TÜİK’in Yükseköğretim İstihdam Göstergeleri’ne görea lisans mezunlarının ilk iş bulma süresi ortalama 14,2 aya ulaştı. İşsizlik oranı yüzde 7,6’ya gerilerken, istihdam ve iş gücüne katılım verileri iş dünyasında nitelikli yetkinliklerin önemini artırıyor
2026 Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) sonuçlarının açıklanmasının ardından 2 milyon 425 bin 627 aday üniversite tercih maratonuna başladı. Ancak günümüz iş dünyasında tercih süreci yalnızca puan ve sıralamadan ibaret değil. TÜİK Haziran 2026 verilerine göre; işsizlik yüzde 7,6’ya gerileyerek istihdam edilenlerin sayısı bir önceki aya göre 227 bin kişi artarak 32 milyon 733 bine yükseldi. Mevsim etkisinden arındırılmış istihdam oranı ise 0,3 puanlık artışla yüzde 48,9 olarak gerçekleşti. Bu tablo üniversite tercihinde diplomanın iş dünyasındaki karşılığının her zamankinden daha fazla sorgulandığını gösteriyor.
Türkiye’nin önde gelen kariyer platformlarından Yenibiriş’in CEO’su Hasan Rıza Bayar, tercih döneminde gençlerin yalnızca üniversite ve bölüm seçimine odaklanmasının artık yeterli olmadığını belirterek, üniversite yıllarında kazanılan deneyimlerin, stajların, dijital yetkinliklerin ve sektör bağlantılarının mezuniyet sonrası kariyer başarısını doğrudan etkilediğini söyledi.
İstihdamdaki tabloya dikkat
TÜİK’in Haziran 2026 İşgücü İstatistikleri’ne işgücü, haziran ayında bir önceki aya göre 58 bin kişi artarak 35 milyon 420 bin kişiye ulaştı. İşgücüne katılma oranı ise 0,1 puanlık artışla yüzde 52,9 oldu. Bayar, rakamların yalnızca işsizlik oranı üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek şunları söyledi: “Bugün iş dünyasında diploma hala önemli bir referans. Ancak tek başına yeterli değil. İşverenler artık adayların problem çözme becerisine, dijital yetkinliklerine, iletişim kabiliyetlerine, staj deneyimlerine ve öğrenmeye açıklıklarına daha fazla önem veriyor. Üniversite tercihi yapılırken öğrencilerin mezuniyet sonrası nasıl bir kariyer yolculuğu yaşayacaklarını da düşünmeleri gerekiyor.”
Her 4 gençten biri NEET
TÜİK’in “İstatistiklerle Gençlik” araştırmasına göre Türkiye’de 15-24 yaş grubunda yaklaşık 12,7 milyon genç bulunuyor. Genç işsizlik oranı gerilerken, ne eğitimde ne de istihdamda bulunan gençlerin oranının yüzde 23,3’e yükselmesi, eğitim ile çalışma hayatı arasındaki geçiş sürecinin hala önemli bir gelişim alanı olduğunu gösteriyor.
Bayar, bu tablonun yalnızca eğitim kurumlarının değil, iş dünyasının da sorumluluğunu artırdığını belirterek, “Gençlerin mezun olduklarında hazır bir iş gücü olarak çalışma hayatına katılabilmeleri için üniversiteler ile özel sektör arasındaki iş birliklerinin güçlenmesi gerekiyor. Staj programları, yarı zamanlı çalışma fırsatları ve yeni mezun programları artık kariyerin ayrılmaz parçaları hâline geldi” dedi.
TÜİK’in Yükseköğretim İstihdam Göstergeleri de üniversite tercihlerinde dikkat çekici sonuçlar ortaya koyuyor. 2025 verilerine göre lisans mezunlarının kayıtlı istihdam oranı yüzde 73,9, ön lisans mezunlarının ise yüzde 65,7 olarak gerçekleşti. Lisans mezunlarının ilk iş bulma süresi ortalama 14,2 ay olurken, eğitim aldığı alanla uyumlu bir işte çalışanların oranı ise yüzde 56,7’de kaldı.
Bu verilerin üniversite tercihinde yeni bir bakış açısını zorunlu kıldığını ifade eden Bayar, “Aynı diplomaya sahip iki aday arasında farkı oluşturan unsur çoğu zaman üniversite yıllarında edinilen deneyimler oluyor. Staj yapan, yabancı dilini geliştiren, proje üreten, öğrenci kulüplerinde aktif görev alan ve dijital becerilerini güçlendiren adaylar işe alım süreçlerinde önemli avantaj yakalıyor” diye konuştu.
Bayar, “Üniversite tercihi geleceğe atılan en önemli adımlardan biri. Ancak başarılı bir kariyer yalnızca doğru üniversiteyi seçmekle değil; üniversite yıllarını doğru değerlendirmekle mümkün oluyor. Gençlerin tercihlerini yaparken hem bugünün hem de geleceğin iş dünyasını dikkate almaları, kariyerlerini mezuniyetten çok önce planlamaya başlamaları büyük önem taşıyor” ifadelerini kullandı.
