Bu kez o anlattı ben yazdım. Bir insanın ibret alınacak hikâyesidir paylaşacaklarım. Yalnız onun mu? Bütün doğdukları, büyüdükleri, ana bildikleri topraklarını geride bırakmak zorunda kalanların, muhacirlerin. Benim üstüne söyleyecek sözüm yok. Tek cümlesine bile dokunmadan sunuyorum. Yaşadıklarını anlatan: Bayram Gezdir, Manisa Karaağaçlı Köyü (idi adı. Şimdilerde Merkeze bağlı bir mahalle).
“Adım Bayram Gezdir. 17 Ağustos 1942 tarihinde Bulgaristan’ın Nevrokop ilçesine bağlı Kornitsa köyünde doğdum. Ben on yaşındayken annem vefat etti. Hayat artık benim için çok zordu. Bir yandan okula gidiyordum, bir yandan da okuldan çıktıktan sonra koyunları gütmeye gönderiliyordum. Şiir yazmaya orada başladım; doğayla, kuzularla, öten kuşlarla, çalışan ve dini için mücadele eden insanlarla ilgili yazıyordum. Müslüman ve Bulgarlar arasındaki kinin artmasını ve kötü bir şekilde gelişmesini izliyordum. İktidar bu kötü gidişata destek veriyordu. İktidarın başındakiler “Bulgaristan’da Müslüman yoktur, hepsi Bulgar’dır, Türk isimlerini kaldırmak gerekir. Onlar Bulgar’dı ve yine Bulgar olacaklar” diyordu. Yalnız, insanlar bu durumu kabul etmiyordu ve kendi isminden ve dininden vazgeçmiyordu. Bu duruma direnenlerin bazıları başka yerlere sürgün ediliyordu, bazıları hapislere gönderiliyordu. Bulgaristan’ın güzelliklerine rağmen, insanların çoğu orayı terk etmeye karar verdi. Bazıları Türkiye’ye, bazıları Avrupa ülkelerine göç etti. Herkes ister ki doğduğu yerde yaşasın ama bazı nedenlerden dolayı mecbur kalıyor buna… Ben de kendi kendime “Bulgaristan’da neden böyle şeyler oluyor, başka hiçbir ülkede böyle bir şey yoktu?” diyordum. Bu insanlar ne kötülük yaptı? Ne birilerini öldürdü ne de iktidara gelmek istedi. Onlar ailesini geçindirmek için ter içinde gece gündüz çalışırdı. Korkarak camiye gidip ibadetlerini yapıyorlardı. Çocuklarını sünnet ettirmeye korkuyorlardı. Çocuklarını sünnet ettiren anneler hapse gönderiliyordu. Acı büyüktü ve yardım edecek hiç kimse yoktu. Her zaman Türkiye’den yardım bekledik. Türkiye az veya çok dünyadaki Müslümanlara yardım ediyordu. Umutlarımızdan hiç vazgeçmedik. Umudumuz bize dayanma gücü veriyordu. Aynı durumda olan anne, baba ve dedelerimiz de bu şekilde dayanabilmiş. Bu olayları dedelerimiz 1912’de yaşamış ve şimdiye kadar da devam etmiş. Bulgaristan’da yaşayanlar her zaman korku ve tehdit içindeydi. Bir zamanlar yaşadığım köy olan Kornitsa’dan Türkiye’ye ziyarete gelenlerle konuştum. “Şu anda durum daha iyi, eskisi gibi değil” diyorlardı. Şimdi Avrupa Birliği çatısı altında demokrasi var. Umarım bu olaylar bir daha tekrarlanmaz, böyle demeçler veriliyor. Yalnız, bizim korkumuz daha geçmemiş. Korkum yok, Bulgaristan’ı terk edenler de şu anda başka sorunlarla uğraşıyorlar. Onlar şimdi biraz birikim yapmak için çalışıyor çünkü, her şeyleri Bulgaristan’da kaldı ve burada her şeye sıfırdan başladılar. Evler inşa ediyorlar, kendilerine bir düzen kuruyorlar, çocuklarını eğitmeye çalışıyorlar. Güzelin en güzelini seçiyorlar. Birkaç sene için büyük başarılar elde ettiler. Nereden geliyor bu? Sâkin ve huzurlu hayattan. Bu huzurlu hayat Bulgaristan’da olsaydı kimse orayı terk etmezdi.
Orada güzel dağlar ve temiz sular var. Oranın dağlarında her zaman kar vardır. Binlerce turist oraları ziyarete gider. Böyle bir yere nasıl kötü bir şey söylersin? Eğer oradaki yönetim düzelirse Bulgaristan çok güzel olur. Müslümanlardan nefret etmeye ne gerek var? Onlar da insan, onlar da yaşamak ister. Ülkeye kötülük etselerdi tamam ama haklarını isteyen barışçı bir millet. Evet, böyle görüyordum olayları, hayatımın elli yılını geçirdiğim Bulgaristan’da. Türkiye’de on yedi senedir yaşıyorum ve iyi ve kötü birçok şey görüyorum. Güzel olan, herkes istediği ismi kullanabiliyor ve istediği dini yaşayabiliyor. Kötü olan bir olay var ki, askere giden çocuklarımızdan bazıları geri dönmüyor. Onların anneleri devamlı ağlıyor. Bunca şeye ne gerek var? Bu ölümlerin durdurulmasının bir çaresi yok mu? Her iki tarafın da çocukları Müslüman. Nasıl ki, Hıristiyanlar bunu başardı ve Avrupa Birliğini kurdular ve hep beraber yaşıyorlar. Onların düşündüğü savaş değil, daha güzel yaşamak. Bunu diğerleri de başarmalı ve her yerde barış olmalı. Çocuklar ağlamak yerine gülsün. Her birey bunu düşünmeli. Silâhlar azaltılsın, daha güzel bir düşünülsün. Selde ve depremde yardım etsinler birbirlerine. Hıristiyan ve Müslümanlar arasında nefret olmasın. Bu dünya hepimizin. Bu yazdığım şeylerin hepsi doğrudur, kendi gözlerimle gördüğüm şeyler. Kırk senedir Bulgaristan’daki hayatı görüyordum. Bulgarlar için hayat güzeldi. Çünkü kendi vatanında ve kendi bayrağı altında yaşıyorlardı. Ben bu ülkede kendimi her zaman yabancı hissediyordum. Herkesle iyi geçinmeye çabaladığım halde, dinimi ve ismimi karalamaya çalışıyorlardı. Sen Pomaksın ve yerin burası değil deniyordu. Sürekli kalbime bıçak saplamaya ve hayatımı daha da güçleştirmeye çalışıyorlardı. Bu durumdan kurtulmak için Bulgaristan’ı terk etmeyi düşünmeye başladım. Bunu birçok kişi düşünüyordu ve yaptık. Türkiye’nin değişik yerlerine yerleştik. Başlarda kendimizi korkmuş ve sıkıntılı hissettik. Sonradan her şey normale döndü ve güzel yaşamaya başladık. Nasıl şikâyet edebilirsin, her türlü insan hakları olduğunda… Burada da Bulgar dahil her milletten insan yaşıyor ve kimse onların dinine karışmıyor. Herkes serbest yaşıyor. Şu anda Türkiye bu devlet ile iyi ilişkiler kurmak istiyor. Dininin Hıristiyan ya da Müslüman olması fark etmiyor. Burada Türkiye’yi kurtaran Atatürk’e karşı insanların büyük sevgisini fark ediyorum. Çocuklar oyun oynuyor, şarkılar söylüyor ve ulu önder Atatürk’ün şanlı bayrağını dalgalandırıyor. Atatürk hiçbir zaman unutulmamalı. Atatürk demiş ki: “Türkiye dünyadaki Müslümanların ana ve babası olacaktır” Of, of !.. Bulgaristan’da yaşadığımız her iyi günün bir de kötü hatırası var. Bu topraklar harikalar yaratıyor fakat nedense hiç Müslüman barındırmaya razı gelmiyor. Dedelerimiz ve babalarımız yıllarca bu topraklarda Müslüman olarak kalabilmek için savaşmışlar, hayatlarını feda etmekten çekinmemişler. Benim anavatanım böyle bir yer. Anavatanım kelimesini de söylemek yanlış olur çünkü, ben annemin verdiği ismimi taşımak için savaşıyorum. Bunların suçlusu kimdi acaba? Sayın Jivkov ya da onu yönlendiren dış güçleri mi suçlu? bir Müslüman öldüren ve onun ailesinin ismini değiştiren herkes kahraman sayılıyordu ve ödüllendiriliyordu. Bu nasıl vicdansızlıktı? Söyleyin bana dostlarım! Kime söylesem, kim bana hak verir? Benim suçum Müslüman olmak mı? Eğer suçum buysa cezama razıyım. Daha Bulgaristan’da olduğumuz zaman bizden çoğu kişi ağlıyordu çünkü, çoğu kişi evini, hayvanlarını, kardeşlerini, anne ve babasını bırakıyordu. Fakat Kapıkule’yi geçince çok seviniyorduk. Türk topraklarına bastığımız için, onların bayraklarını dalgalandıracağımız için ve onların özgürlüğünden yararlanacağımız için. Bu şekilde Manisa Karaağaçlı yoluna koyulduk. Orada eski göçmenler, akrabalarımız vardı. Onlardan yardım bekliyorduk ve onlar bize yardım ettiler. Onlar Bulgarca bildikleri için bize her konuda yardımcı oluyorlardı ve bu durum hayatımızı kolaylaştırıyordu. Biz Türkçe konuşmayı bilmediğimizden dolayı el kol hareketleriyle ve kafa sallayarak anlaşmaya çalışıyorduk. Evler inşa etmeye başladık ve kendi evlerimize yerleştik. Bu arada Türkiye’de büyük seller ve depremler oldu. Devlete büyük kayıplar getirdi. Birçok köy ve şehir sallandı ve en büyük şehirlerden biri olan İstanbul’u da salladı.
İstanbul, İstanbul
Senin sonun yok
İnsanlar sende yaşıyordu
Yerüstü cennet
Avrupa’dan başladın
Asya’ya vardın.
Yok başka şehir
Böyle hızla inşa edilen
Apartmanlar dikiliyordu
Şehri güzelleştiriyordu.
Güneş doğuyordu
Şehri aydınlatıyordu
Etrafında iki deniz
Dalgalanıyordu ve gemiler yüzüyordu
Deniz suları kıyıları güzelleştiriyor.
Gökyüzünde güvercinler özgürce uçar
Sokaklarda özgürce dolaşır
Görüyor musunuz İstanbul’un güzelliğini
Fakat bir sabah insanlar uyandı ve
Şehrini tanıyamadı
Binalar yan yanaydı
Fakat şimdi aralıklarla
İstanbul, İstanbul
Neydi bu güç seni yıkan?
Sarsıntılar fazla devam etti
Köyler ve şehirler yıkıldı
Kimse istemezdi bunu
Fakat ölümler de geldi.
Neler oldu bizim memlekette? Gece saat üçte yeryüzü sallandı. Apartmanlar yüksek duruyordu. Fakat şimdi yerle bir. Bazıları yıkıldı, bazıları yan yattı. İnsanlar sokakta durup evlerine bakarlardı. Kaçı içerde kaldı, kaçı öldü? Nasıl bir güç ki, insanların ölümü evlerinden olsun? Evlerini büyük istekle yaptılar. Şimdi bir anda yok oldular. İnsan kalpleri atıyordu betonların altında. Yine ışık görmeyi bekliyorlardı. Fakat bazılarının kalpleri durmuştu. Yüzlerce kişi yaralandı. Binlerce duvarların içinde ezildi. Bir anda nasıl bir üzüntü geldi insanların başına. Sağ kalanlar betonları deşerek ölüleri çıkardılar. Nasıl bir kayba uğradı bu dünya! Kaç kişi sokaklarda yatar, bir parça ekmek tutar, bir damla su için kuyruklarda bekler. Gözlerinde gözyaşları. Kim bunları düşünebilirdi? Kim bu kadar çocuğun ölmesini beklerdi? Bu, savaştan daha korkunç bir şeydi. Herkes gece yatardı yarın ne yapacağım düşüncesiyle. Fakat o ya öldü ya da evsiz kaldı. Allah’ı hatırlamaktan başka şey kalmadı. O yaptı bunu, uyandırdı dünyada! Her şeyi gördük ve her şeye dayandık. Memnunuz! Çocuklarımız özgürce yaşayacak Türk memleketinde. Şimdi biz yaşlanıyoruz fakat bayrağımızla gururlanıyoruz.” Bayram Gezdir.
Mekânın Cennet olsun dertli dost.
