Yeni tahminler küresel tahıl üretimi, kullanımı, stokları ve ticaretinde büyümeye işaret ediyor
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından yayımlanan yeni rapora göre, et, şeker ve bitkisel yağ fiyatlarındaki artışların tahıl ve süt ürünleri fiyatlarındaki düşüşleri dengelemesiyle dünya gıda emtia fiyatları göstergesi ağustos ayında büyük oranda sabit kaldı.
Dünya çapında ticareti yapılan bir dizi gıda emtiasının uluslararası fiyatlarındaki aylık değişimleri takip eden FAO Gıda Fiyat Endeksi, ağustos ayında ortalama 130.1 puan ile, temmuz ayındaki revize edilmiş 130 puan seviyesine göre çok sınırlı bir artış göstererek, sabit kaldı. Bir önceki yılın yüzde 6.9 üzerinde gerçekleşti.
FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi ağustos ayında temmuz ayına göre yüzde 1,4 artarak son üç yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Endonezya’nın gelecek yıl biyodizel harmanlama yetkisini daha da artırma niyetinin de kısmen etkisiyle palm, ayçiçek ve kanola yağı fiyatları yükselirken, dünya soya yağı fiyatları ise önümüzdeki pazarlama yılında küresel soya fasulyesi arzının bol olacağı beklentisiyle hafifçe geriledi.
Tahıl endeksi yüzde 0,8 düştü
FAO Tahıl Fiyat Endeksi ise temmuz ayına göre yüzde 0,8 oranında düştü. Uluslararası buğday fiyatları Avrupa Birliği ve Rusya Federasyonu’ndaki büyük hasatların etkisiyle düşerken, dünya mısır fiyatları ise kısmen Amerika Birleşik Devletleri’ndeki etanol üretimi ve yem kullanımı için artan talep nedeniyle yükseldi. FAO Tüm Pirinç Fiyat Endeksi, ihracatçılar arasında devam eden şiddetli rekabet nedeniyle düşen Indica fiyatlarının etkisiyle geriledi.
FAO Et Fiyat Endeksi, uluslararası sığır eti fiyatlarındaki artışın öncülüğünde ağustos ayında yüzde 0,6 yükselerek tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı. Büyükbaş eti fiyatlarındaki bu artış, sırasıyla Avustralya ve Brezilya’nın ihracat fiyatlarını yükselten Amerika Birleşik Devletleri’ndeki güçlü talep ve Çin’den gelen yoğun ithalat talebiyle desteklendi. Küçükbaş hayvan eti fiyatları da artarken, domuz eti fiyatları genel olarak sabit kaldı, kanatlı eti fiyatları ise Brezilya kaynaklı bol miktardaki ihraç edilebilir arz nedeniyle geriledi.
FAO Süt Ürünleri Fiyat Endeksi, tereyağı, peynir ve tam yağlı süt tozu fiyatlarının Asya’daki kilit pazarlardan gelen zayıf ithalat talebi nedeniyle düşmesiyle, temmuz ayına göre yüzde 1,3 oranında geriledi. FAO Şeker Fiyat Endeksi, Brezilya’daki şeker kamışı üretimi ve verimine ilişkin endişelerin yanı sıra daha güçlü küresel ithalat talebinin etkisiyle art arda beş aylık düşüşün ardından, temmuz ayına göre yüzde 0,2 oranında sınırlı bir artış gösterdi. Hindistan ve Tayland’daki daha büyük mahsullere ilişkin beklentiler ise fiyat artışını sınırladı.
Önümüzdeki yıl bol mısır rekoltesi bekleniyor
FAO ayrıca 2025 yılında küresel tahıl üretimine ilişkin yeni tahminini de yayınladı. Bu tahmin 2 milyar 961 milyon ton ile yeni bir rekor seviyede gerçekleşirken, geçen yılki seviyenin yüzde 3,5 üzerinde yer alıyor. Yeni Tahıl Arz ve Talep Özeti, yukarı yönlü revizyonları Brezilya ve Amerika Birleşik Devletleri’nin mısır üretim tahminlerindeki önemli artışlara bağladı. Mısırı da içeren küresel iri taneli tahıl üretiminin, sorgum üretimindeki kayda değer artış da dahil olmak üzere, 2024 yılına göre 5.9 artışla 1 milyar 601 milyon tona ulaşması bekleniyor.
Diğer yandan FAO, dünya buğday üretimi tahminini, geçen yıla göre yaklaşık yüzde 0,8 artışla, 804.9 milyon tona düşürdü. Yeni tahmin, Çin’de hava koşullarından kaynaklanan düşük verim beklentilerini ve Avrupa Birliği’ndeki yüksek verimi de yansıtmaktadır. Dünya pirinç üretiminin ise, Bangladeş, Brezilya, Çin, Hindistan ve özellikle Endonezya’daki artışların Madagaskar, Nepal, Amerika Birleşik Devletleri ve Tayland’da beklenen düşüşleri fazlasıyla telafi etmesiyle, yüzde 1 oranında artarak 555.5 milyon ton ile rekor seviyeye ulaşması bekleniyor.
Küresel tahıl stoklarının artması öngörülüyor
2025/26 yılında dünya toplam tahıl kullanımının, kısmen mısır ve buğdayın hayvan ve su ürünleri yemi olarak kullanımında beklenen artışa bağlı olarak, bir önceki yıla göre yüzde 1,6 artışla 2 milyar 922 milyon tona yükseleceği tahmin ediliyor.
Küresel tahıl stoklarının 2026 yılı sonuna kadar yüzde 3,7 oranında artarak, rekor seviye olan 898.7 milyon tona ulaşacağı öngörülüyor. Yeni tahminlere göre, 2025/26 sezonunda küresel tahıl stoklarının kullanıma oranının bir önceki sezona göre yaklaşık bir puan artarak yüzde 30,6’ya ulaşması beklenirken, bu durum küresel olarak rahat bir arz görünümünü teyit ediyor. FAO’nun yeni tahminleri, şu anda 493.4 milyon tona ulaşacağı tahmin edilen uluslararası tahıl ticaretinde yıllık yüzde 1,4’lük bir artışı da içeriyor. Bu büyüme, bol miktarda ihraç edilebilir mısır arzı beklentileri, Çin, Pakistan, Suriye Arap Cumhuriyeti ve Türkiye’den gelen güçlü buğday talebi ve Bangladeş, Gana ve Gine-Bissau için yukarı yönlü revize edilen pirinç ithalat tahminleri ile destekleniyor.
