci (d. 1843)
• 1944 – Erich Fellgiebel, Alman general (Hitler’e karşı yapılan 20 Temmuz suikast girişiminde yer alan) (idam) (d. 1886)
• 1951 – Louis Adamic, Amerikalı gazeteci ve yazar (d. 1899)
• 1963 – Robert Schuman, Fransız politikacı (d. 1886)
• 1965 – Albert Schweitzer, Fransız tıp doktoru, teolog, filozof, müzisyen ve Nobel Barış Ödülü sahibi d. 1875)
• 1965 – Mahmut Moralı, Türk tiyatro ve sinema oyuncusu (Şehir Tiyatroları sanatçısı) (d. 1902)
• 1967 – Ali Mümtaz Arolat, Türk şair (d. 1897)
• 1985 – George O’Brien, Amerikalı sinema oyuncusu (d. 1899)
• 1989 – Georges Simenon, Belçikalı polisiye yazarı (d. 1903)
• 1990 – Irene Dunne, Amerikalı oyuncu (d. 1898)
• 1990 – Turan Dursun, Türk yazar ve düşünce adamı (d. 1934)
• 1991 – Henri de Lubac, Katolik ilahiyatçı (d. 1896)
• 1993 – Mehmet Sincar, Türk siyasetçi (d. 1953)
• 1993 – Hervé Villechaize, Fransız oyuncu (d. 1943)
• 1997 – Aldo Rossi, İtalyan mimar ve tasarımcı (d. 1931)
• 2006 – Giacinto Facchetti, İtalyan futbolcu (d. 1942)
• 2006 – Steve Irwin, Avusturyalı belgeselci (d. 1962)
• 2011 – Mino Martinazzoli, İtalyan siyasetçi (d. 1931)
• 2011 – Hakkı Ögelman, Türk gök bilimci ve profesör (d. 1940)
• 2013 – Ferdinand Biwersi, Eski Alman futbol hakem (d. 1934)
• 2014 – Gustavo Cerati, Bir şarkıcı, söz yazarı, besteci ve rock müzik yapımcısı (d. 1959)
• 2014 – Joan Rivers, Amerikalı oyuncu, komedyen, yazar, yapımcı ve sunucu (d. 1933)
• 2015 – Sylvie Joly, Fransız oyuncu ve komedyen (d. 1934)
• 2018 – Marijan Beneš, Yugoslav-Bosnalı boksör (d. 1951)
• 2018 – István Bethlen, Macar ekonomist ve siyasetçi (d. 1946)
• 2018 – Bill Daily, Amerikalı oyuncu (d. 1927)
• 2018 – Christopher Lawford, Amerikalı yazar, oyuncu, yapımcı ve siyasi aktivist (d. 1955)
• 2019 – Abbas Abdulla, Azeri şair (d. 1940)
• 2019 – Edgardo Andrada, Arjantinli eski futbolcu (d. 1939)
• 2019 – Roger Etchegaray, Fransız kardinal (d. 1922)
• 2019 – Kylie Rae Harris, Amerikalı country şarkıcısı, müzisyen ve söz yazarı (d. 1989)
• 2019 – Tevfik Kış, Türk güreşçi ve antrenör (d. 1934)
• 2019 – Dan Warner, Amerikalı müzisyen, albüm yapımcısı ve söz yazarı (d. 1970)
• 2020 – Lloyd Cadena, Filipinli vlogger, radyo kişiliği ve yazar (d. 1993)
• 2020 – Annie Cordy, Belçikalı oyuncu ve şarkıcı (d. 1928)
• 2020 – Dmitry Svetushkin, Moldovalı satranç oyuncusu (d. 1980)
• 2020 – Joe Williams, 1999’da dört ay boyunca Cook Adaları Başbakanı olarak görev yapmış siyasetçi ve doktor (d. 1934)
• 2023 – Ferid Murad, Arnavut asıllı Amerikalı doktor, farmakolog ve Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü sahibi (d. 1936)
• 2023 – Steve Harwell, Amerikalı şarkıcı ve söz yazarı (d. 1967)
• 2025 – Katharine, Britanya kraliyet ailesi üyesi, (d. 1933)
• 2025 – Giorgi Armani, İtalyan moda tasarımcısı (d. 1934)
Tatiller ve özel günler
• Dünya Cinsel Sağlık Günü[2][3][4]