SEDA GÖK
Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB), 2026 yılının üçüncü çeyreğine ilişkin İnşaat Sektörü Analizi Raporu’nu yayımladı. “Küresel Ekonominin Yeni Fay Hatları” başlıklı rapora göre, yüksek finansman maliyetleri, sıkı kredi koşulları ve konut talebindeki zayıflama yurt içinde inşaat sektörünü baskılarken, yurt dışı müteahhitlik hizmetlerinde jeopolitik gelişmeler ve küresel finansman koşulları belirleyici oluyor. İnşaat maliyetlerindeki yıllık artış yüzde 29,59’a ulaşırken, sektör 2026’nın ilk dokuz ayında yurt dışında 4,9 milyar dolar tutarında 97 proje üstlendi.
Ekonomide 200’ün üzerinde alt sektöre sağladığı talep ve istihdamla önemli bir yer tutan inşaat sektöründe, yılın ikinci çeyreğinde büyüme kaybı yaşandı. Türkiye ekonomisi aynı dönemde yüzde 2,3 büyürken, inşaat sektörü yüzde 1,9 daraldı. Son yıllarda ekonominin üzerinde büyüme kaydeden sektördeki daralmada yüksek finansman maliyetleri, kredi koşulları ve özel sektör yatırımlarındaki temkinli yaklaşım etkili oldu. Deprem bölgesindeki yeniden inşa faaliyetleri ve kamu yatırımları sektörü desteklemeyi sürdürürken, konut talebindeki zayıflama büyümeyi sınırladı.
Maliyet artışı karlılığı baskılıyor
TÜİK verilerine göre, İnşaat Maliyet Endeksi Ağustos 2026’da aylık yüzde 2,04, yıllık yüzde 29,59 arttı. Malzeme maliyetleri aylık yüzde 2,73, yıllık yüzde 28,72 yükselirken, işçilik maliyetlerindeki artış aylık yüzde 0,82, yıllık yüzde 31,20 oldu. Aynı dönemde bina inşaatı maliyet endeksi yıllık yüzde 28,94, bina dışı yapılar için inşaat maliyet endeksi ise yüzde 31,68 artış kaydetti.
Malzeme fiyatlarındaki aylık yükseliş ve işçilik maliyetlerindeki yıllık artış, sektörün maliyet baskısının sürdüğünü ortaya koydu. Finansman giderlerinin de etkisiyle yatırım ve yeni proje kararlarında temkinli yaklaşım öne çıktı. 2026 yılının ikinci çeyreğinde toplam sabit sermaye yatırımları zincirlenmiş hacim endeksine göre yüzde 0,6 artarken, inşaat yatırımları yüzde 0,9 azaldı. İnşaat sektörünün toplam istihdam içindeki payı ise yüzde 6,8 olarak gerçekleşti.
Üretim arttı, ciro geriledi
TÜİK verilerine göre, Ağustos ayında inşaat üretim endeksi yıllık yüzde 2,3, aylık yüzde 4 arttı. Buna karşılık inşaat sektörü ciro endeksi yıllık yüzde 19,2 yükselmesine rağmen aylık yüzde 3,7 geriledi. Aynı dönemde sanayi, inşaat, ticaret ve hizmet sektörlerinin toplam ciro endeksi yıllık yüzde 31,8, aylık yüzde 3 artış gösterdi.
Alt sektörlerde bina inşaatı üretimi yıllık yüzde 0,9 azalırken, bina dışı yapıların inşaatında yüzde 21,8, özel inşaat faaliyetlerinde yüzde 0,1 artış kaydedildi. Üretimdeki yükselişe karşın cirodaki aylık düşüş, sektörde faaliyet hacmi ile gelir göstergelerinin farklı yönlerde hareket ettiğini gösterdi.
Sektörde güven ve beklentiler de zayıf seyrini korudu. İnşaat Güven Endeksi Eylül ayında aylık yüzde 0,2 gerileyerek 83 seviyesinde gerçekleşti. Endeksin 100 eşik değerinin altında kalması, sektördeki mevcut faaliyetlere ve gelecek döneme ilişkin beklentilerde ihtiyatlı görünümün sürdüğüne işaret etti. Alınan kayıtlı siparişlerin mevcut düzeyi yüzde 1,9 artışla 80,4’e yükselirken, gelecek üç aylık dönemde toplam çalışan sayısına ilişkin beklenti yüzde 2,1 azalarak 85,5’e geriledi.
Türkiye İMSAD tarafından açıklanan İnşaat Malzemesi Sanayi Bileşik Endeksi de Ağustos ayında 1,1 puan düşerek 72 seviyesine indi. Faaliyet, güven ve beklenti alt endekslerindeki gerileme, sektördeki temkinli görünümün inşaat malzemesi sanayisine de yansıdığını ortaya koydu.
Konut satışlarında ikinci el geriledi
Türkiye genelinde toplam konut satışları Eylül ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 9,3 azalarak 142 bin 390 oldu. İlk el konut satışları yüzde 3,9 artışla 51 bin 519’a yükselirken, ikinci el satışlar yüzde 15,3 düşüşle 90 bin 871’e geriledi. Toplam satışlar içinde ilk el konutların payı yüzde 36,2, ikinci el konutların payı yüzde 63,8 olarak gerçekleşti.
Ocak-Eylül döneminde toplam konut satışları yıllık yüzde 7,2 azalarak 1 milyon 92 bin 919’a indi. Aynı dönemde ilk el satışlar yüzde 0,6, ikinci el satışlar yüzde 10 geriledi. Böylece konut piyasasındaki daralmada ikinci el satışlardaki düşüş belirleyici oldu.
Finansman tarafında ise ipotekli konut satışları Eylül ayında yıllık yüzde 5,1 artarak 23 bin 397’ye ulaştı. Diğer konut satışları yüzde 11,6 azalarak 118 bin 993 oldu. İpotekli satışların toplam satışlar içindeki payı yüzde 16,4 seviyesinde kaldı. Ocak-Eylül döneminde ipotekli satışlar yüzde 24,7 artışla 212 bin 210’a yükselirken, diğer satışlar yüzde 12,5 geriledi. İpotekli satışlardaki artışa rağmen toplam satışlar içindeki payın sınırlı kalması, finansmana erişim koşullarının konut talebi üzerindeki etkisini sürdürdüğünü gösterdi.
Konut fiyatlarında reel düşüş
Merkez Bankası’nın açıkladığı Konut Fiyat Endeksi, Eylül ayında aylık yüzde 1,2 artarak 239,4 seviyesine yükseldi. Endeks yıllık bazda nominal olarak yüzde 22,3 artarken, enflasyondan arındırılmış reel değer yüzde 5,7 geriledi.
Aynı dönemde konut fiyatları aylık bazda İstanbul’da yüzde 2, Ankara’da yüzde 0,1 ve İzmir’de yüzde 1 arttı. Yıllık artış oranları İstanbul’da yüzde 26,8, Ankara’da yüzde 22 ve İzmir’de yüzde 21 olarak kaydedildi. Veriler, konut fiyatlarında nominal artış sürerken reel gerilemenin devam ettiğini ortaya koydu.
Ruhsatlardaki artış tamamlanan yapılara yansımadı
2026 yılının ilk çeyreğinde yapı ruhsatı verilen bina sayısı yıllık yüzde 19,6, daire sayısı yüzde 37 ve toplam yüzölçümü yüzde 26,1 arttı. Aynı dönemde yapı kullanma izin belgesi verilen bina sayısında yüzde 4,8, daire sayısında yüzde 10,1 ve toplam yüzölçümünde yüzde 3,5 artış gerçekleşti.
Yapı ruhsatlarındaki artış yeni yapı üretimine yönelik faaliyetlerde genişlemeye işaret ederken, yapı kullanma izin belgelerindeki daha sınırlı yükseliş, ruhsat aşamasındaki hareketliliğin tamamlanan yapılara aynı ölçüde yansımadığını gösterdi.
Yurt dışı müteahhitlikte 4,9 milyar dolarlık iş
Yurt dışı müteahhitlik hizmetlerinde küresel finansman koşulları ve jeopolitik gelişmelerin etkisiyle zayıf görünüm devam etti. Sektör, 2026 yılının ilk dokuz ayında toplam 4,9 milyar dolar tutarında 97 proje üstlendi. Yurt dışında iş üstlenilen ülke sayısı Kanada’nın da eklenmesiyle 139’a yükseldi.
İlk dokuz ayda en fazla iş üstlenilen ülke 1,1 milyar dolarla Suudi Arabistan oldu. Romanya 670 milyon dolarla ikinci, Libya ise 635,8 milyon dolarla üçüncü sırada yer aldı. Özellikle Orta Doğu başta olmak üzere önemli pazarlardaki belirsizliklerin yatırım kararları ve proje finansmanı üzerinde baskı oluşturduğu belirtildi.
Uluslararası rekabette ise Türkiye’nin konumu korundu. Engineering News-Record (ENR) dergisinin 2026 yılı “Dünyanın En Büyük 250 Uluslararası Müteahhidi” listesinde Türkiye, 49 firmayla Çin’in ardından ikinci sırada yer aldı. Bu sonuç, yurt dışı müteahhitlik sektörünün küresel ölçekteki varlığını ortaya koyarken, yeni dönemde proje finansmanı ve jeopolitik risklerin yönetiminin önemini de artırıyor.
