Perakende ticarette tedarik zinciri yeniden şekillenecek
SEDA GÖK
Ticaret Bakanlığı, tedarik zincirinin güçlendirilmesi, KOBİ’lerin korunması, kadın emeğinin desteklenmesi ve temel gıda ürünlerine daha uygun fiyatlarla erişimin sağlanması amacıyla perakende ticaret mevzuatında değişikliğe hazırlanıyor. Görüşe açılan yönetmelik taslağının önümüzdeki dönemde hayata geçirilmesi öngörülürken, üretici ile perakendeci arasındaki ticari ilişkilerde de yeni düzenlemeler gündemde.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda yaptığı sunumda perakende ticaret alanında yürütülen mevzuat çalışmalarına ilişkin bilgi verdi. Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’da 2023 yılında yapılan değişikliklerle haksız ticari uygulamaların tanımlanarak yasaklandığını ve tarım ve gıda ürünlerinin konu olduğu ticari ilişkilerde azami ödeme sürelerinin üreticiler lehine kısaltıldığını hatırlatan Bolat, yeni düzenleme hazırlıklarının da sürdüğünü bildirdi.
Yönetmelik taslağı görüşe açıldı
Bakanlık, tedarik zincirinin güçlendirilmesi, KOBİ’lerin korunması, kadın emeğinin desteklenmesi ve temel gıda maddesi olan ekmeğin tüketiciye daha uygun fiyatlarla ulaştırılması amacıyla Perakende Ticarette Uygulanacak İlke ve Kurallar Hakkında Yönetmelik’te değişiklik taslağı hazırladı. Görüşe açılan taslağın önümüzdeki dönemde hayata geçirilmesi planlanıyor.
Bakanlık, perakende sektöründeki ticari ilişkilerin daha adil işlemesi ve üreticilerin korunması amacıyla denetimlerini de sürdürüyor. Et, süt ve yumurta gibi ürünlerde ödeme sürelerinin geciktirildiği yönündeki iddialar üzerine ulusal zincir marketler hakkında denetim ve inceleme başlatıldı. Mevzuata aykırı hareket ettiği iddia edilen çiğ süt üreticisi firmalar, salça fabrikaları, fındık üreticileri ve tedarikçileri ile hal komisyoncuları da incelemeye alındı. Denetimler sonucunda mevzuata aykırı davrandığı tespit edilen işletmelere idari yaptırımlar uygulandı.
Üreticiden alıma yeni yükümlülük
Sebze ve meyve ticaretini düzenleyen Hal Kanunu’nda yapılması planlanan değişiklikler de üretici ile perakendeci arasındaki tedarik ilişkisini yakından ilgilendiriyor. Bakanlığın hazırladığı taslakta, belirleyeceği nitelikleri taşıyan perakendecilerin sattığı malların, yüzde 20’yi geçmemek üzere belirlenecek bir oranını doğrudan üreticilerden veya üretici örgütlerinden satın almasının zorunlu hale getirilmesi öngörülüyor.
Taslakta ayrıca semt pazarlarında üreticilere ayrılan satış yeri oranının yüzde 20’den yüzde 30’a çıkarılması ve toptancı hallerinde üretici örgütlerine ayrılan iş yeri oranının da yüzde 20’den yüzde 30’a yükseltilmesi için Bakanlığa yetki verilmesi yer alıyor. Üretici örgütlerinin ortak veya üyelerinin ürünlerinin satışına aracılık edebilmesi, bu örgütler üzerinden pazarlanan tarım ürünlerinin bedellerinden gelir vergisi stopajının kaldırılması ve hal kurmak isteyen üretici örgütlerine bedelsiz Hazine arazisi tahsis edilmesi de düzenleme önerileri arasında bulunuyor.
Sebze ve meyvede depolamaya destek
Hal Kanunu değişiklik taslağıyla sebze ve meyve ticaretinde tüm aktörler için ödeme sürelerinin belirlenmesi ve ürün bedellerinin bankalar üzerinden ödenmesi de planlanıyor. Hal dışında tüccarlık yapacak gerçek ve tüzel kişilere Bakanlıktan yetki belgesi alma zorunluluğu getirilmesi, bu kişilere teminat uygulaması yapılması ve komisyoncudan komisyoncuya mal alım satımının yasaklanması da öngörülen değişiklikler arasında.
Piyasa bozucu eylemlere yönelik cezaların artırılması ve bazı cezaları uygulama yetkisinin belediyelerden Ticaret Bakanlığı’na alınması da taslakta yer alıyor. Stokçuluk gibi bazı eylemler nedeniyle ceza alanların üç yıl süreyle kamu kurum ve kuruluşlarının ayni ve nakdi desteklerinden yararlandırılmaması planlanıyor.
Bakanlığın sebze ve meyve ticaretine yönelik düzenleme hazırlığında depolanabilen ürünler de yer alıyor. Buna göre Ticaret Bakanlığı’na, depolanabilen sebze ve meyveler için kira ve nakliye desteği verme, depolama kapasitesinin artırılması amacıyla teşvik ve destek sağlama yetkisi verilmesi öngörülüyor. Böylece üreticinin pazara erişiminin desteklenmesi ve tedarik zincirinin güçlendirilmesi amaçlanıyor.
