Yeni eğitim-öğretim yılının başlamasına sayılı günler kala okula dönüş alışverişinde hareketlilik hızlandı. Ağustos boyunca alışverişlerini erkene çeken veliler, Eylül’e girerken okul ihtiyaçlarını tamamlamaya yönelirken, artan maliyetler bütçe planlamasını da daha önemli hale getiriyor. Ortalama bir okul alışveriş sepetinin 2 bin 500 TL seviyelerine yaklaşabildiği dönemde, resmî verilere göre temel okul ihtiyaçlarında fiyat artışları yüzde 25-45 bandında seyrediyor
20 binden fazla işletmeye e-ticaret altyapısı sağlayan ikas’ın verilerine göre, bu yıl okula dönüş alışverişi önceki yıllara kıyasla daha erken başladı. Ağustos boyunca belirginleşen hareketlilik, yeni eğitim-öğretim yılının başlamasına günler kala hız kazanırken, veliler olası fiyat değişimlerinden etkilenmemek ve ürün çeşitliliğinden yararlanmak amacıyla ihtiyaçlarını önceden karşılamaya yöneliyor. ikas Pazarlamadan Sorumlu Genel Müdür Çağrı Menteş, alışveriş takviminin öne çekildiğini belirterek şöyle konuştu: “Bu yıl okula dönüş alışverişinin daha erken başladığını görüyoruz. Veliler Eylül ayını beklemek yerine ihtiyaçlarını daha erken dönemde karşılamaya başladı. Fiyat, ürün çeşitliliği ve stok gibi unsurlar alışveriş kararlarında etkili olurken, tüketicinin harcamasını daha kontrollü yönetmeye ve ihtiyaçlarını önceliklendirmeye çalıştığını görüyoruz.”
Okul ihtiyaçlarında fiyat artışları yüzde 25-45 bandında
Okula dönüş döneminde kırtasiye ve okul çantası gibi temel ürünlerde yaşanan fiyat değişimleri alışveriş kararlarını da etkiliyor. Resmî verilere göre temel kırtasiye ürünlerinde fiyat artışı yaklaşık yüzde 25 seviyesinde bulunurken, okul çantalarında artış yüzde 45’e yaklaşıyor. Farklı okul ihtiyaçlarının bir araya gelmesiyle oluşan sepetin 2 bin 500 TL seviyelerine yaklaşması, tüketicilerin ihtiyaçlarını önceliklendirmesini beraberinde getiriyor. Defter, kalem, çanta, ayakkabı ve okul kıyafeti gibi temel ürünler öne çıkarken, diğer ihtiyaçlar fiyat ve kampanya koşullarına göre sonraki alışverişlere bırakılabiliyor.
Okul ve sırt çantasında hareketlilik hızlandı
Kategori bazında okul ve sırt çantaları, okula dönüş döneminde öne çıkan ürün grupları arasında yer alıyor. Ticaret Bakanlığı’nın Türkiye’de E-Ticaretin Görünümü Raporu ve sektör verileri, giyim, ayakkabı ve elektronik gibi kategorilerin e-ticaretteki yüksek hacmini ortaya koyuyor. Okula dönüş döneminde okul formaları, spor ayakkabılar, kırtasiye ürünleri ve çantalar öne çıkarken, tablet ve bilgisayar gibi eğitim amaçlı kullanılan elektronik ürünler de daha yüksek tutarlı alışverişlere konu olabiliyor.
Fiyat-performans arayışı güçleniyor
Artan okul masrafları, tüketicilerin alışveriş kararlarında fiyat-performans dengesine daha fazla önem vermesine neden oluyor. Sektör değerlendirmelerinde, online kanallarda sunulan toplu okul setleri ve fiyat-performans odaklı seçeneklerin tercih payında yüzde 15’in üzerinde artış görüldüğü belirtiliyor.
Tüketiciler, birden fazla ihtiyacı birlikte karşılayan seçenekleri değerlendirerek toplam harcamalarını kontrol etmeye çalışıyor. Bu eğilim, alışveriş kararlarında fiyat kadar ürünün sunduğu toplam değerin de önem kazandığını gösteriyor.
Menteş, tüketicinin alışveriş kararındaki değişime ilişkin şu değerlendirmede bulundu: “Okula dönüş döneminde tüketicinin yalnızca tek tek ürünlerin fiyatına değil, ihtiyaçlarını tamamlarken ortaya çıkan toplam maliyete de baktığını görüyoruz. Fiyat-performans yaklaşımının güçlenmesiyle birlikte tüketici daha fazla araştırıyor, karşılaştırıyor ve ihtiyacına en uygun seçeneği bulmaya çalışıyor.”
Kampanyalar alışverişi erkene çekiyor
Kampanya ve indirimler de okula dönüş alışverişinin zamanlamasında etkili oluyor. Ticaret Bakanlığı ETBİS verilerinde, kampanya ve indirim dönemlerinin e-ticaret işlem hacminde belirgin hareketlilik yarattığı görülüyor. Ağustos boyunca başlayan erken dönem fırsatlarını değerlendiren tüketiciler, Eylül ayındaki kampanyaları beklemeden ihtiyaç duydukları ürünleri satın alabiliyor. Uygun fiyat yakalayan tüketiciler, alışverişi öne çekerek ilerleyen dönemde oluşabilecek fiyat değişimlerinin etkisini azaltmaya çalışıyor.
Alışveriş bütçeye göre zamana yayılıyor
Okula dönüş döneminde dikkat çeken tüketici davranışlarından biri de alışverişin tek seferde tamamlanmak yerine farklı haftalara yayılması. BKM’nin kartlı ödeme verileri ve tüketici araştırmaları, yüksek tutarlı harcamalarda kartlı ödeme ve taksit gibi seçeneklerin bütçe yönetimindeki önemini koruduğuna işaret ediyor. Veliler zorunlu ihtiyaçlarını önceliklendirirken, diğer ürünleri sonraki alışverişlere bırakabiliyor. Farklı platformlarda fiyat karşılaştırması yapmak ve kampanyaları takip etmek de bu sürecin bir parçası haline geliyor.
Menteş, tüketicinin alışveriş zamanlamasını da planladığını belirterek; “Tüketici artık yalnızca ne alacağını değil, alışverişini ne zaman yapacağını da planlıyor. İhtiyaçları önceliklendirmek, fiyat karşılaştırmak ve alışverişi zamana yaymak, özellikle okula dönüş gibi yüksek harcama dönemlerinde bütçe yönetiminin önemli bir parçası haline geliyor” ifadelerini kullandı.
Okula dönüş sezonundaki hareketlilik, tüketicilerin artan maliyetlere rağmen okul ihtiyaçlarından vazgeçmediğini; alışverişi erkene çekme, ihtiyaçları önceliklendirme ve fiyat-performans dengesine odaklanma gibi yöntemlerle harcamalarını daha kontrollü yönetmeye çalıştığını gösteriyor.
