SEDA GÖK
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Eylül 2026 dönemine ilişkin Ödemeler Dengesi İstatistikleri’ni yayımladı. Verilere göre, cari işlemler hesabı eylül ayında 2 milyar 720 milyon dolar fazla verdi. Altın ve enerji hariç cari işlemler hesabında ise 7 milyar 342 milyon dolar fazla kaydedildi. Ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı 3 milyar 642 milyon dolar olarak gerçekleşti. Yıllıklandırılmış verilere göre eylül ayında cari açık yaklaşık 39,2 milyar dolar oldu. Aynı dönemde ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret dengesi 76,8 milyar dolar açık verirken, hizmetler dengesi 66,1 milyar dolar fazla verdi. Birincil gelir dengesi 26,3 milyar dolar, ikincil gelir dengesi ise 2,1 milyar dolar açık kaydetti.
Hizmet gelirleri 9 milyar doları aştı
Eylül ayında hizmetler dengesi kaynaklı net girişler 9 milyar 14 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti. Bu kalem altında taşımacılık hizmetlerinden kaynaklanan net gelirler 3 milyar 88 milyon dolar, seyahat kaleminden elde edilen net gelirler ise 6 milyar 573 milyon dolar oldu. Böylece hizmetler dengesi, cari işlemler hesabının fazla vermesinde önemli katkı sağlayan kalemlerden biri olmayı sürdürdü.
Doğrudan yatırımlarda 859 milyon dolar net giriş
Finans hesabı verilerine göre, eylül ayında doğrudan yatırımlar kaynaklı net girişler 859 milyon dolar olarak kaydedildi. Yurt dışı yerleşiklerin Türkiye’ye toplam doğrudan yatırımları 1 milyar 508 milyon dolar artarken, yurt içi yerleşiklerin yurt dışındaki doğrudan yatırımları 649 milyon dolar yükseldi. Gayrimenkul yatırımlarında ise yurt içi yerleşikler yurt dışında 183 milyon dolar gayrimenkul alımı gerçekleştirdi. Yurt dışı yerleşiklerin Türkiye’deki net gayrimenkul alımları 290 milyon dolar oldu.
Portföy yatırımlarında 7,7 milyar dolar çıkış
Eylül ayında portföy yatırımları 7 milyar 733 milyon dolar tutarında net çıkış kaydetti. Yurt dışı yerleşikler, hisse senedi ve yatırım fonu piyasasında 5 milyar 859 milyon dolar, Devlet İç Borçlanma Senetleri (DİBS) piyasasında ise 495 milyon dolar net satış gerçekleştirdi.
Yurt dışındaki tahvil ihraçlarında ise yurt dışı yerleşiklerin bankalar, Genel Hükümet ve diğer sektörlerin ihraçlarında sırasıyla 780 milyon dolar, 662 milyon dolar ve 32 milyon dolar net alış yaptığı görüldü. Yurt dışından kredi kullanımlarında bankalar 820 milyon dolar net geri ödeme gerçekleştirirken, Genel Hükümet 4 milyon dolar, diğer sektörler ise 1 milyar 861 milyon dolar net kredi kullanımı gerçekleştirdi. Diğer yatırımlar kapsamında yurt dışı bankaların yurt içindeki mevduatları, Türk Lirası cinsinden 782 milyon dolar net artış ve yabancı para cinsinden 2 milyar 272 milyon dolar net azalış gösterdi. Böylece toplamda 1 milyar 490 milyon dolar net azalış kaydedildi.
Resmi rezervlerde 10 milyar dolar azalış
Eylül ayında resmi rezervlerde 10 milyar 13 milyon dolar net azalış gerçekleşti. TCMB’nin yıllıklandırılmış verilere ilişkin değerlendirmesinde ise döviz cinsinden net rezerv azalışı 31,4 milyar dolar olarak açıklandı. Yıllıklandırılmış cari açığın finansmanında net doğrudan yatırımlar 0,2 milyar dolar, krediler 52,7 milyar dolar katkı sağladı. Finansal türevler 4,9 milyar dolar, net portföy yatırımları 4,6 milyar dolar, ticari krediler 1,9 milyar dolar ve net efektif ve mevduatlar 14,6 milyar dolar negatif yönlü etki oluşturdu.
Kripto varlık işlemleri ilk kez istatistiklere girdi
TCMB raporunda ödemeler dengesi istatistiklerine ilişkin yeni bir uygulama da yer aldı. Kripto varlık işlemleri, Merkezi Kayıt Kuruluşu tarafından sağlanan veriler kullanılarak ilk kez istatistiklere dahil edildi. Bu kapsamda eylül ayında yerleşiklerin net bazda 21 milyon dolar tutarında yükümlülük oluşturmayan kripto varlık satışı yaptığı, 49 milyon dolar tutarında ise stablecoin alımı gerçekleştirdiği bildirildi.
