8 Ekim, Miladi takvime göre yılın 281. günü. Yıl sonuna 84 gün kaldı.
Olaylar
• 451 – Hristiyanlıktaki önemli doktriner ayrılıkların tartışıldığı “Konsil”lerin 4.sü Kalkedon (Kadıköy) Konsili toplandı.
• 1480 – Moskova Büyük Prensi III. İvan, Uğra Çarpışması’nı kazanarak ülkesini Altın Orda (Tatar) egemenliğinden kurtardı.
• 1600 – San Marino’da geçerliliği hâlen büyük ölçüde devam eden Anayasa kabul edildi.
• 1690 – Belgrad, II. Süleyman tarafından iki yıllık aranın ardından geri alınarak, yeniden Osmanlı egemenliğine girdi.
• 1804 – Fransız Sömürgeciliğine isyan eden kölelerin (Haiti Devrimi) lideri Jean-Jacques Dessalines, kendisini Haiti İmparatoru ilan ederek, “İmparator I. Jacques” olarak taç giydi.
• 1838 – Osmanlı-İngiliz Ticaret Antlaşması (Baltalimanı Antlaşması), Kraliçe Viktorya tarafından onaylandı.
• 1862 – Otto von Bismarck, Prusya Dış İşleri Bakanı oldu.
• 1871 – Tarihe “Büyük Chicago Yangını” olarak geçen felakette, şehrin tamamına yakını yandı.
• 1906 – Rus yazar Lev Tolstoy, Nobel Edebiyat Ödülü adaylığına karşı çıktı.
• 1908 – Sendika ve grev yasağının getirildiği Tatil-i Eşgal Kanunu’nun önceli “geçici kanun” çıkarıldı.
• 1912 – Bulgaristan, Yunanistan, Sırbistan ve Karadağ’dan oluşan Balkan Birliği’nin, Osmanlı Devleti’ne karşı savaş ilan etmesiyle I. Balkan Savaşı başladı.
• 1918 – İttihat ve Terakki Partisi iktidardan uzaklaştırıldı.
• 1920 – Buhara Sovyet Halk Cumhuriyeti kuruldu.
• 1923 – Çatalca, İtilaf Devletleri’nin işgalinden kurtuldu.
• 1933 – Beş Türk ressamın (Zeki Faik İzer, Nurullah Berk, Elif Naci, Cemal Tollu, Abidin Dino) oluşturduğu D Grubu ilk sergisini açtı.
• 1952 – Londra’da üç trenin karıştığı kazada 112 kişi öldü.
• 1958 – Pakistan’da Muhammed Eyüb Han darbeyle iktidarı ele geçirdi.
• 1962 – Cezayir, Birleşmiş Milletler üyesi oldu.
• 1967 – Gerilla lideri Che Guevara, Bolivya’da La Higuera çatışmasında yakalandı.
• 1970 – Rus yazar Aleksandr Soljenitsin, Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazandı.
• 1978 – Bahçelievler katliamı: Ankara, Bahçelievler’de 7 TİP’li öğrenci öldürüldü.
• 1980 – Bob Marley son konserini bayıldığı için tamamlayamadı, daha sonra kanser olduğu açıklandı.
• 1982 – Komünist Polonya yönetimi, Solidarność (Dayanışma Sendikası) ve diğer işçi sendikalarını yasaklandı.
• 1987 – 24. Altın Portakal Film Festivali sonuçlandı. Altın Portakal’ı Yavuz Turgul’un yönettiği Muhsin Bey filmi aldı. En İyi Erkek Oyuncu Şener Şen, En İyi Kadın Oyuncu Türkân Şoray seçildi.
• 1991 – Hırvatistan, Yugoslavya’dan ayrıldığını ilan etti.
• 1993 – Gürcistan, Bağımsız Devletler Topluluğu’na (BDT) katıldı.
• 1997 – Kuzey Kore’de Kim Jong-il, babası Kim Il-sung’un 1994’teki ölümünün ardından Kore İşçi Partisi Genel Sekreteri seçildi.
• 1998 – Nobel Edebiyat Ödülü, Portekizli yazar Jose Saramago’ya verildi.
• 2001 – İki motorlu bir Cessna ile bir yolcu uçağı, Milano’da kalkış sırasında yoğun sis nedeniyle çarpıştı; 118 kişi öldü.
• 2002 – Bağımsız Devletler Topluluğu üyesi altı ülke Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü adında bir askeri ittifak kurdu.
• 2005 – 7,6 büyüklüğündeki Keşmir depreminde (Pakistan) yaklaşık 75.000 kişi öldü, 106.000 kişi de yaralandı.
• 2020 – Kıbrıs Harekâtı’ndan bu yana kapalı olan Maraş (Kapalı Maraş, KKTC), Cumhurbaşkanı Ersin Tatar’ın isteği üzerine 46 yıl aradan sonra açıldı.
Doğumlar
• MÖ 318 – Pirus, Antik çağda yaşamış Epir kralı (ö. MÖ 272)
• 1789 – William John Swainson, İngiliz ornitolog, malakolog, konkolog, entomolog ve ressam (ö. 1855)
• 1807 – Harriet Taylor Mill, İngiliz filozof ve kadın hakları savunucusu (ö. 1858)
• 1823 – İvan Aksakov, Rus gazeteci ve politika yazarı (ö. 1886)
• 1842 – Nikolay Yadrintsev, Rus kaşif, arkeolog ve Türkolog (ö. 1894)
• 1848 – Pierre De Geyter, Enternasyonal marşının yazarı Belçikalı besteci (ö. 1932)
• 1850 – Henry Louis Le Chatelier, Fransız kimyager (ö. 1936)
• 1873 – Ejnar Hertzsprung, Danimarkalı astronom ve kimyager (ö. 1967)
• 1873 – Aleksey Şçusev, Rus mimar (ö. 1949)
• 1876 – Willie Smith, İskoç golfçü (ö. 1916)
• 1883 – Otto Heinrich Warburg, Alman fizyolog, tıp doktoru ve Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü sahibi (ö. 1970)
• 1884 – Walter von Reichenau, Alman subay ve Nazi Almanyası mareşali (ö. 1942)
• 1889 – Philippe Thys, Belçikalı eski profesyonel yol bisikletçisi (ö. 1971)
• 1890 – Eddie Rickenbacker, I. Dünya Savaşı’nda As pilot olarak Onur madalyası almış Amerikalı (ö. 1973)
• 1892 – Marina Tsvetayeva, Rus şair (ö. 1941)
• 1893 – Clarence Williams, Amerikalı caz piyanisti, besteci, vokalist ve editör (ö. 1965)
• 1895 – Ahmet Zogoğlu, Arnavutluk Kralı (ö. 1961)
• 1895 – Juan Peron, Arjantinli asker, siyasetçi ve Arjantin Devlet Başkanı (ö. 1974)
• 1897 – Rouben Mamoulian, Amerikalı sinema yönetmeni (ö. 1987)
• 1901 – Mark Oliphant, Avustralyalı fizikçi ve hümanist (ö. 2000)
• 1917 – Rodney Robert Porter, İngiliz biyokimyacı. 1972 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü sahibi (ö. 1985)
• 1918 – Jens Skou, Danimarkalı kimyager ve Nobel Kimya Ödülü sahibi (ö. 2018)
• 1919 – Kiichi Miyazawa, 1991-1993 yılları arasında Japonya’nın 49. başbakanı olarak görev yapmış Japon siyasetçi (ö. 2007)
• 1920 – Frank Herbert, Amerikalı yazar (ö. 1986)
• 1922 – Nils Liedholm, İsveçli eski millî futbolcu ve teknik direktör (ö. 2007)
• 1927 – César Milstein, Arjantinli biyokimyacı (ö. 2002)
• 1928 – Didi, Brezilyalı eski millî futbolcu ve teknik direktör (ö. 2001)
• 1928 – Bill Maynard, İngiliz oyuncu ve komedyen (ö. 2018)
• 1930 – Toru Takemitsu, Japon besteci ve müzik kuramcısı (ö. 1996)
• 1934 – Gerry Hitchens, İngiliz eski millî futbolcu (ö. 1983)
• 1939 – Elvīra Ozoliņa, Leton-Sovyet cirit atıcı
• 1939 – Lynne Stewart, Amerikalı savunma avukatı (ö. 2017)
• 1940 – Paul Hogan, Avustralyalı aktör, komedyen, yazar ve televizyon sunucusu
• 1941 – George Bellamy, İngiliz müzisyen
• 1941 – Jesse Jackson, Amerikalı politikacı, insan hakları aktivisti ve papaz (ö. 2026)
• 1943 – Chevy Chase, Amerikalı komedyen ve sinema oyuncusu
• 1943 – RL Stine, Amerikalı yazar
• 1945 – Nurullah Ankut, Türk öğretmen, yazar ve Halkın Kurtuluş Partisi Genel Başkanı
• 1946 – Hanan Aşravi, Filistinli siyasetçi, düşünür ve aktivist
• 1946 – Jean-Jacques Beineix, Fransız film yönetmeni (ö. 2022)
• 1946 – Dennis Kucinich, Amerikalı siyasetçi
• 1948 – Claude Jade, Fransız oyuncu (ö. 2006)
• 1949 – Sigourney Weaver, Amerikalı sinema oyuncusu
• 1952 – Edward Zwick, Amerikalı yönetmen ve yapımcı
• 1953 – Nabi Avcı, Türk akademisyen, yazar ve siyasetçi
• 1955 – Manrico Gammarota, İtalyan oyuncu (ö. 2015)
• 1956 – Erman Kunter, Türk basketbolcu ve antrenör
• 1957 – Antonio Cabrini, İtalyan millî futbolcu ve teknik direktör
• 1958 – Steve Coll, Amerikalı akademisyen, gazeteci, yazar ve yönetici
• 1958 – Ursula von der Leyen, Alman siyasetçi
• 1959 – Nick Bakay, Amerikalı oyuncu seslendirme sanatçısı, yazar, komedyen ve spor muhabiri
• 1960 – Reed Hastings, Amerikalı iş insanı
• 1966 – Felipe Camiroaga, Şilili radyo ve televizyon sunucusu (ö. 2011)
• 1966 – Karyn Parsons, Amerikalı kadın oyuncu
• 1966 – Teddy Riley, Amerikalı prodüktör, şarkıcı-söz yazarı ve müzisyen
• 1968 – Zvonimir Boban, Hırvat eski millî futbolcu
• 1968 – CL Smooth, Amerikalı rapçi
• 1968 – Leeroy Thornhill, İngiliz DJ. The Prodigy adlı grubun eski üyesi
• 1969 – Julia Ann, Amerikalı porno yıldızı
• 1969 – Jeremy Davies, Amerikalı oyuncu
• 1969 – Dylan Neal, Kanadalı aktör
• 1969 – Hagen Rether, Alman kabare sanatçısı ve müzisyen
• 1970 – Matt Damon, Amerikalı sinema oyuncusu
• 1970 – Anne-Marie Duff, İngiliz oyuncu
• 1970 – Sadiq Khan, Pakistan asıllı İngiliz siyasetçi
• 1971 – Pınar Selek, Türk sosyolog ve yazar
• 1973 – Terry Balsamo, Amerikalı müzisyen
• 1974 – Koji Murofushi, Japon çekiç atıcı
• 1977 – Erna Siikavirta, Fin müzisyen
• 1979 – Kristanna Loken, Amerikalı sinema oyuncusu
• 1980 – Nick Cannon, Amerikalı aktör, komedyen, rapçi, yönetmen, yazar, yapımcı ve televizyon sunucusu
• 1980 – The Miz, Amerikalı profesyonel güreşçi
• 1982 – Annemiek van Vleuten, Hollandalı yol bisikleti yarışı bisikletçisi
• 1983 – Gamze Topuz, Türk oyuncu
• 1985 – Elliphant, İsveçli şarkıcı, söz yazarı ve rapçi
• 1985 – Bruno Mars, Amerikalı şarkıcı, söz yazarı ve prodüktörü
• 1987 – Aya Hirano, Japon kadın seslendirme sanatçısı ve şarkıcı
• 1989 – Mahmut Temür, Türk-Alman futbolcu
• 1989 – Armand Traoré, Senegal kökenli Fransız futbolcu
• 1993 – Garbiñe Muguruza, İspanyol tenisçi
• 1993 – Barbara Palvin, Macar model
• 1993 – Molly Quinn, Amerikalı tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu
• 1994 – Luca Hänni, İsviçreli şarkıcı
• 1997 – Bella Thorne, Amerikalı oyuncu, dansçı ve şarkıcı
• 1997 – Ben White, İngiliz millî futbolcu
• 2001 – Percy Hynes White, Kanadalı aktör
• 2003 – Ángela Aguilar, Meksikalı-Amerikalı şarkıcı
Ölümler
• 705 – Abdülmelik, Emeviler’in 5. Halifesi (d. 646)
• 1317 – Fushimi, Japonya’nın geleneksel veraset düzenine göre 92. imparatoru (d. 1265)
• 1469 – Fra Filippo Lippi, Erken rönesans dönemi İtalyan ressam (d. 1406)
• 1735 – Yongzheng, Çin’in Qing Hanedanı’nın beşinci imparatoru (d. 1678)
• 1793 – John Hancock, Amerikalı tüccar ve devlet adamı (d. 1737)
• 1803 – Vittorio Alfieri, İtalyan drama yazarı (d. 1749)
• 1834 – François-Adrien Boieldieu, Fransız besteci ve müzik öğretmeni (d. 1775)
• 1869 – Franklin Pierce, ABD’nin 14. Başkanı (d. 1804)
• 1934 – Willi Bang-Kaup, Alman Türkolog (d. 1869)
• 1936 – Ahmet Tevfik Okday, Osmanlı’nın son Sadrazamı (d. 1845)
• 1936 – Munshi Premchad, Modern Hintçe ve Urduca edebiyatının en önemli yazarlarından biri (d. 1880)
• 1953 – Chojun Miyagi, Japon sporcu ve karateci (d. 1888)
• 1967 – Clement Attlee, İngiliz siyasetçi (d. 1883)
• 1973 – Gabriel Marcel, Fransız varoluşçu filozof, oyun yazarı ve eleştirmen (d. 1889)
• 1982 – Philip Noel-Baker, İngiliz devlet adamı ve Nobel Barış Ödülü sahibi (d. 1889)
• 1983 – Joan Hackett, Amerikalı tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (d. 1934)
• 1984 – Paul Baumgarten, Alman mimar (d. 1900)
• 1987 – Konstantinos Çaços, Yunan Diplomat, Hukuk profesörü, siyasetçi (d. 1899)
• 1987 – İsmet Sıral, Türk müzisyen, saksofonist, flütist ve neyzen (Türkiye’nin ilk caz orkestrası şeflerinden) (d. 1927)
• 1992 – Willy Brandt, Alman siyasetçi (d. 1913)
• 1993 – Cemal Bingöl, Türk ressam ve resim öğretmeni (d. 1912)
• 1996 – Maurice Aydalot Fransız yargıç (d. 1905)
• 2000 – Şükriye Atav, Türk tiyatro ve sinema oyuncusu (Altın Portakal ödüllü) (d. 1917)
• 2004 – Jacques Derrida, Fransız filozof (d. 1930)
• 2007 – Constantine Andreou, Yunan kökenli ressam ve heykeltıraş (d. 1917)
• 2008 – George Emil Palade, Romanya doğumlu hücre biyoloğu (d. 1912)
• 2011 – Roger Williams, Amerikalı klasik pop piyanisti (d. 1924)
• 2011 – Ingvar Wixell, İsveçli bariton (d. 1931)
• 2012 – John Tchicai, Danimarkalı caz müzisyeni ve saksafoncu (d. 1936)
• 2014 – Volkan Saraçoğlu, Türk sinema, dizi ve tiyatro sanatçısı (d. 1954)
• 2015 – Sırrı Elitaş, Türk sinema oyuncusu, senaryo yazarı ve yönetmen (d. 1944)
• 2016 – Giovanni Scognamillo, Türk yazar, sinema tarihçisi, araştırmacı, eleştirmen, çevirmen, eğitmen ve ressam (d. 1929)
• 2017 – László Aradszky, Macar pop şarkıcısı (d. 1935)
• 2017 – Gianni Bonagura, İtalyan radyo, televizyon, sinema, tiyatro ve dizi oyuncusu, seslendirme sanatçısı (d. 1925)
• 2017 – Selim Şakir, Tunuslu siyasetçi (d. 1932)
• 2017 – Grady Tate, Amerikalı hard bop caz-soul müziği şarkıcısı, müzisyen ve bateristi (d. 1932)
• 2017 – Birgitta Ulfsson, Fin-İsveçli oyuncu ve tiyatro yönetmeni (d. 1928)
• 2018 – Dina Haroun, Suriyeli oyuncu (d. 1973)
• 2018 – Juan Heredia, İspanyol futbolcu (d. 1942)
• 2018 – Arnold Kopelson, Amerikalı film yapımcısı (d. 1935)
• 2018 – Joseph Tydings, Amerikalı siyasetçi (d. 1928)
• 2019 – Eduard Admetlla i Lázaro, İspanyol fotoğrafçı (d. 1924)
• 2019 – Helen Shingler, İngiliz oyuncu (d. 1919)
• 2019 – Talat Zekeriya, Mısırlı komedyen ve oyuncu (d. 1960)
• 2020 – Jim Dwyer, Amerikalı gazeteci ve yazar (d. 1957)
• 2020 – Whitey Ford, Amerikalı eski profesyonel beyzbol oyuncusu (d. 1928)
• 2020 – Shlomo Gazit, Türkiye doğumlu İsrailli rütbeli asker, eğitimci ve akademisyen (d. 1926)
• 2020 – Ram Vilas Paswan, Hint siyasetçi (d. 1946)
• 2020 – Muhammed Rıza Şeceryan, İranlı hanende, bestekâr, hünerî musiki üstadı ve hattat (d. 1940)
• 2020 – Jan Szarek, Polonyalı Lüteriyen başpiskopos (d. 1936)
• 2020 – Erin Wall, Kanadalı-Amerikalı opera sanatçısı (d. 1975)
• 2021 – Ricarlo Flanagan, Amerikalı oyuncu, komedyen ve müzisyen (d. 1980)
• 2022 – İzzettin İyigün, Türk asker. Eski Eğitim ve Doktrin Komutanı (d. 1938)
• 2023 – László Sólyom, Macar siyasetçi ve eski Macaristan cumhurbaşkanı (d. 1942)[1]
• 2023 – Burt Young, Amerikalı oyuncu, yazar ve ressam (d. 1940)
• 2025 – György Mezey, Macar futbolcu ve teknik direktör (d. 1941)
• 2025 – Niyazi Sayın, Türk neyzen, ebru sanatçısı ve fotoğrafçı (d. 1927)
Tatiller ve özel günler
• Gaziler Günü (Güney Kore)