Ekim ayı yaklaşıyor. Bu ayda neler ekebiliriz? Bakla, ıspanak, pırasa, turp, şalgam, sarımsak, beyaz soğanı rahatlıkla İzmir ile İstanbul arasındaki bölgede ekebiliriz. Bu ekimleri yaparken bolca kompost kullanmanız akılcı olacaktır.
Ekim ayında hava pek soğumadığı gibi toprak da bayağı bir sıcaktır. Bu nedenle bolca kompostu yazın yorulmuş toprağın üzerine yaydığınız zaman bahçe toprağınıza itici bir güç kazandırırsınız. Söylediğimiz gibi toprağın sıcaklığı daha düşmediği için içindeki bakteriler, mantarlar, toprak solucanları ve diğer ufak hayvanların faaliyetleri tüm hızıyla devam etmektedir.
Doğal olarak, bizim gibi tüm yaz boyunca kompost kutularınız bolca organik malzeme ile doldurduysanız şimdi olgunlaşmış kompostu rahatça ve bolca kullanabilirsiniz. Sekiz yıldır kompost ile ilgili üç ya da dört yazı yazmışızdır. Gelin eski bilgilere ufak ufak bir göz atalım. Kabaca 3 türlü kompost var.
En karmaşığı bokaşi herhalde; bunun için musluklu ve metal olması tercih sebebi olan kazanlar kullanılıyor. Bokaşi, Japonca fermente olmuş organik madde anlamına geliyor. Her türlü yemek artığı, bitki atıkları rahatça kullanılıp bu yöntemle kompost haline getirilebiliyor. Geriye iki türlü kompost kalıyor. Sıcak kompost biraz daha karmaşık ama soğuk kompost bizim gibi biraz tembeller için biçilmiş kaftandır.
Soğuk kompostu biz şöyle yapıyoruz. Dalları, dal kırma makinesinde ufak hale getiriyoruz. Dökülen yapraklarla, dal parçalarını karıştırarak üzerine bolca mutfak atıklarını atıyoruz. Sonrasında ayda bir, bazen iki ayda bir kompostu karıştırıp arada ıslatıyoruz. Aklınızda olsun hafif nemlendirecek kadar ıslatıyoruz. Yoksa kalkıp da sakın su içinde bırakmayınız.
Organik malzeme, su içinde kaldığı zaman anaerob bakterilerin faaliyetleri artar. Halbuki biz, aerob bakterilerin çalışmalarını arttırarak komposta o hoş orman kokusunu kazandırmasını isteriz. Diğer yandan, kompostun yağmurla bol yıkanmasını da önleyin. Bu nedenle kompost kutusunun üzerini Fransızların mitolojideki ilah Hermes’den ilham alarak hermetik dedikleri kadar sıkı sıkıya kapalı olması gerekir.
Sıcak kompostta da, soğukda da kullanabileceğimiz diğer bir yöntem ise, 2 ya da 3 kahverengi ölçek atığa, 1 ölçek yeşil atık koymaktır. Şimdi mevsim sonbahar; dökülen yaprakları kahverengi atık, çimen kırpıntılarını ve mutfak atıklarını ise yeşil atık olarak sayabiliriz. Kahverengi atıklar karbondan, yeşil atıklar ise azottan zengindirler.
Her ne kadar hava soğumaya başladıysa da kompost kutularımız sonbahar birden artacak olan dökülen yapraklar, kırık ya da budanmış dallar ile dolacak. Bunları sakın çöpe atmayın onun yerine kompost kutularınızı doldurun. Kış döneminde organik malzemenin çözünmesinin, toprak kıvamına gelmesinin hızı zayıflasa da, organik malzemeyi çöp kutusuna atmayarak belediyenin çöp kamyonlarını daha az çalıştırıyoruz.
Hangi tür kompost yaparsanız yapın sıcaklık artışı, kompostlaşma sürecini hızlandırır. Zaten sıcak kompostun en büyük üstünlüğü çabuk kullanılır hale gelmesidir. Kompost kutunuzun kapağı sıkı sıkıya kapalı da olsa da üzerini örtü, eski kilim gibi örtülerle kapatmanız kompost içindeki sıcaklığı arttırır. Size ileteceğimiz bir tane daha ayrıntı var. Sakın kompostun içine peynir, et, yağ gibi hayvansal atıklar atmayın yoksa sıçan, fare, sincap gibi kemirgenleri bahçenize davet edersiniz.
Bu hafta sonu açtığımız kompost kutusundan son derece olgun simsiyah bir kompost çıktı. O kadar çok kompostumuz olmuş ki, hepsini daha kullanmadık ama önümüzdeki haftalar hepsini bitkilerin altına yayacağız. Özellikle ahududu gibi ufak yemiş veren bitkilerin dibine kompostu yayarken, bitkilerin gövdelerinin boynuna kadar yayarak bitkiyi boğmanıza gerek yoktur. Bitkinin çürümesine neden olabilirsiniz.
Diğer fotoğraflara da bir göz atalım isterseniz. Fadime Can Hocamız bu hafta önümüzdeki bahar için tohumları toplamış bile. Tohumlara bakıp da imrenmemek elde değil. Üçüncü fotoğrafda Hülya Ünver Göztepe Parkı’nın son güllerini fotoğraflamış. Biz ancak birini sizinle paylaşabiliyoruz. Son fotoğrafta ise Okşan Kurç’un salkım begonyalarını göreceksiniz. Sayfamızı fotoğraflarıyla destekleyen bitki severlere teşekkür ediyoruz.
Keyifli Bahçeler…
