Uzmanlar uyarıyor: Sınav hazırlık sürecinde dikkat artırma vaadiyle kullanılan ürünler, doğru tedavinin önüne geçebilir. Ailelerin bilinçsiz yönlendirmeleri çocukların sağlığını riske atıyor
Türkiye’de milyonlarca öğrencinin geleceğini etkileyen LGS ve YKS sürecinde artan stres ve başarı baskısı, öğrenci ve aileleri “kısa yoldan çözüm” arayışına itiyor. Son dönemde özellikle dikkat ve odaklanmayı artırdığı iddia edilen bazı ilaçların, hekim kontrolü olmadan kullanılması ciddi bir tartışma konusu haline geldi.
Moodist Psikiyatri ve Nöroloji Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzmanı Dr. Cansu Gerçek, kamuoyunda “zihin açıcı” olarak bilinen ürünlere ilişkin önemli bilgiler paylaştı. Dr. Gerçek’e göre, bu ürünlerden biri olan sitikolin; beyin hücre zarının yapısında yer alan fosfolipitlerin sentezine katılan, nörolojik süreçlerde rol oynayan bir madde. Nöronların yapısal bütünlüğünü destekleyici etkileri nedeniyle DEHB gibi bazı durumlarda kullanılabiliyor. Ancak bu kullanımın sınırları net olduğunu söyleyen Dr. Gerçek, “Sitikolin, çocuk ve ergen psikiyatrisinde bazı seçilmiş vakalarda destekleyici amaçla kullanılabilir. Ancak hiçbir şekilde temel tedavinin yerine geçmez” dedi.
Dr. Cansu Gerçek dikkat arttırmak için hekim kontrolü olmaksızın kullanılan ilacın; dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, özgül öğrenme güçlüğü, otizm spektrum bozukluğu, ergenlik döneminde görülen bazı bilişsel şikâyetlerde hekimin uygun görmesi halinde destekleyici olarak kullanılabildiğini belirtti.
Dr. Gerçek, özellikle DEHB konusunda yanlış bilinenlere dikkat çekerek, “DEHB’de birinci basamak tedavi, bilimsel etkinliği kanıtlanmış stimülan ilaçlardır. Sitikolin bu tedavilere alternatif değildir; yalnızca gerekli görüldüğünde ek destek olarak değerlendirilebilir” diye konuştu. Dr. Gerçek, bu tür ürünlerin ‘ilaç yerine doğal çözüm’ gibi sunulmasının hem yanıltıcı hem de riskli olduğunu vurguladı.
En büyük risk: Yanlış tedavi
Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzmanı Dr. Cansu Gerçek, “Kontrolsüz kullanımın en büyük tehlikesi, çocukların doğru tanı ve tedaviye ulaşmasının gecikmesi ve farklı sağlık sorunlarına yol açabilme riski. Çünkü her dikkat sorunu aynı nedene dayanmayabilir. Her dikkat sorunu DEHB değildir. Bu nedenle hekime danışmadan yapılan her müdahale, asıl sorunun gözden kaçmasına neden olabileceği gibi farklı sağlık sorunlarına da yol açabilir” dedi. Dr. Gerçek’e göre dikkat eksikliği şikâyetlerinin altında şu nedenler de yatabilir: Anksiyete bozuklukları, depresyon, uyku problemleri ve öğrenme güçlükleri…
Ailelere önemli uyarı: Kendi kendine tedavi dönemi bitmeli
Dr. Cansu Gerçek, özellikle sosyal medya ve kulaktan dolma bilgilerle yapılan yönlendirmelerin ciddi risk taşıdığını belirterek aileleri şöyle uyardı: “Hekim önerisi olmadan ilaç kullanmayın, arkadaş tavsiyesi ile ilaca başlamayın ve gelişme çağındaki çocukların akademik başarısı için kimyasal destek arayışına girmeyin. Sitikolin gibi maddeler, doğru hastada ve doğru endikasyonla kullanıldığında fayda sağlayabilecek nörobiyolojik ajanlar arasında yer alıyor. Ancak uzmanlara göre bu durum, onların herkes için uygun olduğu anlamına gelmiyor. Gelişigüzel ‘zihin açıcı’ kullanımı doğru değildir. Kalıcı başarı, doğru tanı, uygun tedavi ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarıyla mümkündür.”
