SEDA GÖK
Tüm Eczacı İşverenler Sendikası (TEİS) Genel Başkanı Ecz. Nurten Saydan, 28 bin gıda takviyesinin yalnızca Tarım ve Orman Bakanlığı onayıyla piyasaya sunulmasına karşı çıkarak, ilaç formundaki tüm ürünlerin Sağlık Bakanlığı ruhsatına tabi tutulmasını istedi. Saydan, kontrolsüz satış ve kullanımın halk sağlığı açısından ciddi riskler taşıdığına dikkat çekerek, takviye edici gıdaların eczanelerden sunulması, karekodla İlaç Takip Sistemi’ne entegre edilmesi ve ilaç mevzuatı kapsamında denetlenmesi çağrısında bulundu.
Gıda takviyelerinin semt pazarları, marketler, benzinlikler ve internet üzerinden kontrolsüz biçimde satışa sunulması, eczacıların gündemine taşındı. Tüm Eczacı İşverenler Sendikası (TEİS), özellikle tablet, kapsül, şurup ve damla gibi farmasötik formlarda hazırlanan takviye edici gıdaların ilaç gibi değerlendirilmesi gerektiğini savundu. TEİS Genel Başkanı Ecz. Nurten Saydan, ürünlerin kutularında yer alan “ilaç değildir” ibaresinin taşıdıkları sağlık risklerini ortadan kaldırmadığını belirterek, hiçbir ticari kaygının insan sağlığının önüne geçemeyeceğini vurguladı.
28 bin takviyeye karşılık 23 bin 139 ruhsatlı ilaç
Türkiye’de 28 bin gıda takviyesi bulunduğuna ilişkin açıklamalara dikkat çeken Saydan, bu ürünlerin yalnızca Tarım ve Orman Bakanlığından onay aldığını, buna karşılık Sağlık Bakanlığı ruhsatlı ve karekodlu ilaç sayısının 23 bin 139 olduğunu belirtti. Saydan, içerik ve dozları giderek karmaşıklaşan takviyelerin hastaların kullandığı diğer ilaçlarla etkileşime girebildiğini, yan etki, zehirlenme ve tedavi amacıyla kullanılan asıl ilaçların etkisiz kalması gibi sonuçlara yol açabildiğini ifade etti.
İlaç ile zehir arasındaki ayrımın doz olduğunu hatırlatan Saydan, farmasötik formda hazırlanan ürünlerin ilaç gibi değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti. Bu ürünlerin kontrolsüz kullanımının yalnızca hastalar açısından yeni sağlık sorunları yaratmadığını, aynı zamanda sağlık sistemi üzerinde ilave maliyet oluşturduğunu belirten Saydan, mevcut uygulamanın değiştirilmesini istedi.
Denetim ve takip Sağlık Bakanlığı’nda olmalı
İlaçların üretimden hastaya ulaşana kadar sıkı bir denetim ve takip sistemine tabi olduğunu vurgulayan Saydan, eczacıların bitkisel ve kimyasal kaynaklı ilaçlar ile ilaç dışı sağlık ürünleri konusunda beş yıllık bilimsel eğitim aldığını hatırlattı. Eczanelerde geriye dönük hafızalı ve kalibre edilmiş dijital ısı-nem ölçer cihazları veya otomatik eczane ısı takip sistemlerinin bulunduğunu belirten Saydan, ilaçların üzerlerindeki karekod aracılığıyla İlaç Takip Sistemi üzerinden hastaya ulaşıncaya kadar izlendiğini ifade etti.
Tüm ilaçların Sağlık Bakanlığı ruhsat, izin ve kontrolüne tabi olduğunu ve eczanelerin her yıl en az iki kez Bakanlık tarafından denetlendiğini kaydeden Saydan, ilaçların denetiminde yetkili kurumun Sağlık Bakanlığı olduğunu belirterek diğer bakanlıkların asli görev alanlarına dönmesi gerektiğini savundu.
İnternet satışında sahte ürün riski
Türkiye’de reçeteli veya reçetesiz hiçbir ilacın internet üzerinden satışının yasal olmadığını hatırlatan Saydan, gıda takviyelerinin kutularına “ilaç değildir” ibaresi konulmasının internet satışlarını kolaylaştıran bir uygulamaya dönüştüğünü ileri sürdü. Dünya Sağlık Örgütünün (DSÖ) internette satılan ilaçların yüzde 50’sinin sahte olduğuna yönelik verisine dikkat çeken Saydan, Türkiye’de ise bu konuda bir istatistik bulunmamasının endişe verici olduğunu dile getirdi.
Bazı internet sitelerinin “eczane” ismini kullanarak satış yaptığını belirten Saydan, vatandaşların bu platformlardan ürün almaması gerektiğini söyledi. İnternet üzerinden satılan ürünlerin içeriklerinin ve hangi koşullarda muhafaza edildiğinin bilinmediğini kaydeden Saydan, Tarım ve Orman Bakanlığının yayımladığı kontrol listelerinde ilaç olmadığı belirtilen bazı takviyelerde tehlikeli ilaç etken maddelerine rastlandığını ifade etti.
Bu ürünlerde en sık karşılaşılan etken maddelerin zayıflama amacıyla kullanılan sibutramin ve cinsel performans ürünlerinde bulunan sildenafil olduğunu belirten Saydan, sibutraminin zararlı etkileri nedeniyle Türkiye’de yasaklanmış olmasına rağmen bazı gıda takviyelerinde tespit edildiğini kaydetti. Bu tür ürünlerin ölümle sonuçlanan vakalarla da gündeme geldiğini belirten Saydan, denetim ve satış mekanizmasının yeniden düzenlenmesini istedi.
Yasa tasarısı öncesi Meclis’e çağrı
Gıda takviyelerinin de yer aldığı torba yasa tasarısının TBMM gündemine gelmesinin beklendiğini belirten Saydan, milletvekillerine düzenleme öncesinde çağrıda bulundu. TEİS olarak ilaç formu verilmiş bütün ürünlerin eczaneler aracılığıyla sunulması gerektiğini savunduklarını ifade eden Saydan, kontrolsüz satış ve kullanımın hastalar üzerindeki sağlık etkilerinin ve sağlık bütçesine getirdiği yükün tam olarak hesaplanamadığını söyledi.
Saydan, vitamin, mineral, Omega 3 ve besleyici ya da fizyolojik etkiye sahip tüm bileşenlerin eczanelerden verilmesini, ruhsatlandırma ve denetim süreçlerinin Sağlık Bakanlığı tarafından yürütülmesini talep etti. Ürünlerin güvenilirliğinin gösterilmesi için “ilaç değildir” ibaresi yerine İlaç Takip Sistemi’ne entegre karekod uygulamasının getirilmesini önerdi.
İlaç ve gıda takviyesi üreten firmalara da seslenen Saydan, ticari amaçlarla vatandaşların sağlığının riske atılmaması gerektiğini belirterek, “İlaç ticarete alet edilecek bir meta değildir” mesajını verdi.
