Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, İstanbul’da düzenlenen Sıfır Atık Çalıştayı’nda yaptığı konuşmada, plastik kullanımının son 70 yılda dünya genelinde yaklaşık 230 kat artarak 460 milyon tonun üzerine çıktığını belirterek, plastik atık yönetiminin küresel ölçekte ele alınması gerektiğini söyledi.
Plastik atıkların dünya genelinde 353 milyon tona ulaştığını belirten Ersoy, bu atıkların yalnızca yüzde 9’unun geri dönüştürüldüğünü, yüzde 19’unun yakıldığını, yüzde 50’sinin depolandığını ve yüzde 22’sinin kontrolsüz şekilde yönetilerek çevreye karıştığını ifade etti. Yaklaşık 78 milyon ton plastiğin kontrol dışında kaldığına dikkati çeken Ersoy, bunun toprak, nehir ve okyanuslarla canlı ekosistemleri üzerinde ciddi tehdit oluşturduğunu kaydetti.
Mevcut atık yönetim sistemlerinin plastik sorununun çözümünde yetersiz kaldığını belirten Ersoy, geri dönüşümün plastiğin yapısı nedeniyle sınırlı olduğunu, yakmanın sera gazı salımını artırdığını, depolamanın ise sorunu ertelediğini söyledi. Doğayla uyumlu alternatif maddelerin geliştirilmesi gerektiğini vurgulayan Ersoy, küresel ölçekte iş birliği, teknoloji ve uygulama paylaşımının önemine işaret etti.
“Mümkün olan her bir çözüm başlığı devreye alınmalı”
Zaman kaybetme lüksünün bulunmadığını vurgulayan Ersoy, plastik döngüsünün bütüncül şekilde ele alınması gerektiğini söyledi. Gereksiz kullanım ve israfın azaltılmasından ikincil ham madde kullanımına kadar tüm sürecin değerlendirilmesi gerektiğini belirten Ersoy, bu dönüşümün çevrenin yanı sıra Türkiye’nin üretim, ihracat, ham madde güvenliği ve sanayi rekabetçiliğine de katkı sağlayacağını ifade etti.
“Gerçeklere hiçbir zaman gözümüzü kapatmadık”
Türkiye’nin plastik atık konusunda kat etmesi gereken mesafeler bulunduğunu belirten Ersoy, sorunların görmezden gelinmemesi gerektiğini söyledi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın himayelerinde, Emine Erdoğan’ın öncülüğünde yürütülen Sıfır Atık yaklaşımının Türkiye’de önemli bir dönüşüm başlattığını ve uluslararası alanda da karşılık bulduğunu ifade eden Ersoy, “Gerçeklere hiçbir zaman gözümüzü kapatmadık, kapatmayız. Aksi takdirde çözüm üretmek mümkün olmaz” dedi.
90 milyon ton atık ekonomiye kazandırıldı
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı verilerine göre Sıfır Atık çalışmaları kapsamında tüm atık türlerinde geri kazanım oranının 8 yılda yüzde 13’ten yüzde 37,53’e yükseldiğini açıklayan Ersoy, 90 milyon ton atığın ekonomiye kazandırıldığını ve yaklaşık 365 milyar liralık katkı sağlandığını bildirdi. Geri kazanım oranının 2035’te yüzde 60’a, 2053’te ise yüzde 70’e çıkarılmasının hedeflendiğini belirtti.
Plastik, döngüsel ekonomide öncelikli sektörlerden biri
Ersoy, 2025-2028 Ulusal Döngüsel Ekonomi Stratejisi ve Eylem Planı’nda plastiğin yedi öncelikli sektörden biri olarak belirlendiğini söyledi. Altı stratejik hedef ve 53 eylemden oluşan planla atıkların azaltılması, döngüsel ürünlerin geliştirilmesi, ikincil ham madde kullanımının artırılması ve sektörel dönüşümün desteklenmesinin hedeflendiğini kaydetti.
Ürün ve ambalajların döngüsel tasarım ilkelerine göre geliştirilmesi, tek kullanımlık ürünlerin azaltılması, kaynağında ayrı toplama ve geri dönüşüm oranlarının yükseltilmesi gerektiğini belirten Ersoy; tarımsal plastiklerin yönetimi, deniz ve kıyı kirliliğinin önlenmesi ile veri, denetim ve izlenebilirlik altyapısının güçlendirilmesinin de dönüşümün temel başlıkları olduğunu ifade etti.
“Al-kullan-at” modelinin plastik kirliliğini artırdığını belirten Ersoy, bireysel alışkanlıkların değiştirilmesinin önemine dikkat çekerek, “Bugün gereken adımları atmak zorundayız” mesajı verdi.
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın da tesisleşmeden altyapı yatırımlarına, çevre düzenlemelerinden yeşil mimariye kadar sorumluluk alanındaki çalışmaları sürdüreceğini belirten Ersoy, diğer bakanlıklar, özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarının çevre odaklı adımlarını desteklemeye devam edeceklerini söyledi.
