Geçen hafta yılın en güzel günlerini yaşadığımızı söylemiştik. Bu güzel günlerde, manavların tezgahları da sanki daha bir renklendi, daha bir güzelleşti. Fiyat, bütçe, bilanço işleri bizim işlerimiz olmadığı için doğal olarak bunlardan söz açmıyoruz. Bahar sonunda renklenen tezgahların çocukluğumuzdan beri 2 önemli ferdi vardır: Çilek ve kiraz. Biz küçükken bu iki yemişin de tezgahta kalış süreleri çok ama çok kısaydı.
Örneğin kiraz daha tatlı ama boyları daha ufak renkleri de sarı, kırmızı karışık olurdu sanki. Kırmızılar ise şimdiki gibi morumsu kırmızı renkte olmazdı. Bir de ilk yağmurda kirazlar kurtlanır ve bir daha da sofrada göremezdik. Çilekler ise neredeyse 15 gün gibi bir zaman diliminde ortaya çıkar ve kaybolurdu. Boyları ise kirazlarınki gibi sanki günümüzün çileklerinden daha ufaktı.
Çileklerin çekirdeklerinin olmaması, kabuklarının soyulması da gerekmediğinden çocukların en sevdiği yemişlerdendir. Siz bahçenizde çilek yetiştirmeyi denediniz mi bilemiyoruz? Uygun bir bahçe köşeniz varsa şimdiden önümüzdeki ilkbahar-yaz mevsimi için hazırlık yapabilirsiniz.
Bizim bildiğimiz 2 ana çilek cinsi var. Birincisi yediveren cinsi çilekler, genellikle ufak olurlar. Buna ek olarak sonbahar aylarının soğuk havalarına kadar da yemiş vermeyi sürdürürler İkinci grup çilek ise ilkbahar sonu, yaz başında, diğer deyişle şimdilerde daha büyük yemişlerler vererek sofralarımızı süslerler.
Bu yazıyı yazmamızın en büyük sebebi Selen Daver geçen hafta bizi telefonla aradı. Çileklerinin yendiğini söyledi. Bize fotoğraflar da yollamış. Çileklerin en büyük ya da ana düşmanları ya da ana zararlıları 2 adettir. İlk önce kuşların çilekler için deli olduklarını söyleyebiliriz. Ne de olsa çilekleri yemek gayet kolay. Çileklerinize kuşlar dadandıysa gaga darbelerinden bunun tanısını koymak gayet kolay oluyor.
Zaten bizce çilek ekmeyi düşündüğünüz anda çilekleriniz için kuşlardan korunmak amacıyla bir de ağ almanız yerinde olacaktır. Bu ağı lahana kelebeklerinden korunmak için de kullanabilirsiniz. Şunu da eklemekte fayda var. Lahana kelebekleri bazen çileklere de zarar verebilir. Ağ ile kelebeklerin yumurta bırakmaları önleneceğinden bitkilerinize ilerideki zararları en aza indirilebilir.
Çileklere dadanan ikinci büyük zararlılar, sümüklü böcek ve salyangozdur. Bu hayvancıklar hem yemişlere hem de yeşil filizlere dadanırlar. Bu nedenle bildiğiniz bütün yumuşakçalara etkili tüm silahları kullanabilirsiniz. Bira, kedi maması gibi sümüklü böcek ve salyangozları çeken besinler olduğu gibi bakır engebeler, berberden alınabilecek saç kırpıntıları gibi engeller oluşturulabilir.
Kirpi bile yetiştirebilirsiniz. Malum kirpiler ufak boydaki bu yumuşakçaları midelerine indirmeyi severler. En iyisi ise mavi tanecikler halinde demir şelatları kullanmaktır. Demir şelatlarının tek kötü tarafı ise yağmurlu havalarda su içinde eriyemeleridir, unutmayalım.
Bunlardan daha az görebileceğimiz çilekleri yiyen böcekleri de unutmayalım. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı bu böceklerden sadece ikisi ile ilgili duyuru yapmış.Bunların ilki “çilek tripsi”, ikincisi ise ufak kırmızı örümceklerdir.
Böcekler bu kadarla da kalmıyor. Lekeli bitki böceği (Lygus lineolaris) , yaprak bitleri, bağ maymuncukları ya da hortum böceği (Otiorhynchus spp), çayır köpük böceği (Philaenus spumarius) gibi böceklerin hepsine sabun çözeltisi ve neem ağacı yağı denenmelidir.
Hele de evinizin ufak bahçesinde çilek yetiştiriyorsanız etrafı zehire boğmanın da bir anlamı yok diye düşünüyoruz. Yalnız bir tek hortum böceğine eninde sonunda “Pyrethrin” bazlı insektisitler kullanmanız gerekebilir. Çileklerimizi yiyen böcekler böyle ileriki yazılarımızda çilek hastalıklarından da söz edeceğiz.
Sonunda tekrar sıra fotoğraflarımıza geldi. İlk fotoğrafımız Selen Daver’in yemişleri yenmiş çileklerine ayırdık.İkinci fotoğrafta susuzluğa dayanıklı bahçemizden bir laden görülüyor. Üçüncü fotoğrafımızda Okşan Kurç harika bir kaynana dili kaktüsü (Opuntia spp.) çiçeği yollamış. Dördüncü fotoğraf ise yine bahçemizden harika çiçekleriyle kötü kokulu süsen, (İris foetidissima) görülüyor.
Keyifli Bahçeler…
