SEDA GÖK
Ticaret Bakanlığı, artan dış ticaret ve sınır geçiş trafiğine yanıt vermek amacıyla gümrük kapılarında genişleme ve modernizasyon yatırımlarını sürdürüyor. Kapıkule’nin kuzeyinde yalnızca TIR geçişlerine yönelik yeni bir kapı açılması için Bulgaristan ile mutabakata varılırken, Suriye sınırındaki gümrük kapılarının sahaları büyütülüyor. İstanbul Erenköy Gümrük İdaresi’nin Tuzla’ya taşınmasıyla da TIR kapasitesinin 800’den 2 bin araca çıkarılması planlanıyor.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda yaptığı sunumda gümrük idarelerinin tesis ve altyapı yatırımlarına ilişkin devam eden projeleri paylaştı. Türkiye’nin ana ulaşım koridorları üzerindeki stratejik konumuna dikkat çeken Bolat, gümrük kapılarının dış ticaret, ülke ekonomisi ve güvenliği açısından önem taşıdığını belirtti. Bakanlık, 2003 yılından bu yana toplam 19 gümrük kapısını yenilerken, yeni dönemde saha büyütme, peron sayısını artırma ve modern hizmet binaları inşa etme çalışmalarına ağırlık veriyor.
Kapıkule’nin kuzeyine yeni kapı
Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki ticaret ve taşımacılık akışının daha etkin hale getirilmesi, Kapıkule ve Hamzabeyli gümrük kapılarında artan yolcu ve taşıt trafiğinin oluşturduğu yoğunluğun azaltılması amacıyla Bulgaristan ile yeni bir gümrük kapısı için mutabakata varıldı. Mevcut Kapıkule/Kapitan Andreevo Gümrük Kapısı’nın kuzeyinde, yalnızca TIR geçişlerine yönelik yeni bir kara gümrük kapısı açılması planlanıyor.
Yeni kapının açılmasına imkân sağlayacak anlaşma zemininin oluşturulmasına ilişkin süreç Dışişleri Bakanlığı nezdinde takip ediliyor. Anlaşmanın imzalanmasının ardından kapının yapımı ve faaliyete geçirilmesine yönelik işlemlere başlanacak.
İstanbul’da TIR kapasitesi 2 bine çıkacak
Gümrük altyapısındaki önemli projelerden biri de İstanbul Erenköy Gümrük İdaresi’nin taşınması olacak. Şehir içinde kalan mevcut konumu nedeniyle trafik yoğunluğu ve operasyonel zorluklara neden olan idarenin, Tuzla/Tepeören mevkiine taşınması planlanıyor. Kuzey Marmara Otoyolu bağlantı noktalarına yakın konumda kurulacak yeni tesisle ithalat ve ihracat taşımalarının şehir içi trafiğe girmeden ana ulaşım arterlerine yönlendirilmesi amaçlanıyor.
Proje kapsamında 245 dönüm sahanın 500 dönüme, mevcut 800 araçlık TIR kapasitesinin ise 2 bin araca çıkarılması hedefleniyor. Modern, çevre dostu ve dijital altyapıyla donatılacak yeni gümrük kompleksinin lojistik süreçlerde zaman ve maliyet tasarrufu sağlaması öngörülüyor.
Kırklareli-Dereköy Gümrük Kapısı da ticari araç geçişlerine uygun şekilde yenilenecek. Bu kapsamda 17 dönümlük faaliyet alanı 64 dönüme çıkarılacak. Mevcut 1 giriş ve 1 çıkış peronu, 4 giriş ve 3 çıkış peronu olarak yeniden düzenlenecek. Böylece saha alanı ve işlem kapasitesinin yaklaşık yüzde 300 artırılması planlanıyor.
Suriye sınırındaki kapılar büyüyor
Suriye’de 8 Aralık 2024 itibarıyla yaşanan gelişmelerin ardından araç ve yolcu geçişlerinde görülen artış, bölgedeki gümrük kapılarının modernizasyonunu da hızlandırdı. Hatay-Cilvegözü Gümrük Kapısı’nda TIR sahasının genişletilmesi ve peron sayısının artırılması için proje çalışmaları sürüyor.
Hatay-Yayladağı Gümrük Kapısı’nda ise fiziki altyapı güçlendirilerek kapının TIR trafiğine uygun hale getirilmesi, saha kapasitesinin artırılması ve yeni yolcu salonlarının yapılması hedefleniyor. Proje kapsamında 17 dönümlük mevcut saha 23 dönüme çıkarılacak. Yapım çalışmalarında ilerleme oranı yüzde 39’a ulaştı.
Kilis-Çobanbey Gümrük Kapısı’nda modern yolcu salonu 2025 yılında hizmete açıldı. Mevcut 21 dönümlük sahanın 71 dönüme çıkarılması planlanırken, Kilis Valiliği tarafından yürütülen imar çalışmalarının tamamlanmasının ardından proje ihalesine yönelik çalışmalara başlanacak.
Gaziantep-Karkamış’ta geçici yapıların yerine kalıcı hizmet binaları inşa edilmesi için çalışmalar başlatıldı. Mevcut 15 dönümlük saha alanının 90 dönüme çıkarılması hedefleniyor. Şanlıurfa-Akçakale Gümrük Kapısı için de modernizasyon ve genişletme projesi yürütülüyor. Tahsisi sağlanan 109 dönümlük alan üzerine yeni gümrük kapısı inşa edilecek.
Mardin-Nusaybin Gümrük Kapısı’nın fiziki altyapı ve üstyapı çalışmaları ise tamamlandı. Suriye tarafındaki Kamışlı’da bir kapı açılması halinde Nusaybin Gümrük Kapısı’nın da vakit kaybetmeden faaliyete geçirilmesi planlanıyor.
Yeni tesis ve hizmet binaları
Gümrüklerdeki yatırım programı sınır kapılarıyla sınırlı kalmıyor. Hakkari-Üzümlü Gümrük Kapısı’nda kalıcı tesis yapımına ilişkin inşaat çalışmaları başladı. Projeyle saha alanı 3 dönümden 31 dönüme çıkarılacak ve 2 giriş, 2 çıkış olmak üzere toplam 4 peron inşa edilecek. Projede ilerleme oranı yüzde 8 olarak açıklandı.
Hakkari-Derecik Gümrük Kapısı’nda ise proje tamamlandı ve yapım ihalesine çıkılmasına yönelik hazırlıklar sürüyor. Peron sistemi bulunmayan kapıya 4 peron kazandırılması planlanıyor.
İstanbul dışındaki hizmet binaları ve lojman yatırımları da devam ediyor. İzmir-Ege Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü hizmet binasında ilerleme oranı yüzde 89, Hatay-Doğu Akdeniz Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü binasında yüzde 98, Şanlıurfa Gümrük Müdürlüğü binasında yüzde 90 seviyesine ulaştı. Mersin Laboratuvar Müdürlüğü hizmet binasında yüzde 40, Mersin Tasfiye İşletme Müdürlüğü binasında yüzde 43 ilerleme kaydedildi. Şırnak-Silopi’de 150, Hakkari-Yüksekova’da 100 lojmanlık projelerde ise ilerleme oranları sırasıyla yüzde 65 ve yüzde 32 oldu.
İzmit-Doğu Marmara Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü ile Hakkari-Yüksekova Gümrük Müdürlüğü hizmet binalarının yapım ihalelerine çıkılması planlanıyor. Bursa Gümrük Müdürlüğü, Bursa Tasfiye İşletme Müdürlüğü, Antakya Gümrük Müdürlüğü ve Kilis-Öncüpınar Gümrük Müdürlüğü için de yeni hizmet binalarının proje çalışmaları sürdürülüyor. Tekirdağ-Batı Marmara ve Ankara-Orta Anadolu Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlükleri, Gebze Gümrük Müdürlüğü, Kocaeli Tasfiye İşletme Müdürlüğü ve Kahramanmaraş Gümrük Müdürlüğü hizmet binaları ile Akçakale, Cilvegözü, Yayladağı ve Derecik lojmanlarının yapımına yönelik proje çalışmalarına başlanması öngörülüyor.
Bakanlık, bu yatırımlarla gümrük işlemlerinin daha hızlı, güvenli ve kolay yürütülmesini, dış ticaret erbabına zaman ve maliyet avantajı sağlanmasını ve Türkiye’nin bölgesel lojistik üs konumunun güçlendirilmesini amaçlıyor.
