SEDA GÖK-ANKARA
Elektrik dağıtım sektöründe artan talep, enerji dönüşümü ve teknolojik gelişmeler, altyapı yatırımlarını öncelikli gündem maddesi haline getirdi. Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği (ELDER) Yönetim Kurulu Başkanı Barış Erdeniz, I. İnovasyon, Yaygınlaştırma ve Girişimci Günleri’nde yaptığı konuşmada, Türkiye’nin elektrik dağıtım altyapısında önümüzdeki 10 yılda en az 50 milyar dolar yatırım ihtiyacı olduğunu bildirdi. Sektörün son 5 yılda 11,2 milyar dolar yatırım gerçekleştirdiğini belirten Erdeniz, gelecek 5 yılda planlı bakım, onarım ve yeni yatırımlarla yaklaşık 22 milyar dolar yatırım yapmayı hedeflediklerini kaydetti.
Elektrik talebi 2035’te yüzde 41 artacak
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının 2035 hedeflerinin sektöre uzun vadeli bir yol haritası sunduğunu ifade eden Erdeniz, EPDK’nın 2014’ten bu yana sürdürdüğü Ar-Ge desteklerinin de teknolojik dönüşümün temelini oluşturduğunu söyledi.
Ulaşımdan sanayiye, ısınma ve soğutmadan veri merkezlerine kadar birçok alanda elektrik kullanımının hızla arttığına dikkat çeken Erdeniz, enerji dönüşümünün artık yalnızca daha temiz kaynaklardan elektrik üretmekle sınırlı olmadığını vurguladı. Elektrikli araçlar, sanayide elektrifikasyon ve yapay zekâ uygulamalarının yaygınlaşmasıyla enerji tüketiminin merkezine elektriğin yerleştiğini belirten Erdeniz, bu değişimin dağıtım şebekelerinin rolünü de yeniden şekillendirdiğini dile getirdi.
Türkiye’nin 2025 yılında yaklaşık 361 teravatsaat olan elektrik tüketiminin 2035’te 510 teravatsaate ulaşmasının beklendiğini aktaran Erdeniz, bunun 10 yılda yaklaşık yüzde 41’lik artış anlamına geldiğini ifade etti. Artan talebin yanı sıra tüketim alışkanlıklarının da değiştiğine işaret eden Erdeniz, elektrikli araçların aynı saatlerde şarj edilmesiyle oluşan ani talep artışları ve çatı tipi güneş enerjisi sistemlerinden şebekeye verilen elektriğin, çift yönlü enerji akışını yönetebilen altyapıları zorunlu kıldığını söyledi.
12 yılda 20 milyar dolar yatırım
Elektrik dağıtım sektörünün bu dönüşümü karşılayabilmesinde özelleştirme sonrasında oluşturulan altyapının önemli rol oynadığını belirten Erdeniz, Türkiye genelinde 81 ilde faaliyet gösteren 21 dağıtım şirketinin 1,6 milyon kilometreyi aşan dağıtım hattı ve 573 binin üzerinde trafosuyla Avrupa’nın en büyük şebekelerinden birini işlettiğini kaydetti. Sektörün 52 milyon tüketicinin 7 gün 24 saat enerji arzını sağlamak için çalıştığını ifade eden Erdeniz, doğrudan ve dolaylı istihdamla 100 bin çalışma arkadaşının bu yapının parçası olduğunu belirtti.
Özelleştirme sonrasındaki 12 yılda yaklaşık 20 milyar dolar yatırım gerçekleştirildiğini açıklayan Erdeniz, 13 milyar dolar özelleştirme bedeliyle birlikte Türkiye ekonomisine toplam 33 milyar dolarlık katkı sağlandığını bildirdi. Yapılan yatırımlarla dağıtım hattı uzunluğunun ve trafo sayısının yüzde 67 artırıldığını belirten Erdeniz, aynı dönemde 16 milyon yeni abonenin bağlantı talebinin karşılandığını söyledi.
Operasyonel iyileşmelere de değinen Erdeniz, müşteri memnuniyetinin yüzde 75 seviyesine çıkarıldığını, kayıp-kaçak oranının ise yüzde 18,5’ten yüzde 8,8’e düşürüldüğünü kaydetti. Bu iyileşmenin Türkiye ekonomisine yıllık yaklaşık 3 milyar dolarlık katkı sağladığını ifade eden Erdeniz, yalnızca 2025 yılında yapılan yatırımın 2,5 milyar doları aştığını belirtti.
Dağıtım 2.0 ile akıllı şebekelere geçiş
Gelecek dönemde yalnızca yeni hat ve trafo yatırımlarının yeterli olmayacağını vurgulayan Erdeniz, mevcut altyapının daha verimli kullanılması, varlıkların akıllı sistemlerle yönetilmesi ve teknik analizlere dayalı işletme kararlarının yaygınlaştırılması gerektiğini söyledi.
ELDER olarak “Dağıtım 2.0” yaklaşımını benimsediklerini belirten Erdeniz, bu dönüşümün elektriği yalnızca taşıyan bir yapıdan üretim ve tüketimi anlık izleyen, çift yönlü enerji akışına uyum sağlayan ve veriyi işletme kararlarına dönüştüren akıllı, esnek ve dayanıklı bir şebekeye geçişi ifade ettiğini kaydetti.
Ar-Ge projelerinin yaygınlaştırılması hedefleniyor
EPDK desteğiyle 2014-2026 döneminde elektrik alanında kabul edilen Ar-Ge projesi sayısının 619’a ulaştığını açıklayan Erdeniz, projelerin şebeke işletimi, malzeme teknolojileri, izleme ve kontrol, iş sağlığı ve güvenliği, yerli yazılım ve enerji verimliliği gibi alanlara yayıldığını bildirdi. Ar-Ge projelerinin yaygınlaştırılmasına yönelik yatırım tutarının 2025 yılında 332 milyon Türk Lirası’na ulaştığını belirten Erdeniz, yerli ve güvenilir teknolojilerin geliştirilmesinin sektörün stratejik öncelikleri arasında bulunduğunu ifade etti.
ELDER’in 21 dağıtım şirketinin bilgi ve deneyimini ortak bir kazanıma dönüştürmeyi hedeflediğini vurgulayan Erdeniz, girişimcileri sektörle buluşturan Enerjim Sensin Hızlandırma Programı’nın önemine de dikkat çekti. Program kapsamında 2019’dan bu yana 280 girişimin desteklendiğini belirten Erdeniz, bu girişimlerin 1.400’den fazla istihdam oluşturduğunu, 40’ının uluslararası pazarlara açıldığını ve milyonlarca dolarlık ekonomik değer ürettiğini kaydetti. Bu yıl 20 girişimin daha projelerini sektörle buluşturacağını ifade eden Erdeniz, geliştirilen çözümlerin uluslararası pazarlara taşınmasının hedeflendiğini söyledi.
Erdeniz, kasım ayında Antalya’da gerçekleştirilecek COP31 İklim Zirvesi’nde ELDER olarak Mavi Bölge’de Türkiye elektrik dağıtım sektörünü temsil edeceklerini belirterek, şebekelerin enerji dönüşümündeki kritik rolünü ve sektörün teknolojik çalışmalarını uluslararası paydaşlarla paylaşacaklarını sözlerine ekledi.
