29 Eylül, Miladi takvime göre yılın 272. günü. Yıl sonuna 93 gün kaldı.
Olaylar
• 1227 – Kutsal Roma imparatoru II. Friedrich, Papa IX. Gregorius tarafından aforoz edildi.
• 1555 – Damat Rüstem Paşa, ikinci kez Osmanlı Sadrazamı oldu.
• 1808 – Sened-i İttifak imzalandı.
• 1885 – Dünyanın ilk elektrikli tramvay hattı, Birleşik Krallık’nın Londra kentinde faaliyete geçti.
• 1911 – İtalya Krallığı, Osmanlı İmparatorluğu’na savaş ilan etti ve Trablusgarp Savaşı başladı.
• 1913 – II. Balkan Savaşı sonunda Osmanlı ile Bulgaristan Krallığı arasında İstanbul Antlaşması imzalandı.
• 1918 – Bulgaristan Krallığı, Selanik Ateşkes Antlaşması’nı imzalayarak I. Dünya Savaşı’ndan çekildi.
• 1920 – Kazım Karabekir komutasındaki Türk Ordusu, Ermenistan ile yaptığı savaş sonucunda Sarıkamış’ı ele geçirdi.
• 1923 – Birleşik Krallık Filistin Mandası oluşturuldu.
• 1933 – Komünist Enternasyonal Genel Sekreteri Georgi Dimitrov’un suçlandığı Reichstag Yangını soruşturmasında, diğer sanık Marinus van der Lubbe yangını çıkardığını itiraf etti.
• 1937 – Çin Cumhuriyeti’nde Japon tehdidine karşı milliyetçi general Çan Kay Şek ile komünist önder Mao Zedong birlikte davranma kararı aldı.
• 1938 – Fransa, İtalya Krallığı ve Birleşik Krallık, Münih Antlaşması’nı imzalayarak Nazi Almanyası’nın Çekoslovakya’nın Südet bölgesini işgal etmesini kabul etti.
• 1941 – Kiev’de Nazilerin gerçekleştirdiği Babi Yar Katliamı başladı. İki günde 33771 Yahudi öldürüldü.
• 1960 – Türkiye’de Demokrat Parti kapatıldı.
• 1971 – Umman, Arap Birliği’ne katıldı.
• 1974 – Isparta’da Hüseyin Çaylı adında bir kişi, 6 yaşındaki Ergün Kahraman adlı erkek çocuğunu tecavüz edip öldürdü. 12 Eylül döneminde idam edildi.
• 1991 – Haiti’de askerî darbe gerçekleşti.
• 1992 – PKK, Hakkâri-Şemdinli’deki Jandarma Taburu’na saldırdı. 2’si astsubay 23 asker ile 5 korucu hayatını yitirdi. Saldırıdan sonra başlayan operasyonlarda 58 PKK mensubu öldürüldü.
• 1994 – Türkiye Adalet eski Bakanı ANAP’lı Mehmet Topaç, Ankara’daki bürosunda, Dev-Sol örgütü üyesi oldukları iddia edilen 4 kişinin silâhlı saldırısı sonucu öldü.
• 2008 – Lehman Brothers gibi önemli şirketlerin iflaslarının ardından Dow Jones endeksi 777.68 puan birden düşerek bir günde en büyük düşüşü yaşadı.
• 2019 – Afganistan başkanlık seçimlerine şiddet ve düşük katılım damgasını vurdu
Doğumlar
• MÖ 106 – Gnaeus Pompeius Magnus, Romalı general ve politik lider (ö. MÖ 48)
• 1509 – Miguel Servet, İspanyol ilâhiyatçı, hekim, haritacı ve hümanist (ö. 1553)
• 1518 – Tintoretto, Venedikli ressam (ö. 1594)
• 1547 – Miguel de Cervantes, İspanyol yazar (ö. 1616)
• 1571 – Caravaggio, İtalyan ressam (ö. 1610)
• 1703 – François Boucher, Fransız ressam ve Rokoko akımının önemli bir temsilcisi (ö. 1770)
• 1758 – Horatio Nelson, İngiliz amiral (ö. 1805)
• 1761 – Michael Francis Egan, İrlanda kökenli Amerikalı Piskopos (ö. 1814)
• 1786 – Guadalupe Victoria, Meksikalı siyasetçi, asker ve avukat (ö. 1843)
• 1804 – Sadık Paşa, Polonya asıllı Türk asker (Polonezköy’ün Polonyalı kurucularından) (ö. 1886)
• 1810 – Elizabeth Gaskell, Victoria devri İngiliz roman yazarı (ö. 1865)
• 1812 – Eudoxiu Hurmuzache, Rumen tarihçi, politikacı ve yazar (ö. 1874)
• 1815 – Andreas Achenbach, Alman manzara ressamı (ö. 1910)
• 1864 – Miguel de Unamuno, İspanyol düşünür ve yazar (ö. 1936)
• 1882 – Nuri Conker, Türk asker ve siyasetçi (ö. 1937)
• 1883 – Celal Sahir Erozan, Türk şair (ö. 1935)
• 1900 – Miguel Alemán Valdés, 53. Meksika devlet başkanı (ö. 1983)
• 1901 – Enrico Fermi, Amerikalı nükleer fizikçi ve Nobel Fizik Ödülü sahibi (ö. 1954)
• 1904 – Greer Garson, İngiliz oyuncu ve Oscar ödülü sahibi (ö. 1996)
• 1907 – Hans Martin Sutermeister, İsviçreli yazar (ö. 1977)
• 1912 – Michelangelo Antonioni, İtalyan yönetmen (ö. 2007)
• 1913
◦ Silvio Piola, İtalyan futbolcu (ö. 1996)
◦ Stanley Kramer, Amerikalı yönetmen ve film yapımcısı (ö. 2001)
◦ Trevor Howard, İngiliz aktör (ö. 1988)
• 1915 – Nihat Ertuğ, Türk eski basketbolcu
• 1916
◦ İsmet Kür, Türk edebiyat öğretmeni, oyun yazarı, öykücü ve romancı (ö. 2013)
◦ Peter Finch, Birleşik Krallık doğumlu Avustralyalı aktör ve Oscar ödülü sahibi (ö. 1977)
• 1920 – Peter Dennis Mitchell, İngiliz biyokimyacı ve Nobel Kimya Ödülü sahibi (ö. 1992)
• 1921 – James Cross, Britanyalı diplomat (ö. 2021)
• 1922 – Lizabeth Scott, Amerikalı oyuncu (ö. 2015)
• 1923 – Rinaldo Dami, İtalyan karikatürist (ö. 1979)
• 1924 – Şükrü Elekdağ, Türk ekonomist, diplomat ve siyasetçi
• 1930 – Colin Dexter, İngiliz romancı (ö. 2017)
• 1931
◦ James Cronin, Amerikalı nükleer fizikçi ve Nobel Fizik Ödülü sahibi (ö. 2016)
◦ Anita Ekberg, İsveçli aktris (ö. 2015)
• 1932
◦ Robert Benton, Amerikalı senarist ve yönetmen (ö. 2025)
◦ Rainer Weiss, Amerikalı fizikçi, akademisyen ve Nobel Fizik Ödülü sahibi (ö. 2025)
• 1933 – Samora Machel, Mozambikli askeri komutan, devrimci ve siyasetçi (ö. 1986)
• 1934 – Mihaly Csikszentmihalyi, Macar asıllı ABD’li psikolog (ö. 2021)
• 1935 – Jerry Lee Lewis, Amerikalı rock and roll ve country müzik şarkıcı-söz yazarı ve piyanist (ö. 2022)
• 1936
◦ Silvio Berlusconi, İtalyan siyasetçi, medya patronu ve eski Başbakan (ö. 2023)
◦ Bilal İnci, Türk oyuncu (ö. 2005)
• 1937 – Koichiro Matsuura, Japon diplomat
• 1938 – Wim Kok, Hollandalı siyasetçi (ö. 2018)
• 1939
◦ Fikret Abdić, Boşnak devlet adamı ve iş insanı
◦ Rhodri Morgan, Galli siyasetçi ve devlet adamı (ö. 2017)
• 1940 – Nicola Di Bari, İtalyan şarkıcı-şarkı yazarı
• 1942
◦ Felice Gimondi, İtalyan eski bisiklet yarışçısı (ö. 2019)
◦ Ian McShane, İngiliz asıllı komedyen ve oyuncu
◦ Bill Nelson, Amerikalı avukat, politikacı ve NASA’nın 14. başkanı
• 1943
◦ Wolfgang Overath, Alman eski millî futbolcu
◦ Lech Walesa, Polonya dayanışma hareketi (Solidarność) lideri ve Cumhurbaşkanı, Nobel Barış Ödülü sahibi
◦ Muhammed Hatemi, İranlı siyasetçi ve İran İslam Cumhuriyeti’nin 5. Cumhurbaşkanı
• 1948 – Theo Jörgensmann, Alman caz klarnet müzisyeni ve bestecisi (ö. 2025)
• 1949 – Yorgo Dalaras, Yunan şarkıcı
• 1950
◦ Christian Vigouroux, Fransız bürokrat
◦ Şerif Benekçi, Türk yazar (ö. 2008)
• 1951
◦ Michelle Bachelet, Şilili politikacı ve Devlet Başkanı
◦ Pier Luigi Bersani, İtalyan siyasetçi ve eski bakan
• 1955 – Gwen Ifill, Amerikalı gazeteci, yazar ve Tv sunucusu (ö. 2016)
• 1956 – Sebastian Coe, İngiliz siyasetçi ve Olimpiyat madalyalı eski atlet
• 1959 – Jon Fosse, Norveçli yazar ve Nobel Edebiyat Ödülü sahibi
• 1961 – Julia Gillard, Avustralya’nın ilk kadın başbakanı
• 1962
◦ Helena Dalli, Maltalı politikacı
◦ Néstor Clausen, Arjantinli millî futbolcu ve teknik direktör
• 1963 – Jaroslav Mostecký, Çek bilimkurgu yazarı
• 1964 – Jeanna Fine, Amerikalı pornografik film oyuncusu ve erotik dansçı (ö. 2025)
• 1966 – Bujar Nishani, Arnavut politikacı (ö. 2022)
• 1968
◦ Alex Skolnick, Amerikalı caz ve rock gitaristi
◦ Kenan Vural, Rock müzisyeni
• 1969 – Erika Eleniak, Amerikalı Playboy Güzeli ve oyuncu
• 1970
◦ Yoshihiro Tajiri, Japon profesyonel güreşçi
◦ Natasha Gregson Wagner, Amerikalı kadın tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu
• 1971
◦ Sibel Tüzün, Türk şarkıcı
◦ Anthony Bishop, Güney Afrikalı oyuncu
• 1973
◦ Doğan Duru, Türk müzisyen ve Redd grubunun solisti, besteci ve söz yazarı
◦ Güneş Duru, Türk müzisyen ve Redd grubunun gitaristi, arkeolog ve besteci
• 1974 – Leandro Simioni, Brezilyalı eski futbolcu
• 1975 – Albert Celades, İspanyol millî futbolcu ve teknik direktör
• 1976
◦ Kelvin Davis, İngiliz futbolcu ve teknik direktör
◦ Andriy Şevçenko, Ukraynalı millî futbolcu
• 1977 – Fumiyuki Kanda, Japon eski futbolcu
• 1978
◦ Mun In-guk, Kuzey Koreli millî futbolcu
◦ Cihangir Atacanov, Özbek şarkıcı, müzisyen ve besteci
• 1979
◦ Orhan Ak, Türk eski millî futbolcu ve teknik direktör
◦ Berke Üzrek, Türk tiyatro ve sinema oyuncusu
◦ Artika Sari Devi, Endonezyalı manken ve oyuncu
• 1980 – Zachary Levi, Amerikalı oyuncu, dizi oyuncusu
• 1981 – Şahin Irmak, Türk oyuncu
• 1982
◦ Brigitta Bulgari, Macar pornografik aktris ve Avrupa Moda Modeli
◦ Mert Öcal, Türk model ve oyuncu
◦ Hakan Karacaoğlu, Türk atlet
• 1983
◦ Yoon Seung-ah, Güney Koreli oyuncu
◦ Yukari Kuzuya, Japon manken
• 1984 – Per Mertesacker, Alman eski futbolcu
• 1985
◦ Niklas Moisander, Fin millî futbolcu
◦ Dani Pedrosa, İspanyol motosiklet sürücüsü
• 1986
◦ Shinya Uehara, Japon futbolcu
◦ Jerome Jordan, Jamaikalı basketbolcu
• 1987
◦ Anaïs Demoustier, Fransız aktris
◦ İsrafil Yılmaz, Türk asıllı Hollandalı militan (ö. 2016)
• 1988
◦ Kevin Durant, Amerikalı basketbolcu ve NBA oyuncusu
◦ Andrea Rispoli, İtalyan futbolcu
• 1989
◦ Laura Perico, Kolombiyalı dizi oyuncusu
◦ Yevhen Konoplyanka, Ukraynalı millî futbolcu
◦ Andrea Poli, İtalyan futbolcu
• 1990
◦ Gheorghe Grozav, Rumen millî futbolcu
◦ Ken Hisatomi, Japon futbolcu
• 1991 – Adem Ljajić, Sırp profesyonel futbolcu
• 1992 – Ali Dere, Türk futbolcu
• 1993 – Lee Hong-bin, Güney Koreli şarkıcı ve oyuncu
• 1994
◦ Katarzyna Niewiadoma, Polonyalı yol bisikleti yarışçısı
◦ Halsey, Amerikalı şarkıcı ve söz yazarı
◦ Andy Polo, Perulu futbolcu
◦ Joseph Mensah, Ganalı futbolcu
◦ Simon Hald Jensen, Danimarkalı hentbolcu
◦ Nicholas Galitzine, İngiliz oyuncu
• 1995
◦ Ayaka Yamashita, Japon millî futbolcu
◦ Joseph Aidoo, Ganalı futbolcu
• 1996
◦ Marco Granados, Meksikalı futbolcu
◦ Tadashi Kiwada, Japon futbolcu
• 1998 – Jordan Lotomba, İsviçreli milli futbolcu
• 1999 – Choi Ye-na, Güney Koreli şarkıcı ve dansçı
• 2000 – Giorgi Mamardashvili, Gürcistan millî takımının kalecisidir
• 2009 – Beren Gökyıldız, Türk çocuk oyuncu
Ölümler
• MÖ 48 – Gnaeus Pompeius Magnus, Romalı general ve politik lider (d. MÖ 106)
• 855 – I. Lothar, Orta Francia Kralı ve Kutsal Roma İmparatoru (d. 795)
• 1185 – Surlu William, Lübnan’da Sur Piskoposu; Haçlı ve Orta Çağ tarihçisi (d. 1130)
• 1560 – I. Gustav, 1523’ten 1560’taki ölümüne kadar İsveç kralı (d. 1496)
• 1833 – VII. Fernando, İspanya Kralı (d. 1784)
• 1890 – Vahtang Orbeliani, Gürcü romantik şair ve asker (d. 1812)
• 1902 – Émile Zola, Fransız romancı (d. 1840)
• 1908 – Machado de Assis, Brezilyalı yazar (d. 1839)
• 1910 – Winslow Homer, Amerikalı ressam ve grafiker (d. 1836)
• 1913 – Rudolf Diesel, Alman makine mühendisi ve Dizel motorun mucidi (d. 1858)
• 1925 – Léon Bourgeois, Fransız Başbakan (d. 1851)
• 1927 – Arthur Achleitner, Alman yazar (d. 1858)
• 1927 – Willem Einthoven, Hollandalı fizyolog ve Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü sahibi (d. 1860)
• 1929 – III. Basileios, İstanbul Rum Ortodoks Patrikhanesi’nin 263. Patriği (d. 1846)
• 1930 – Ilya Yefimovich Repin, Rus ressam (d. 1844)
• 1949 – Cemal Keşmir, Türk siyasetçi (Damat Ferit Paşa hükûmetlerinde Dahiliye ve Ticaret ve Ziraat Nazırlığı yapan ve Yüzellilikler arasında yer alan) (d. 1862)
• 1953 – Ernst Reuter, Alman siyasetçi ve Batı Berlin’in ilk Belediye Başkanı (d. 1889)
• 1961 – Nihat Reşat Belger, Türk tıp doktoru ve siyasetçi (Atatürk’e siroz teşhisini koyan ilk doktor) (d. 1882)
• 1967 – Carson McCullers, Amerikalı yazar (d. 1917)
• 1973 – Nurullah Esat Sümer, Türk siyasetçi (Maliye ve Devlet Bakanı) (d. 1899)
• 1973 – W. H. Auden, İngiliz şair (d. 1907)
• 1981 – Billy Shankly, İskoç futbolcu ve teknik direktör (d. 1913)
• 1987 – Henry Ford II, Edsel Ford’un oğlu ve Henry Ford’un torunu iş insanı (d. 1917)
• 1994 – Şemsi Rahimov, Azerbaycanlı devlet adamı (d. 1924)
• 1997 – Roy Lichtenstein, Amerikalı Pop sanatçısı (d. 1923)
• 2001 – Nguyen Van Thieu, Güney Vietnam Devlet Başkanı (d. 1923)
• 2003 – Tuğrul Şavkay, Türk gazeteci (d. 1951)
• 2007 – Yıldırım Aktuna, Türk nöropsikiyatr ve siyasetçi (d. 1930)
• 2009 – Abdülmelik Fırat, Kürt asıllı Türk siyasetçi (d. 1934)
• 2009 – Pavel Popoviç, Ukrayna asıllı Sovyet kozmonotu (d. 1930)
• 2010 – Georges Charpak, Polonyalı-Fransız fizikçi (d. 1924)
• 2010 – Tony Curtis, Amerikalı sinema oyuncusu (d. 1925)
• 2011 – Tatyana Lioznova, Sovyet Rus film yönetmeni (d. 1924)
• 2011 – Sylvia Robinson, Amerikalı şarkıcı, müzisyen, plak yapımcısı ve plak şirketi yöneticisi (d. 1935)
• 2012 – Hebe Camargo, Brezilyalı şarkıcı, TV sunucusu ve oyuncu (d. 1929)
• 2015
◦ Claude Dubar, Fransız sosyolog ve akademisyen (d. 1945)
◦ Mauro Ferri, İtalyan siyasetçi (d. 1920)
◦ Hellmuth Karasek, Alman gazeteci, yazar ve edebiyat eleştirmeni (d. 1934)
◦ William Kerslake, Amerikalı güreşçi (d. 1929)
• 2016 – Ann Emery, İngiliz oyuncu (d. 1930)
• 2017 – Tom Alter, İngiliz asıllı Hint oyuncu (d. 1950)
• 2017 – Philippe Médard, Fransız hentbolcu (d. 1959)
• 2017 – Wiesław Michnikowski, Polonyalı sinema, tiyatro ve dizi oyuncusu (d. 1922)
• 2018 – Alves Barbosa, Portekizli bisiklet sporcusu (d. 1931)
• 2018 – Angela Maria, Brezilyalı şarkıcı ve aktris (d. 1929)
• 2018 – Otis Rush, Amerikalı blues müzisyeni ve şarkıcısı (d. 1934)
• 2019 – Beatriz Aguirre, Meksikalı oyuncu ve seslendirme sanatçısı (d. 1925)
• 2019 – Martin Bernheimer, Alman-Amerikalı gazeteci ve müzik eleştirmeni (d. 1936)
• 2019 – Busbee, Amerikalı şarkı sözü yazarı, kayıt prodüktörü ve müzisyen (d. 1976)
• 2019 – Ilkka Laitinen, Fin siyasetçi (d. 1962)
• 2020 – Abdullah Işıklar, Türk gazeteci (d. 1933)
• 2020 – Lode Van Den Bergh, Belçikalı yazar ve eğitimci (d. 1920)
• 2020 – Helen Reddy, Avustralyalı müzisyen, aktivist, aktris ve söz yazarı (d. 1941)
• 2020 – Sabah el-Ahmed el-Cabir es-Sabah, Kuveyt emiri ve Kuveyt Askeri Kuvvetleri Komutanı (d. 1929)
• 2020 – Isidora Žebeljan, Sırp besteci, müzisyen ve orkestra şefi (d. 1967)
• 2021 – Antonio Gasset, İspanyol gazeteci, televizyon sunucusu ve sinema eleştirmeni (d. 1946)
• 2021 – Hayko, Ermeni şarkıcı, söz yazarı ve besteci (d. 1973)
• 2021 – Ravil Isyanov, Rus aktör ve eski asker (d. 1962)
• 2021 – Ivan Tasovac, Sırp müzisyen, yönetici ve siyasetçi (d. 1966)
• 2022 – Alexandru Arșinel, Rumen aktör, komedyen, dublaj sanatçısı ve TV yıldızı (d. 1939)
• 2022 – Kathleen Booth, İngiliz bilgisayar bilimci (d. 1922)
• 2022 – Eduardo Navarro, İspanyol profesyonel futbolcu (d. 1979)
• 2022 – Paul Veyne, Fransız tarihçi ve arkeolog (d. 1930)
• 2025 – Aleksandr Buşkov, Rus yazar (d. 1956)
Tatiller ve özel günler
Wikimedia Commons’ta 29_Eylül ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
• Dünya Kalp Günü[1]