Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı ve Sıfır Atık Vakfı Onursal Başkanı Emine Erdoğan’ın himayelerinde Sıfır Atık Vakfı tarafından düzenlenen Sıfır Atık Forumu, İstanbul’da geniş uluslararası katılımla başladı. Forum, dünyanın dört bir yanından devlet temsilcilerini, uluslararası kuruluşları, iş dünyasını, akademisyenleri ve sivil toplum kuruluşlarını bir araya getirdi.
183 ülkeden katılımcının yer aldığı Sıfır Atık Forumu’nun açılış programında konuşan Emine Erdoğan, İstanbul’un insanlığın ortak hafızasını taşıyan, medeniyetlerin buluştuğu, dünyanın en uzun ömürlü başkenti olduğunu belirterek, forumda 183 ülkeden temsilci, 500’ü aşkın kurum ve kuruluş ve 5 binden fazla katılımcıyı ağırladıklarını söyledi.
“İstanbul bir kez daha kültürleri bir araya getirdi”
Emine Erdoğan Hanımefendi, İstanbul’un bir kez daha kültürleri bir araya getirdiğini belirterek, “Tam da bu nedenle bu forumu, insanlık ailesinin ortak bir ideal etrafında kenetlendiği tarihi bir buluşma olarak görüyoruz. Bu güçlü uluslararası katılımın, Sayın Cumhurbaşkanımızın ‘Dünya beşten büyüktür çünkü insanlık beşten büyüktür.’ mesajının somut bir tezahürü olduğunu düşünüyorum” diye konuştu.
Emine Erdoğan Hanımefendi, Pasifik Okyanusu’nun kuzeyinde, tonlarca çöp ve plastikten oluşan 1,6 milyon kilometrekare büyüklüğünde çöpten bir kıta olduğunu, burasının o engin maviliğin ortasında, kaynaklarını hoyratça kullanan insanlığın dramının ve geçtiği dar boğazın bir anıtı olarak durduğunu kaydetti. Türkiye’nin neredeyse iki katı büyüklüğünde bir yüzölçümüne sahip bu atık birikiminin iklim krizinin perde arkasındaki israf ve tüketim krizini anlattığına dikkati çeken Erdoğan, “Her gün 2 bin çöp kamyonuna eş değer plastik atığın okyanuslara karışması yalnızca atık yönetimiyle ilgili bir mesele değildir. Tıpkı, mikroplastiklerin Antarktika’dan Everest’in zirvesine kadar, dünyamızın en ücra köşelerine dahi ulaşmasının alelade bir çevre kirliliği olmadığı gibi” değerlendirmesini yaptı.
“Çöp depolama alanları birkaç nesli giydirmeye yetecek giysilerle dolu”
Erdoğan, tüm bunların göz ardı edilen bir hakikati anlattığını, insanlık tarihinde hiç olmadığı kadar çok üretildiğini, hiç olmadığı kadar büyük bir refah biriktirdiğini dile getirdi.
“Bugün çöp depolama alanlarına bakarsanız birkaç nesli giydirmeye yetecek giysilerle, planlı eskitmeye kurban edilmiş eşyalarla, yalnızca şeklini beğenmediğimiz için ayıkladığımız yiyeceklerle dolu olduğunu görürsünüz” diyen Emine Erdoğan Hanımefendi, fakat aynı dünyada milyonlarca insanın temel ihtiyacını dahi karşılayamadığını söyledi.
Başka hiçbir veriye bakmadan, yalnızca üretilen atık miktarına bakılsa bile elde edilen bu refahın yanı başında büyüyen büyük bir adaletsizlik olduğunu açıkça görüldüğünü aktaran Erdoğan, “Yani, kullan-at, at-unut, düşünme-tüket anlayışı, doğal kaynaklarla birlikte insanlığın özdeğerlerini de tüketiyor. Sanayileşmeyle gelişen tüketim kültürü bir yandan plastiklerden sahte bir konfor alanı inşa ederken diğer yandan insanlığın sağduyusunu ve vicdanını da ziyadesiyle zedeliyor” değerlendirmelerinde bulundu.
“2 milyardan fazla insanın yeterli beslenemediği bir dünyada yaşıyoruz”
Emine Erdoğan, şu ifadeleri kullandı: “Bu yılki forumumuzun Türkiye’nin ev sahipliği yapacağı COP31 İklim Zirvesi’yle aynı döneme denk gelmesi, sıfır atığın iklim değişikliği mücadelesindeki stratejik değerini anlatmak açısından önemli bir fırsattır. Dünyada her yıl, 5,8 trilyon tabak yemek ona ihtiyacı olan insanlara ulaşamadan olduğu gibi çöpe gidiyor. 2 milyar tonun üzerinde gıda tarlada, sofrada, restoranda, markette israf ediliyor. Sırf israf edilecek gıdanın üretilmesi için tarım arazilerinin neredeyse üçte birini kullanıyoruz. Bu ölçekteki bir israf ekosistemlerin bozulmasını da beraberinde getiriyor. Üstüne üstlük, iklim değişikliğinde çok yüksek bir payı olan metan emisyonlarının yaklaşık yüzde 14’ü gıda israfından kaynaklanıyor. İşin insani faturasına baktığımızda ise bir o kadar ağır ve hazin bir tablo görüyoruz. Bizler 673 milyon insanın açlıkla mücadele ettiği, 2 milyardan fazla insanın yeterli beslenemediği bir dünyada yaşıyoruz.”
Ziyan edilen her bir lokmada, yarını görüp göremeyeceği o lokmaya bağlı nice insanın hakkı olduğuna dikkati çeken Erdoğan, gıda israfının yüzde 60’ının evlerde gerçekleştiğini vurguladı.
Emine Erdoğan, Türkiye’nin gıda israfı konusunda örnek çalışmalar yürüttüğünün altını çizerek, “2008 yılında başlattığımız ‘Ekmek İsrafını Önleme Kampanyası’yla israfı yüzde 40 oranında azalttık” bilgisini verdi.
Ağırbaş: Bir ülkenin tek başına çözebileceği sorunlar değil
Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş ise, iklim değişikliği, kaynak kayıpları, gıda israfı, su stresi ve çevresel bozulmanın, herhangi bir ülkenin tek başına çözebileceği sorunlar olmadığını söyleyerek, “İçinde yaşadığımız çağ, insanlık tarihinin en büyük üretim kapasitesine sahip olduğu kadar, en büyük tüketim baskılarını da beraberinde getiren bir dönemdir” dedi.
Sadece bir forumun açılışının gerçekleştirilmediğini, aynı zamanda, insanlığın geleceğini doğrudan ilgilendiren ortak bir sorumluluk, ortak bir vicdan ve ortak bir çözüm arayışının temsil edildiğini vurgulayan Ağırbaş, “Bir tarafta milyonlarca ton gıda çöpe giderken, diğer tarafta milyonlarca insan açlıkla mücadele ediyor. Bir tarafta kullanılabilir ürünler atığa dönüşürken, diğer tarafta temel ihtiyaçlara erişemeyen toplumlar yaşam mücadelesi veriyor. Bir tarafta aşırı tüketim. Diğer tarafta yoksunluk. İşte bu tablo bize göstermektedir ki; çevre sorunları artık yalnızca çevre sorunu değildir. Bugün kaynak yönetimi, aynı zamanda bir kalkınma meselesidir. Bir ekonomik sürdürülebilirlik meselesidir. Bir toplumsal adalet meselesidir. Ve her şeyden önce; bir vicdan meselesidir” diye konuştu.
İstanbul Deklarasyonu ile ortak hedefler belirlenecek
Üç gün boyunca devam edecek Forum kapsamında bakanlar, eski devlet başkanları, belediye başkanları, uluslararası kuruluş temsilcileri, akademisyenler, özel sektör liderleri ve gençlik temsilcileri çeşitli oturumlarda bir araya gelecek. Forum’un sonunda yayımlanacak İstanbul Deklarasyonu ile sıfır atık alanında uluslararası iş birliğinin güçlendirilmesi ve ortak hedeflerin belirlenmesi amaçlanıyor.
