İlkbaharın en güzel günlerini yaşıyoruz. Baharla beraber bütün bitkilerde bir yenilenme, bir hareketlenme görülüyor. Özellikle ağaçlar değil ama çitler ve kısa boylu çok yıllık bitkiler belki göz seviyesinde oldukları için yeni yapraklanmalar ile insanın içini ısıtmaya başladı.
Bahçelerimizde de ister istemez bu kadar göz önünde olan bitkilere, iyi ve usulüne uygun bakım yapmak gerekir. Bu nedenle, ilkbahar budamaları bahçe bitkilerimizin bakımının önemli kalemlerinden birini oluşturur.
Konuya girip, konuyu deşmeden hemen söyleyelim. Bahar budamalarına girişmeden tüm makas ve testerelere bir bakım yapmak iyi olacaktır. Aletlerimizin keskinlikleri, bitkilerimizi düzgün kesebilmemiz için çok önemlidir. Biliyorsunuz, bitkileri düz kesemediğimiz zaman bazı hastalıklara da davetiye çıkartıyoruz.
Hastalık deyince doğal olarak bütün kesim yapılan araç ve gereçlerin alkolle temizlenmesi unutulmamalıdır. Diğer taraftan birbirine geçen makas, bahçe makası gibi aletlerin vidalarının gözden geçirilmesi hatta eklem yerlerinin yağlanması gerekebilir.
Belki garibinize gidecektir ama bitkilerinizi boşu boşuna yaralayacağınıza bitkinizi bir sene sonra budamanız daha yerinde olacaktır. Bir bahçede bazı işler yapacaksanız gözlem yapmanız, bunları uzun uzun bir yerlere de not almanız gerekir. Bitkilerin ne zaman çiçek açacakları ve ne zaman yemiş verecekleri çok önemlidir. Bir de yapraklar çiçeklenmeden önce mi, sonra mı filizlenmeye başlıyor? Söz konusu bilgiler budamaları ne zaman yapacağınızı belirleyecektir. İnanın en önemsiz bilgileri bile bir yerlere not etmeniz ileriki yıllarda çok işinize yarayacaktır.
Çiçek veren bitkilerin, verimli dalları doğal olarak bitkisine göre değişiyor. Bazı bitkiler, o sene büyüyen dallarda çiçek tomurcukları oluşturdukları gibi, bazıları da geçen sene ortaya çıkan dallarda çiçeklenme olur. Bazılarında ise hem o senenin dallarında, hem de bir önceki yılın dallarında görülür. Tam da burada bilmemiz gereken bir ayrıntı var. Bu da solmuş, kurumuş çiçek kellelerinin kesilmesinden bahsetmeden olmayacak.
Neden derseniz? Çünkü çiçekler solunca, bitki artık kuru çiçeklerin yerinde bir yemiş oluşturmaya çalışır. Yemiş demek ise tohum demektir. Tohum üretmek ise bitkilerin yüksek miktarda enerji harcamasına gerek olur. İşte bunları önlemek, diğer deyişle solan, kuruyan çiçekleri kesmek söz konusu enerjiyi tohum oluşturmak yerine çiçeklenme ve dolayısı ile güzelleşmeye ayırmasına yol açar.
Bazı bitkilerin ise tohum keselerini ya da kuruyan yemişlerini, en azından son çiçeklerden bazılarını kesmeyerek özellikle ufak boylu kuşların yem bulmalarını kolaylaştırabilirsiniz. Bazı bitkilerin ise bahçenizde denetlenemez şekilde çoğalması ile ilgili endişeleriniz yoksa, varın bazı tohumlar etrafa saçılsın. Her şeye rağmen bahçenize biraz düşkünseniz bahçe makasınızı her bahçeye çıkışınızda yanınızdan eksik etmeyin diyoruz.
Belki yukarıda bahsettiklerimiz, kişilerin bahçe tarzlarına göre değişebilir ama değişmeyen şey hastalıklı, kurumuş ve kırılmış dalları sağlıklı ilk boğumun az üstünden verel şekilde kesilmesi gerektiğidir. Sonuncu işlemler için zamanlamaya uymanıza gerek olmadan yılın her ayında yapılabilir.
Biliyorsunuz kestiğiniz dalları genel olarak Ağustos, Eylül, Ekim aylarında çelik haline getirerek bitkileri çoğaltabiliriz. Ama bunun yanında, ilkbahar aylarında da kestiğimiz bitkileri çelik haline getirerek, çoğaltabileceğinizi biliyor musunuz? Lavanta, sardunya, adaçayı, yabani mercanköşk, ortanca, çan çiçeği, kelebek çalısı, Afganistan adaçayı, bizim çok sevdiğimiz çalba, acı bakla, yıldızpatı, yavşan otu, mavi yasemin bu mevsimde rahatlıkla çoğaltılabilir.
Bitki çoğaltmadan bahsedince unutmadan söyleyelim. Büyük çoğunluğu tropik ve subtropik iklim kuşağının bitkileri olan ev bitkileri de bu mevsimde çok rahat çelik alarak çoğaltılabilir. Belki bu konuyu önümüzdeki haftalarda tekrardan ele alabiliriz, bu neden bu haftanın fotoğraflarına bir göz atalım.
Birinci fotoğrafta kurumuş bir şakayık çiçeğini görüyorsunuz. Bu bölümü keserek atmak bitkinin fazla enerji kaybını önleyecektir. İkinci fotoğrafta, Serpil Üçok Vancouver’dan, soğan ailesinin gösterişli fertlerinden “Allium giganteum”lar ile bizi unutmamış. Mehmet Önder yolladığı fotoğrafla bir bitkiyi, çivit otunu bize tekrar anımsattı. Fadime Hocamız ise bu hafta bizi yine unutmadı. Onun sayesinde beyaz süsenleri ile yazımızı sonlandırıyoruz.
Keyifli Bahçeler…
