15 Eylül, Miladi takvime göre yılın 258. günü. Yıl sonuna 107 gün kaldı.
Olaylar
• 994 – Orontes Muharebesinde Fatimiler Bizans İmparatorluğunu mağlup etti.[1]
• 1656 – Köprülü Mehmed Paşa, Sadrazamlığı kabul etti.
• 1795 – İngiltere, Flemenk Cape Kolonisini Batavya Cumhuriyetinin kullanmaması için işgal etti.
• 1812 – Napolyon’un Rusya seferi: Napolyon komutasındaki Grande Armée Moskova Kremlinine ulaşır.
• 1821
Guatemala, İspanyol İmparatorluğu’ndan bağımsızlığını ilan etti.
◦ Kosta Rika, İspanya’dan ayrıldı.
• 1873 – Fransa-Prusya Savaşı: Son Alman Birlikleri Fransa’yı tazminat ödemesinin tamamlanması üzerine terk etti.
• 1910 – Osmanlı Sosyalist Fırkası kuruldu.
• 1916 – Somme Muharebesi: Savaşta ilk tank, İngiliz birlikleri tarafından, I. Dünya Savaşı sırasında, Fransa’nın Somme yöresinde kullanıldı.
• 1917 – Geçici Hükûmet’in Başbakanı Aleksandr Kerenski, Rus Cumhuriyeti’ni ilan etti.
• 1918 – Nuri Paşa ve Mürsel Bakü komutasındaki Osmanlı, Azeri ve Dağıstan birliklerinden oluşan Kafkas İslam Ordusu, Bakü Muharebesi sonucunda Bakü’yü, Rus ve Ermeni işgalinden kurtararak şehirde Osmanlı bayrağını dalgalandırdı.
• 1923 – Türkiye’de ilk yüzme yarışı, Galatasaray Kulübünce İstanbul-Büyükada’da düzenlendi.
• 1924 – Mustafa Kemal Atatürk, ilk defa Trabzon’a ayak bastı; bugünü Trabzonlular ”Atatürk Günü” olarak kabul etti.
• 1927 – Eskişehir Bankası kuruldu.
• 1928 – İskoç bakteriyolog Alexander Fleming, pek çok zararlı bakteriyi yok edebilen “küf”ü bularak, “penicillium notatum” adını verdi.
• 1929 – Müstakil Ressamlar ve Heykeltıraşlar Birliği’nin ilk sergisi Ankara’da açıldı.
• 1944 – II. Dünya Savaşı sırasında, Büyük Britanya savaşının en önemli gününde Kraliyet Hava Kuvvetleri uçakları, Luftwaffe’ye ait 185 Alman uçağını düşürdü.
• 1945 – Homestead Kasırgası, Güney Florida ve Bahamaları vurdu. Richmond Deniz Hava Üssündeki 366 uçak ve 25 zeplin kullanılamaz hale geldi.
• 1949 – Seçimleri kazanan Konrad Adenauer, Batı Almanya’nın ilk Şansölyesi oldu.
• 1955 – Türk Parasının Kıymetini Koruma hakkındaki kararname yürürlüğe girdi.
• 1961 – Yassıada Mahkemesi, kapatılan DP’nin 15 üyesi hakkında ölüm, 32 üyesi hakkında ise müebbet hapis cezası verildiğini açıkladı.
• 1962 – Maltepe Ortaokulu açıldı.
• 1963 – Ahmed Bin Bella, Cezayir’in ilk Devlet Başkanı oldu.
• 1966 – Saraybosna’da düzenlenen Balkan Oyunları’nda, maraton dalında İsmail Akçay Balkan Şampiyonu, Hüseyin Aktaş ise ikinci oldu.
• 1975
◦ Beyrut’ta Hristiyan ve Müslümanlar arasında iç savaş başladı.
◦ Pink Floyd’un “Wish You Were Here” albümü piyasaya çıktı.
• 1980
◦ 12 Eylül Askeri Darbesi’ni izleyen günlerde, grev ve lokavtlar kaldırıldı; işçiler işbaşı yaptı, belediye başkanları görevlerinden alınmaya başlandı ve yerlerine çoğunlukla subaylar atandı. Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK), Milliyetçi İşçi Sendikaları Konfederasyonu (MİSK) ve Hak-İş’in bankalardaki paraları bloke edildi, sendika yöneticileri ile iş yeri temsilcileri teslim olmaya başladı.
◦ 12 Eylül Askerî Darbesi’nden sonraki ilk iş günü: Komutanların endişelerinin aksine bankalara yatırılan mevduat, çekilenden daha fazla oldu.
• 1982 – İsrail, Beyrut’u işgal etti.
• 2002 – Manisa Etnografya ve Arkeoloji Müzesi soyuldu. Soygunda, Helenistik döneme ait Marsyas ve Roma dönemine ait Eros heykelleri çalındı.
Doğumlar
• 601 – Ali bin Ebu Talib, İslam Devleti’nin 656-661 yılları arasındaki 4. İslam Halifesi (ö. 661)
• 767 – Saichō, Budizmin Tendai mezhebinin kurucusu olan Japon Budist keşiş (ö. 822)
• 1254 – Marco Polo, İtalyan seyyah (ö. 1324)
• 1587 – Muhammed Bakır Mirza, Safevi Şehzadesi (ö. 1615)
• 1613 – François de La Rochefoucauld, Fransız yazar (ö. 1680)
• 1666 – Celleli Sophia Dorothea, İngiltere kralı ve Hannover elektörü I. George’un (1660-1727) kuzeni ve eşi (ö. 1726)
• 1789 – James Fenimore Cooper, Amerikalı yazar (ö. 1851)
• 1813 – Adolphe Joanne, Fransız coğrafyacı ve yazar (ö. 1881)
• 1829 – Manuel Tamayo y Baus, İspanyol oyun yazarı (ö. 1898)
• 1830 – Porfirio Díaz, Meksika asker ve Devlet Başkanı (ö. 1915)
• 1857 – William Howard Taft, Amerikalı siyasetçi ve ABD’nin 27. Başkanı (ö. 1930)
• 1870 – Mary Bidwell Breed, Amerikalı kimyager (ö. 1949)
• 1881 – Ettore Bugatti, İtalyan otomobil üreticisi (ö. 1947)
• 1890 – Agatha Christie, İngiliz yazar (ö. 1976)
• 1894 – Jean Renoir, Fransız film yönetmeni (ö. 1979)
• 1901 – Kemalettin Kamu, Türk şair ve siyasetçi (ö. 1948)
• 1903 – Yisrael Kristal, İsrailli işletmeci (ö. 2017)
• 1904 – II. Umberto, Son İtalya kralı (ö. 1983)
• 1906 – Jacques Becker, Fransız film yönetmeni (ö. 1960)
• 1907 – Fay Wray, Kanadalı-Amerikalı oyuncu (ö. 2004)
• 1909 – Jean Batten, Yeni Zelandalı pilot (ö. 1982)
• 1913 – Johannes Steinhoff, II. Dünya Savaşı sırasında Alman Hava Kuvvetleri as pilotu (ö. 1994)
• 1914
◦ Adolfo Bioy Casares, Arjantinli öykü yazarı (ö. 1999)
◦ Orhan Kemal, Türk yazar (ö. 1970)
◦ Marius Katiliškis, Litvanyalı yazar (ö. 1980)
• 1915 – Helmut Schön, Alman futbolcu ve teknik direktör (ö. 1996)
• 1918 – Margot Loyola, Şilili halk şarkıcısı, müzisyen ve müzik bilimci (ö. 2015)
• 1919 – Fausto Coppi, İtalyan eski profesyonel yol bisikleti ve pist bisikleti yarışçısı (ö. 1960)
• 1924 – György Lázár, Macar mühendis ve siyasetçi (ö. 2014)
• 1925 – Forrest Compton, Amerikalı aktör (ö. 2020)
• 1926
◦ Antonio Carrizo, Arjantinli radyo, Tv sunucusu ve aktör (ö. 2016)
◦ Jean-Pierre Serre, Fransız matematikçi
• 1927
◦ Margaret Keane, Amerikalı ressam (ö. 2022)
◦ Shohei Imamura, Japon yönetmen, senarist ve yapımcı (ö. 2006)
• 1928 – Cannonball Adderley, Amerikalı caz alto saksafoncusu (ö. 1975)
• 1929
◦ Murray Gell-Mann, Amerikalı fizikçi ve Nobel Fizik Ödülü sahibi (ö. 2019)
◦ John Julius Norwich, İngiliz kökenli tarihçi, seyahat yazarı ve televizyoncu (ö. 2018)
◦ Mümtaz Soysal, Türk hukukçu, akademisyen ve siyaset adamı (ö. 2019)
◦ Nejat Saydam, Türk sinema yönetmeni, senarist ve oyuncu (ö. 2000)
• 1932 – Neil Bartlett, İngiliz kimyacı (ö. 2008)
• 1933 – Hamiye Çolakoğlu, Türk seramik sanatçısı (ö. 2014)
• 1936 – Ashley Cooper, Avustralyalı tenisçi (ö. 2020)
• 1937
◦ Robert Lucas, Jr., Amerikalı ekonomist ve Nobel Ekonomi Ödülü sahibi (ö. 2023)
◦ Fernando de la Rúa, Arjantinli siyasetçi (Arjantin cumhurbaşkanı 1999-2001) (ö. 2019)
• 1939 – Ersin Faralyalı, Türk sanayici ve siyasetçi (ö. 2008)
• 1941
◦ Flórián Albert, Macar eski futbolcu (ö. 2011)
◦ Signe Toly Anderson, Amerikalı şarkıcı (ö. 2016)
◦ Yuriy Norşteyn, Rus canlandırma sanatçısı
◦ Viktor Zubkov, Rus siyasetçi ve iş insanı
• 1942 – Ksenia Milicevic, Fransız ressam
• 1944 – Graham Taylor, İngiliz eski futbolcu ve teknik direktör (ö. 2017)
• 1945
◦ Carmen Maura, İspanyol aktris
◦ Jessye Norman, Amerikalı opera sanatçısı (ö. 2019)
◦ Hans-Gert Pöttering, Alman politikacı ve eski Avrupa Parlamentosu başkanı
• 1946
◦ Mesut Mertcan, Türk sunucu ve haber spikeri (ö. 2017)
◦ Tommy Lee Jones, Amerikalı film yönetmeni ve sinema oyuncusu
◦ William Oliver Stone, Amerikalı yönetmen, senarist, yapımcı ve Oscar Ödülü sahibi
• 1947 – Theodore Long, Amerikalı güreşçi
• 1948
◦ Atef Muntaser, Mısırlı müzik yapımcısı
• 1950 – Angela Francese, İtalyan siyasetçi ve sendikacı (ö. 2025)
• 1951 – Johan Neeskens, Hollandalı eski futbolcu ve teknik direktör (ö. 2024)
• 1954 – Hrant Dink, Türkiye Ermenisi gazeteci ve Agos gazetesi Genel Yayın Yönetmeni (ö. 2007)
• 1955
◦ Zeljka Antunoviç, Hırvat merkez sol politikacı
◦ Abdul Kadir, Pakistanlı profesyonel Uluslararası kriket oyuncusu (ö. 2019)
• 1956 – George Howard, Amerikalı müzisyen (ö. 1998)
• 1956 – Nihat Genç, Türk yazar ve gazeteci (ö. 2025)
• 1957 – Rıza Akın, Türk oyuncu (ö. 2022)
• 1958 – Joel Quenneville, Kanadalı buz hokeyi oyuncusu ve koç
• 1959 – Hurşit Lutfali kızı Abdullayeva, Azeri piyanist
• 1959 – Numan Kurtulmuş, Türk siyasetçi
• 1960 – Lisa Vanderpump, Britanyalı lokantacı, yazar, oyuncu ve televizyon kişiliği
• 1964 – Robert Fico, Slovak politikacı
• 1966 – Dejan Savićević, Karadağlı eski futbolcu
• 1967
◦ Çetin Akdeniz, Türk bağlama virtüözü
◦ Majid Musisi, Kampalalalı eski futbolcu (ö. 2005)
• 1968 – Masanori Suzuki, Japon eski futbolcu
• 1969 – Kurthan Yılmaz, Türk futbolcu
• 1971 – Josh Charles, Amerikalı oyuncu
• 1972 – Letizia Ortiz, İspanya Kralı VI. Felipe’nin eşi ve İspanya kraliçesi
• 1973
◦ Daniel, İsveç kraliyet ailesinin üyesi
◦ Songül Karlı, Türk oyuncu, sunucu ve şarkıcı
• 1974 – Murat Yakın, Türk asıllı İsviçreli eski millî futbolcu ve teknik direktör
• 1977
◦ Chimamanda Ngozi Adichie, Nijeryalı yazar
◦ Valentin Slyusar, Ukraynalı milli futbolcu
◦ Jason Terry, Amerikalı profesyonel eski basketbolcu
• 1978 – Eidur Gudjohnsen, İzlandalı futbolcu
• 1979
◦ Dava Annable, Amerikalı oyuncu
◦ Carlos Ruiz, Guetamalalı millî futbolcu
• 1980 – Mike Dunleavy, Jr., Amerikalı profesyonel basketbolcu
• 1981
◦ Dave Mantel, Hollandalı oyuncu (ö. 2018)
◦ Hayato Hashimoto, Japon eski futbolcu
• 1982
◦ Edmilson dos Santos Silva, Brezilyalı futbolcu
◦ Ahmed Rauf, Mısırlı millî futbolcu
• 1983 – Georges Akieremy, Gabonlu milli futbolcu
• 1984 – Harry, Galler Prensi Charles ile Galler Prensesi Diana’ın oğlu, Britanya tahtının altıncı sıradaki vârisi
• 1985
◦ Cyhi the Prynce, Amerikalı rapçi ve söz yazarı
◦ Tomáš Sivok, Çek futbolcu
• 1986 – George Watsky, Amerikalı rap sanatçısı ve şair
• 1987 – Aly Cissokho, Senegal asıllı Fransız futbolcu
• 1988 – Chelsea Staub, Amerikalı aktris ve şarkıcı
• 1989
◦ Nihat Şahin, Türk futbolcu
◦ Saliou Ciss, Senegalli milli futbolcu
• 1990 – Aaron Mooy, Avustralyalı eski millî futbolcu
• 1993
◦ J. P. Tokoto, Amerikalı profesyonel basketbolcu
◦ Dennis Schröder, Alman millî basketbolcu
• 1994
◦ Luis Mago, Venezuelalı futbolcu
◦ Björn Engels, Belçikalı futbolcu
◦ Ricardo Horta, Portekizli millî futbolcu
◦ Wout van Aert, Belçikalı bisiklet yarışçısı
• 1995
◦ Gökdeniz Varol, Türk futbolcu
◦ Awer Mabil, Avustralyalı milli futbolcu
◦ David Raya, İspanyol millî futbolcu
• 1997 – Mustafa Taş, Türk başpehlivan
• 1999 – Daigo Furukawa, Japon futbolcu
• 2000 – Lee Felix, Avusturalyalı rapçi, şarkıcı, söz yazarı ve dansçı
• 2004 – Luke Salisbury, Samoalı futbolcu
Ölümler
• 668 – II. Konstans (“Sakallı Konstantin”), Roma Konsülü unvanını taşıyan son Bizans İmparatoru (d. 630)
• 921 – Ludmila, Çek Hristiyan azizi ve iman şehidi (d. 860)
• 1326 – Dmitri, Moskova Büyük Prensi (d. 1299)
• 1510 – Cenovalı Katerina, İtalyan mistik (d. 1447)
• 1559 – Izabela Jagiellonka, Doğu Macaristan Kralı I. János’un eşi (d. 1519)
• 1700 – André Le Nôtre, Kral Louis XIV’in peyzaj ve bahçe mimarı (d. 1613)
• 1794 – Abraham Clark, Amerikalı politikacı (d. 1725)
• 1842 – Francisco Morazán, Orta Amerikalı siyasetçi (d. 1792)
• 1859 – Isambard Kingdom Brunel, İngiliz makine ve inşaat mühendisi (d. 1806)
• 1864 – John Hanning Speke, İngiliz kâşif (d. 1827)
• 1883 – Joseph Plateau, Belçikalı fizikçi (d. 1801)
• 1885 – Jumbo, Barnum Sirki’nin Afrika kökenli ünlü fili (tren kazasında) (d. 1860)
• 1891 – İvan Gonçarov, Rus yazar (d. 1812)
• 1913 – Arminius Vambery, Macar oryantalist (d. 1832)
• 1921 – Roman Ungern von Sternberg, Baltık-Alman-Rus kaptan ve Moğolistan’ı Mart-Ağustos 1921 tarihleri arasında yöneten korgeneral (d. 1886)
• 1926 – Rudolf Christoph Eucken, Alman felsefeci (d. 1846)
• 1929 – Fehime Sultan, Osmanlı Sultanı V. Murad’ın kızı (d. 1875)
• 1945 – André Tardieu, Üç kez Fransa Başbakanı (3 Kasım 1929 – 17 Şubat 1930, 2 Mart – 4 Aralık 1930, 20 Şubat – 10 Mayıs 1932) (d. 1876)
• 1945 – Anton Webern, Avusturyalı besteci (d. 1883)
• 1956 – Abdurrahman Vefik Sayın, Osmanlı devlet adamı, iktisatçı, eğitimci ve yazar (d. 1857)
• 1964 – Alfred Blalock, Amerikalı bilim insanı ve hekim (d. 1899)
• 1972 – Ásgeir Ásgeirsson, İzlanda’nın 2. Cumhurbaşkanı (d. 1894)
• 1972 – Baki Süha Ediboğlu, Türk şair ve yazar (d. 1915)
• 1972 – Geoffrey Fisher, İngiliz piskopos (d. 1887)
• 1972 – Ulvi Cemal Erkin, Türk besteci (d. 1906)
• 1973 – VI. Gustaf Adolf, İsveç Kralı (d. 1882)
• 1978 – Willy Messerschmitt, Alman uçak tasarımcısı (d. 1898)
• 1980 – Bill Evans, Amerikalı caz piyanisti ve bestecisi (d. 1929)
• 1985 – Wolfgang Abendroth, Alman hukukçu ve sosyal siyaset tarihçisi (d. 1906)
• 1985 – Cootie Williams, Amerikalı Caz, Jump Blues ve Rhythm and blues Trompetçisi (d. 1911)
• 1989 – Robert Penn Warren, Amerikalı şair, kurgu yazarı ve Pulitzer Ödülü sahibi (d. 1905)
• 1995 – Gunnar Nordahl, İsveçli futbolcu (d. 1921)
• 2002 – Şükran Güngör, Türk tiyatro ve sinema sanatçısı (d. 1926)
• 2006 – Oriana Fallaci, İtalyan gazeteci ve yazar (d. 1929)
• 2007 – Colin McRae, İskoç Dünya şampiyonu WRC pilotu (d. 1968)
• 2008 – Rick Wright, İngiliz müzisyen (d. 1943)
• 2017 – Izidoro Kosinski, Roma Katolik Brezilyalı piskopos (d. 1932)
• 2017 – Albert Speer, Alman mimar ve kentsel plancı (d. 1934)
• 2017 – Harry Dean Stanton, Amerikalı oyuncu ve müzisyen (d. 1926)
• 2018 – Warwick Estevam Kerr, Brezilyalı genetik mühendisi, entomolog ve profesör (d. 1922)
• 2018 – José Manuel de la Sota, Arjantinli siyasetçi (d. 1949)
• 2018 – Dudley Sutton, İngiliz oyuncu (d. 1933)
• 2019 – Leah Bracknell, İngiliz oyuncu (d. 1964)
• 2019 – Şazliye Saide Ferhat, Eski Tunus first lady’si (d. 1936)
• 2019 – David Hurst, Alman oyuncu ve tiyatro yapımcısı (d. 1926)
• 2019 – Phyllis Newman, Amerikalı oyuncu ve şarkıcı (d. 1933)
• 2019 – Ric Ocasek, Amerikalı rock müziği sanatçısı, albüm yapımcısı ve ressam (d. 1944)
• 2019 – Andrés Sardá Sacristán, İspanyol tekstil mühendisi ve moda tasarımcısı (d. 1929)
• 2019 – Mike Stefanik, Eski Amerikalı profesyonel otomobil yarışçısı (d. 1958)
• 2020 – Faith Alupo, Ugandalı siyasetçi (d. 1983)
• 2020 – Suna Kıraç, Türk iş insanı ve Koç Holding Yönetim Kurulu Başkan Vekili (d. 1941)
• 2020 – Momčilo Krajišnik, Bosnalı eski Sırp siyasetçi (d. 1945)
• 2020 – Moussa Traoré, Malili asker ve siyasetçi (d. 1936)
• 2021 – Philippe Adrien, Fransız tiyatro yönetmeni, aktör ve oyun yazarı (d. 1939)
• 2021 – Robert Fyfe, İskoç aktör (d. 1930)
• 2021 – Marthe Mercadier, Fransız aktris (d. 1928)
• 2022 – Eddie Butler, Galli ragbi birliği oyuncusu, gazeteci ve spor yorumcusu (d. 1957)
• 2022 – Axel Jodorowsky, Meksikalı-Fransız aktör, yazar, ressam, oyun yazarı, eğitmen ve tarot falcısı (d. 1965)
• 2022 – Saul Kripke, Amerikalı filozof ve mantıkçı (d. 1940)
• 2022 – Diana Maggi, İtalyan-Arjantinli aktris (d. 1925)
• 2022 – Maanu Paul, Yeni Zelandalı Māori kökenli siyasetçi, eğitimci, aktivist ve botanikçi (d. 1939)
• 2022 – Radko Polič, Sloven tiyatro, dizi ve sinema oyuncusu (d. 1942)
• 2022 – Esad Rauf, Pakistanlı kriket oyuncusu ve hakemi (d. 1956)
• 2022 – Jeanne Renaud, Kanadalı dansçı, koreograf ve sanat yönetmeni (d. 1928)
• 2023 – Fernando Botero, Kolombiyalı ressam ve heykeltıraş (d. 1932)[2]
Tatiller ve özel günler
• Özgür Para Günü
• Dünya Demokrasi Günü
• El Salvador Bağımsızlık Günü
• Honduras Bağımsızlık Günü
• Guatemala Bağımsızlık Günü
• Kosta Rika Bağımsızlık Günü
• Nikaragua Bağımsızlık Günü
• Slovakya Koruyucu Azize Günü
• Dünya Temizlik Günü