Biz yıllardır bahçemizde gübreleme yerine bol bol kompost kullanıyoruz.Doğal olarak bunun da bir sınırı oluyor. Eninde sonunda biraz gübreleme çok da kötü bir şey değil. Sonbahar gübrelemesinin ilkbahar ve yaz gübrelemelerinin yanında daha az istenmeyen etkileri var. Bu nedenle sonbahar gübrelemesi en emniyetlisi diyebiliriz. Üstüne üstlük, dengeli gübreleri kullandığınız durumda can sıkıcı sorunlara daha da uzak oluyorsunuz.
Dengeli deyince 5/5/5 ya da 10/10/10 şeklinde Azot/Fosfor/ Potasyum (N/P/K) oranları aynı olanları kastediyoruz. Bu nedenle belki ahır gübresi dediğimiz at ve sağır gübreleri, güvenlik açısından en iyileri. Böylece bitkileri yakma olasılığı daha az oluyor.
Ayrıca çimeniniz baharda yeni ve kalın filizler veriyor, odunsu bitkiler ki bunlara ağaçları ve çit bitkilerini dahil edebiliriz daha kalın kökler ve sayıca daha fazla filizler üretiyorlar. Yalnız burada unutulmaması gereken en önemli ayrıntı fazla gübrelemenin de başka bir sorun yarattığıdır. Bunu unutmayalım. Az gübrelemek, bitkileri çok gübreleyerek yakmaktan evladır diyoruz.
Bahçıvan sağlığını düşünerek hayvanların mide-barsak sistemlerinde dolayısı ile gübrelerinde Clostridium tetani denen tetanoza neden olan bakterinin olduğunu bir daha hatırlayalım. Lütfen toprak ile, gübre ile uğraşan bahçe severler tetanoz aşılarını olmayı unutmasınlar..
Biz özellikle sonbahar gübrelemelerini yapay gübreler ile yapmamanızı öneriyoruz. Yapay gübreler genellikle tuz bazlı oluyorlar ve topraktaki mikroorganizma dengesini bozuyorlar. Bizim savunduğumuz, doğala yakın bahçecilikte yapay gübrelerin yeri yok diye düşünüyoruz. Asıl bu nedenle bitkisel toprak örtülerini diğer deyişle malçı (mulch) bol bol kullanmanızı öneriyoruz.
Ağaç kabukları, sonbaharda dökülen yaprakları, çimen artıkları ve kompost bu amaçla kullanılabilir. Bizim her yazımızda şiddetle kompostu salık vermemizin birinci nedeni yanmış kompost renginin aşağı yukarı her alanda aynı olmasıdır. Böylece estetik olarak göze kötü gelmiyor.
İkinci nedeni ise kompost, bitkileri içinde bulunan bakteri, mantar gibi mikroorganizmalar ve toprak solucanları tarafından besler. Toprağın pH’sı daha dengeli hale gelir. Dolayısı ile bitkilerin kışı geçirmesi daha kolaylaşır.
Daha önceki yazılarımızda toprak solucanlarının çeşitlerinden ve işlevlerinden bahsetmiştik. Açtıkları dehlizlerle ve çıkardıkları dışkıları ile toprağı bitkiler için daha yaşanır hale getiriyorlar. Bizim için kompost yapmanın tek istenmeyen etkisi, kompost olgunlaşırken içindeki organik materyal istenmeyen böcek larvalarına ev sahipliği yapmasıdır.
Özellikle çiçek verimini önemseyen bahçe severler, siz sonbahar gübrelemelerini ilk dona kadar yapabilirsiniz. Hemen burada belirtelim, ortanca ve gül gibi nazik bitkilerin son gübreleme tarihi olası don tarihinden yaklaşık bir ay öncesidir.
Her ne kadar çimen yetiştirmenin, çevreye saygılı bir bahçede yapılmamasını düşünsek de çayır usulü bir bahçeniz varsa ve otlar hala uzuyorsa gübrelemekde hiçbir sorun yoktur. Donlar başladığı zamanda da, çimenleri de, otları da gübrelemeyiniz. Diğer bir olasılık olarak, solucan gübrelerinin pahalı olduklarını unutmadan söyleyelim. Özellikle genç fidanlarda bolca solucan gübresini kullanabilirsiniz.
Toprağın azot, fosfor, potasyum dengesini düzenleyen bitkileri yakmayan bir gübre. Buna karşılık koyun, güvercin, martı ya da kümes gübrelerinin azot ağırlıklı olduklarını bitkileri yakabileceklerini, özellikle kuş gübrelerini seyreltmeden kullanmamanızı bunun yanında ilkbahar gübrelemelerinde kullanmanızı öğütlüyoruz. Hep sonbahar mevsiminden bahsediyoruz. Eğer tüm yıl boyunca, bahçenizin olduğu bölgede hava sıcaklığı 4 derecenin altına düşmüyorsa gübrelemeyi zamana bağlı kalmadan, tüm sonbahar süresince yapabilirisiniz.
Evinizde kompost yapabiliyorsanız çok şanslısınız demektir. İlk fotoğrafta kendi üretimimiz olan olgun kompostu görüyorsunuz. İkinci fotoğraf kendi bahçemizden bir “Lythrum virgatum”, Türkçesini bilemediğimiz için yazmadık. Son iki fotoğrafımızı Selen Daver, Çeşmeden yollamış. İlki, Curio repens’i biz ilk defa gördük. Biz başta cadı parmağı “Carbobrotua”a benzettik. Ama hiç bir ilişkisi yokmuş. Son fotoğraf ise akasya ailesinden olduğunu düşündüğümüz bir çalı “Sesbania punicea”.
Keyifli Bahçeler…
