SEDA GÖK
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Birleşmiş Milletler (BM)’in 81’inci Genel Kurulu’nda yaptığı konuşmada, mevcut küresel sistemin işleyişini ve BM’nin uluslararası krizler karşısındaki etkinliğini eleştirdi. Erdoğan, özellikle Güvenlik Konseyi’nin karar alma yapısının yeniden düzenlenmesi gerektiğini savunurken, Gazze’de yaşanan insani krizi de konuşmasının merkezine taşıdı.
New York’ta dünya liderlerine hitap eden Erdoğan, BM’nin kuruluşundan bu yana geçen sürede küresel dengelerin önemli ölçüde değiştiğine dikkat çekti. Buna karşın BM Güvenlik Konseyi’nin 5 daimi üyenin veto yetkisine dayanan yapısının devam ettiğini belirten Erdoğan, 190’dan fazla ülkenin iradesinin 5 ülkenin kararlarına bağlı olduğu bir sistemin adalet ve güven üretme kapasitesinin sorgulanması gerektiğini söyledi.
Erdoğan’ın bu değerlendirmesi, son yıllarda savaşlar, insani krizler ve jeopolitik gerilimler karşısında BM’nin karar alma mekanizmalarının ne ölçüde işlevsel olduğu yönündeki tartışmaların da yeniden gündeme geldiği bir döneme denk geldi. BM Genel Kurulu’nun 81’inci döneminde de kurumun güvenilirliğinin yeniden güçlendirilmesi ve küresel yönetişim yapısının reforme edilmesi temel başlıklar arasında yer alıyor.
Erdoğan, konuşmasında BM Güvenlik Konseyi’nin mevcut yapısının değiştirilmesi gerektiğini belirterek, daha kapsayıcı bir temsil mekanizması çağrısı yaptı. Cumhurbaşkanı, Türkiye’nin uzun süredir dile getirdiği “Dünya 5’ten büyüktür” yaklaşımını yeniden gündeme taşıdı.
Erdoğan’ın eleştirisinin odağında, Güvenlik Konseyi’nin 5 daimi üyesine tanınan veto hakkının uluslararası karar alma süreçlerinde yarattığı sınırlamalar yer aldı. Bu yapının değişmemesinin, BM’nin küresel krizlerde ortak ve bağlayıcı bir irade ortaya koyma kapasitesi açısından tartışma yarattığını savundu.
Erdoğan’ın BM kürsüsündeki konuşmasında ikinci ana başlık ise Gazze ve Filistin oldu. İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırılarını ve Batı Şeria’daki gelişmeleri gündeme getiren Erdoğan, bölgede yaşanan insani tablonun uluslararası toplumun sorumluluğunu artırdığını ifade etti.
Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas’ın Genel Kurul salonunda bulunamamasına da değinen Erdoğan, Filistin’in uluslararası alanda tanınması gerektiğini savundu. Türkiye’nin Filistin halkının yanında olmaya devam edeceğini belirten Cumhurbaşkanı, henüz Filistin Devleti’ni tanımayan ülkelere de tutumlarını yeniden değerlendirme çağrısı yaptı.
Erdoğan, konuşmasında Gazze’deki durumu ağır ifadelerle tanımlarken, Filistin sorununun iki devletli çözüm temelinde sonuçlandırılması gerektiğini belirtti. 1967 sınırları temelinde, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız bir Filistin Devleti kurulması gerektiğini söyledi. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Kıbrıs meselesini de BM Genel Kurulu gündemine taşıdı. Kıbrıs Türk halkının egemen eşitliğinin uluslararası alanda tanınması gerektiğini belirten Erdoğan, ülkeleri Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ni (KKTC) tanımaya ve diplomatik ilişkiler kurmaya çağırdı.
