Bulunulan nokta itibarıyla belirsizliğin hüküm sürdüğü bu gibi zamanlarda, geçmiş ile gelecek arasında bir köprünün görünürlüğü ve güncel verilerin ışığında eldeki bulgular ile tanımlanabilmesi hiç de kolay değildir. Hem toplumsal hem de bireye açık etkileri ile nasıl bir dengenin şekilleneceği, sürece katkıda bulunan paydaşlar genişliğinde olarak kabullenir olabilir.
Yirminci yüzyılda, dünyada “büyüme” hedefli ekonomik kalkınma ve bölgeler arası farklılıkların yarattığı derin uçurumlar, sosyal izolasyonlar(soğuk savaş) ile görünmez kılındı. Sovyetler’in çözülüşü sonrası finans hareketleri ve tüketim bazlı yaygın güncellemeler, küreselleşme algısının hızla yayılmasına yol açtı. Aynı zamanda milenyum başlarından itibaren krizler sarmalının tetiklendiği görülür.
Sürdürülebilir istikrar adına meydana gelen baş döndürücü hareketlenmenin aniden yavaşladığı salgın döneminin ardından Rusya’nın Ukrayna’ya dalması, yayılan halkalar misali merkezi coğrafyaları etkileyeceği yeni esintilere açıldı. 3-4 yıl içinde Ortadoğu, Avrasya karıştı, geçen asır ezberleri bozuldu.
20.asrın parmakla gösterilen demokrasinin yıldızı Amerika Birleşik Devletlerinde 6.Ocak.2021 deki tarihi Kongre baskınından sonra Başkanın konutunun iç istihbarat tarafından basılması ve komşu göçlerinin görünürde 3.5 milyonu bulduğu söylenen, emek arzı gereği hakkındaki soru işaretleri ve benzeri flaş gelişmelerin, ülkenin eskimiş altyapısına deva olup olmayacağı da eklenmişti. Sonraki 2024 seçim kampanyasında tekrar seçilen başkanın MAGA söylemi yeterli oldu.
Ulus devlet formatında, devletlerin ve devlet birliklerinin iktisadi açıdan monopol fazlı, siyaseten otokratik uygulamaların uygun bulunduğu, örtülü ve açık işaretlerinden anlaşılır. Kısıtlı kaynakların kamu iktisadı üzerinden gelişmelerle refah devletini ideolojik rekabete kanalize ederek tüketime teşviki, daimi savaş riskini ve savunma giderlerini baskı aracı olarak hükümetlerin üzerinde tutmuştur. Avrupalı Liderlerin iç politikadaki sıkışmışlığı aşmak için çatışmaları körüklediğini savunan siyasi yorumlara göre, bazıları evlerinde meşruiyetlerini kaybettiklerinin farkında olarak Rusya ile bir savaşı sürdürürlerse bu durumun içeride sorunları ortadan kaldıracağından hala medet umuyorlar.
Avrupa Birliğini küçük üye ülkelere karşı emperyalist davranışlarla suçlayan önceki Polonya Başbakanı Morawiecki, AB içerisinde görünüşte demokrasi olsa bile güçlü AB ülkelerinin Avrupa Bloğunu oligarşi uygulaması ile yönettiklerini öne sürmesi(2023) hatırlardadır. Günün görüntüleri, üye ülkeler hükümetleri ile Brüksel Bürokrasisi arasında görünür görünmez bir yetki ve temsil çekişmesinin varlığını deşifre eder.
Çin Halk Cumhuriyetinin son yirmibeş yılda dünyanın önemli iktisadi aktörü durumuna geldiği, son on senede siyasi ve mali, uluslar arası etkinliğini arttırdığı ‘bir kuşak bir yol’ projesini dünya markası haline getirdiğini unutmadan fakat pandemi ile izole olma geçiciliğini hafife almadan Avrasya’daki son coğrafi gelişmeler ile irtibatlandırılabilir.
Kıyıdaşları ile dışarıya kontrollü askeri Karadeniz ile Hazar bütünlüğünü korumakta iken Doğu Avrupa’dan Asya’nın derinliklerine su yolları ile ulaşımın Rusya ile Çin’i birlikte hareket etme ve ortak imkanlarının genişlemesini çağrıştıran bir durumun Avrupalılar için dünden daha çetin şartları dikte ettiğidir. Öylece bir kriz döneminin Türkiye için yeni fırsatlar doğurabileceği ihtimali ise her zaman olduğundan fazladır.
