Petrol ve doğalgazdan alınan ÖTV beş aydır geriliyor
Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından açıklanan 2026 yılının Eylül ayı bütçe rakamlarına göre, bütçe gelirleri %22,7 artarken, bütçe giderleri %34,1 artış gösterdi. Bu gelişme sonucu Eylül ayında bütçe 2025’de 309,6 milyar açık vermişken 2026 Ey-lül ayında açık 532 milyar liraya yükseldi. 2025 yılının Eylül ayında 236,6 milyar olan faiz giderleri %11,2 artarak Eylül 2026’da 263 milyara yükseldi.
1.253,1 milyar olan bütçe gelirlerinin %85,7’si 1.074 milyar lira olarak vergi gelirlerinden oluşurken faiz dışı giderler %39,1 artarak 1.522 milyar lira oldu. 263 milyar liralık faiz gideri ile toplam giderler 1.785 milyar olarak gerçekleşti. Bunun sonucu bütçe 532 milyar açık verirken faiz dışı denge 73 milyar açıktan 269 milyar açığa yükjseldi.
2026 yılının ilk dokuz ayının iki büyük kalemini %63,6 ile per-sonel giderleri ve cari transferler oluşturuyor. Personel giderleri %40,24 artarak 2.738,8 milyardan 3.841,0 milyara yükselerek giderlerin %27,5’ini; cari transferler ise %32,12arak 3.807 milyardan 5.030 milyara yükselerek toplam giderlerin %36,1’ini oluşturdu. Giderler içinde faiz giderlerinin payı ise bir yıl önceye göre %16,26’dan %16,14’e geriiledi. Diğer bir deyimle bu üç kalem bütçe giderlerinin %79,75ini oluşturuyor. Geçen yıl bu oran %80,3idi.
Bütçenin toplamda %34,46 oranında artan gelirleri içinde vergi gelirleri %34,16 artarak 7.753 milyardan 10.401 milyara yükselirken, toplam gelirlerin %85,9’unu oluşturdu. Geçen yıl bu oran %86,1idi.
İlk dokuz ay hesaplarındaki bütçe dengesi ve faiz dışı denge dikkat çekiyor. 2025 yılı ilk dokuz aylık bütçe dengesi 1.217 milyar açık vermiş iken bu yıl bu rakam %51,18 artarak 1.840 milyara yükseldi. 2025 yılının ilk dokuz ayında 445 milyar fazla veren faiz dışı denge, bu yıl 410 milyar fazla verdi.
Aşağıdaki tabloda 2025 ve 2026 yıllarına ait Ocak-Eylül ayları bütçe kalemlerindeki gerçekleşmeler ve artış oranları yer alıyor.
2025-2026 Ocak-Eylül bütçe gerçekleşmeleri
Bütçe Giderleri
| (milyon) TL | 2025 | 2026 | Artış % |
|---|---|---|---|
| Bütçe Giderleri | 10.222.202 | 13.948.130 | %36,45 |
| Faiz Hariç Giderler | 8.559.822 | 11.697.000 | %36,65 |
| Personel Giderleri | 2.738.816 | 3.841.030 | %40,24 |
| SGK Devlet Primi | 335.901 | 484.741 | %44,31 |
| Mal ve Hizmet Alımları | 660.904 | 958.093 | %44,97 |
| Cari Transferler | 3.807.703 | 5.030.822 | %32,12 |
| Sermaye Giderleri | 762.669 | 883.019 | %15,78 |
| Sermaye Transferleri | 83.562 | 222.668 | %166,47 |
| Borç Verme | 170.267 | 276.627 | %62,47 |
| Faiz Giderleri | 1.662.380 | 2.251.130 | %35,42 |
Bütçe Gelirleri
| (milyon) TL | 2025 | 2026 | Artış % |
|---|---|---|---|
| Bütçe Gelirleri | 9.004.924 | 12.107.800 | %34,46 |
| Genel Bütçe Gelirleri | 8.760.703 | 11.792.459 | %34,61 |
| Vergi Gelirleri | 7.753.506 | 10.401.981 | %34,16 |
| Gelir Vergisi | 1.947.538 | 2.893.022 | %48,55 |
| Kurumlar Vergisi | 843.773 | 1.249.401 | %48,55 |
| Dahilde Alınan KDV | 1.104.554 | 1.516.523 | %37,30 |
| Özel Tüketim Vergisi | 1.394.157 | 1.436.883 | %3,06 |
| Banka Sigorta Mu. Ver. | 393.998 | 536.738 | %36,23 |
| İthalde Alınan KDV | 1.224.847 | 1.594.229 | %30,16 |
| Damga Vergisi | 157.966 | 237.999 | %50,66 |
| Harçlar | 223.601 | 371.063 | %65,95 |
| Vergi Dışı Gelirler | 1.251.419 | 1.705.819 | %36,31 |
| Bütçe Dengesi | -1.217.278 | -1.840.330 | %51,18 |
| Faiz Dışı Denge | 445.103 | 410.800 | -%7,71 |
Ocak-Eylül 2026 gelirlerinde ilk 5 gelirin toplamda payı
| Gelir Türü | 2025 | Pay | 2026 | Pay |
|---|---|---|---|---|
| Gelir Vergisi | 1.947.538 | %21,63 | 2.893.022 | %23,89 |
| Vergi Dışı | 1.251.419 | %13,90 | 1.705.819 | %14,09 |
| İthalde KDV | 1.224.847 | %13,60 | 1.594.229 | %13,17 |
| Dahilde KDV | 1.104.554 | %12,27 | 1.516.523 | %12,53 |
| ÖTV | 1.394.157 | %15,48 | 1.436.883 | %11,87 |
Gelir kalemleri sıralaması ise yukarıda tabloda yer aldığı şe-kilde oluştu :
• Birinci sırada 1.947 milyardan %48,55 artarak 2.893milyara yük selen Gelir Vergisi;
• İkinci sırada %36,3 artarak 1.251 milyardan 1.705 milyara yükse-len Vergi Dışı Gelirler;
• Üçüncü sırada %30,2 artarak 1.224 milyardan 1.594 milyara yükselen İthalde alınan KDV
• Dördüncü sırada %37,3 artarak 1,104 milyardan 1.516 milyara yükselen Dahilde alınan KDV
• Beşinci sırada da %3,1 artarak 1,394 milyardan 1.436 milyara inen ÖTV yer alıyor.
• ÖTV tahsilatı ile ilgili tablo da aşağıda yer alıyor. En dikkat çekici gelişme ise petrol ve doğalgaz ürünlerinde alınan ÖTV’nin beş aydır gerilemesi. İlk sekiz ay sonunda gerileme %44,14 oldu ve bu kalem gelirleri 376 milyardan 210 milyara geriledi..
Ocak-Eylül 2025-2026 ÖTV kalemleri (milyar TL) ve artış
| Gelir Türü | 2025 | 2026 | Artış |
|---|---|---|---|
| Toplam ÖTV | 1.394.157 | 1.436.883 | %3,06 |
| Petrol ve doğalgaz | 376.738 | 210.435 | -%44,14 |
| Motorlu taşıtlar | 510.292 | 539.265 | %5,68 |
| Alkollü içecekler | 103.842 | 132.017 | %27,13 |
| Tütün mamulleri | 306.973 | 426.042 | %38,79 |
| Kolalı gazozlar | 13.883 | 16.078 | %15,81 |
| Dayanıklı tüketim Mal. | 82.429 | 113.047 | %37,14 |
