SEDA GÖK
Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Emre Uygun, Bornova Zeytincilik Araştırma Enstitüsü ile birlikte İspanya modelini örnek alan “Çevrimiçi Zeytinyağı Üretim Takip Sistemi” üzerinde çalıştıklarını bildirdi.
Kurulacak sistem sayesinde üretimin tarladan sıkım tesisine, depolardan ambalajlama aşamasına kadar dijital olarak izlenebileceğini belirten Uygun, gerçek stok miktarlarının anlık takip edilebileceğini, kayıt dışılığın azaltılacağını ve ani fiyat dalgalanmalarına karşı yasaklayıcı değil, veri temelli ve öngörülebilir politikaların geliştirilebileceğini söyledi.
Zeytinyağında ihracat gelirinde sert fren %48 gerileme
Ege İhracatçı Birlikleri’nin ilk yarı yıl değerlendirme toplantısında konuşan Uygun, “zeytin ve zeytinyağı sektörünün 2026 yılının ilk altı ayında hem miktar hem de değer bazında önemli bir daralma yaşadığını söyledi. En sert düşüşün zeytinyağı ihracatında gerçekleştiğini kaydeden Uygun, zeytinyağı ihracat gelirinin geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 48 azalarak 57 milyon dolara gerilediğini açıkladı.
2025 yılının Ocak-Haziran döneminde 266 milyon dolar seviyesinde bulunan sektör ihracatının, 2026 yılının ilk altı ayında yüzde 35 gerileyerek 187 milyon dolara düştüğünü ifade eden Uygun, yaşanan kayıpların sadece üretimle değil, küresel piyasalardaki gelişmelerle de doğrudan bağlantılı olduğunu vurguladı. Uygun, “
Buna göre, zeytinyağı ihracatı miktar bazında yüzde 52 azalarak yaklaşık 11 bin tona gerilerken, ihracattan elde edilen döviz geliri de yüzde 48 düşüşle 57 milyon dolar seviyesinde kaldı. Prina yağı ihracatı da yüzde 50 azalışla 5 bin 21 ton olarak gerçekleşirken, bu kalemden 14 milyon dolar gelir elde edildi” dedi.
İlk 6 ayda toplam ihracat yüzde 30 geriledi
Türkiye’nin zeytin ve zeytinyağı ihracatının 2026 yılının Ocak-Haziran döneminde miktar bazında yaklaşık 59 bin ton, değer bazında ise 187 milyon dolar olarak gerçekleştiğini aktaran Uygun, geçen yılın aynı dönemine göre sektör ihracatının hem miktar hem de değer bazında yüzde 30 gerilediğini söyledi.
Gerilemenin temel nedenleri arasında küresel ölçekte yaşanan iklim krizinin rekolte üzerindeki olumsuz etkileri, hızla artan üretim maliyetleri, geçmiş dönemde uygulanan ihracat kısıtlamalarının pazar payına verdiği zarar ve uluslararası piyasalardaki talep daralmasının yer aldığını ifade eden Uygun, bu faktörlerin ihracat performansını önemli ölçüde baskıladığını belirtti. Uygun, “Ürün grupları bazında değerlendirildiğinde ise siyah zeytin ihracatı miktar bazında yüzde 13 azalışla 33 bin tona, değer bazında ise yüzde 7 düşüşle 88 milyon dolara geriledi. Yeşil zeytin ihracatı da miktar bazında yüzde 22 azalarak 9 bin 780 tona, değer bazında ise yüzde 15 düşüşle 28 milyon dolar olarak kaydedildi” dedi.
Yeni sezonda yüksek rekolte beklentisi
Sektörün önümüzdeki döneme ilişkin beklentilerinin ise olumlu olduğunu ifade eden Uygun, mevcut göstergelerin zeytin ve zeytinyağında yüksek rekolteye işaret ettiğini söyledi.
Bu üretim potansiyelinin doğru pazarlama stratejileri, öngörülebilir ticaret politikaları ve etkin tanıtım faaliyetleriyle desteklenmesi halinde Türkiye’nin uluslararası pazarlardaki konumunu daha da güçlendirebileceğini belirten Uygun, yeni sezonda üretim gücünün ihracata güçlü şekilde yansıtılması gerektiğini dile getirdi.
AB kotası rekabeti zayıflatıyor
Sektörün rekabet gücünü koruyabilmesi için ihracat desteklerinin yeniden devreye alınmasının büyük önem taşıdığını vurgulayan Uygun, markalı ürünlerle nihai tüketiciye ulaşabilmek ve raflarda kalıcı olabilmek için devlet desteklerinin yeniden uygulanmasını istedi.
Avrupa Birliği’nin Türk zeytinyağına uyguladığı 100 tonluk gümrüksüz kota nedeniyle sektörün önemli bir rekabet dezavantajı yaşadığını belirten Uygun, Gümrük Birliği’nin güncellenmesi sürecinde Türk zeytinyağına en az 60 bin tonluk gümrüksüz kota tanınmasının sektör açısından hayati önem taşıdığını söyledi.
Birleşik Krallık ile yürütülen Serbest Ticaret Anlaşması görüşmelerinde de zeytin ve zeytinyağının stratejik ürün olarak değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Uygun, bu adımların ihracatın yeniden büyümesine katkı sağlayacağını kaydetti.
