SEDA GÖK
Millî Eğitim Bakanlığı’nın 2027 yılı bütçe teklifi, eğitim alanında yeni dönemin önceliklerini ortaya koydu. TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda Bakanlığı’nın yanı sıra Yükseköğretim Kurulu (YÖK), Yükseköğretim Kalite Kurulu, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) ile üniversitelerin bütçelerine ilişkin sunum yapan Millî Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, 2027 yılı toplam eğitim bütçesinin 3 trilyon 755 milyar 688 milyon 206 bin TL olarak öngörüldüğünü bildirdi. Söz konusu kaynak, merkezi yönetim bütçesinin yüzde 13,77’sine karşılık geliyor. 2002 yılında kurumlar arasında bütçe büyüklüğü bakımından dördüncü sırada bulunan Millî Eğitim Bakanlığı ise 2003’ten bu yana koruduğu ilk sıradaki yerini 2027 yılında da sürdürüyor.
Toplam eğitim bütçesinin 2 trilyon 458 milyar 762 milyon 249 bin TL’lik bölümü doğrudan Millî Eğitim Bakanlığı’na ayrıldı. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı, Yükseköğretim Kalite Kurulu Başkanlığı, ÖSYM, Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü ve üniversitelerin bütçeleri de toplam eğitim kaynağının içerisinde yer aldı.
Bakan Tekin, eğitime ayrılan kaynağın yalnızca yıllık ihtiyaçları karşılamaya yönelik bir bütçe olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, eğitim harcamalarını ülkenin kalkınması ve gelecek nesillerin yetiştirilmesi açısından öncelikli gördüklerini ifade etti.
Sunumda geçmiş dönem yatırımlarına da değinen Tekin, 2002 yılında yüzde 7,6 olan eğitimin merkezi yönetim bütçesindeki payının yaklaşık iki katına çıkarıldığını, derslik ve öğretmen sayısının iki katına ulaştırıldığını kaydetti. Özel eğitim hizmetlerinden yararlanan öğrenci sayısının ise 12 katına çıkarıldığını belirtti.
Yükseköğretimde yeni yatırım alanları yapay zekâ ve yeşil dönüşüm
2027 bütçesi kapsamında öne çıkan başlıklardan biri de yükseköğretimin değişen teknoloji ve iş gücü piyasası ihtiyaçlarına göre yeniden yapılandırılması oldu. YÖK’ün program ve kontenjan planlamasında mezun sayıları, iş gücü piyasasına geçiş süreleri, kamu ve özel sektörün personel ihtiyacı ile geleceğin mesleklerine ilişkin öngörüleri dikkate aldığına işaret eden Tekin, stratejik alanlarda kapasitenin artırılmasına öncelik verildiğini söyledi.
Bu kapsamda yapay zekâ, büyük veri, siber güvenlik, yeşil dönüşüm, sağlıkta ve tarımda dijitalleşme, program geliştirme çalışmalarının merkezine alındı. Yapay zekâ ve dijitalleşme alanında 100’ü aşkın üniversitede yeni program türleri açılırken, 2026-2027 eğitim öğretim yılında 7’si lisans, 9’u ön lisans olmak üzere toplam 16 yeni program ilk kez öğrenci kabul etti.
Yükseköğretimde teknolojik dönüşümün sosyal ve beşerî bilimlerle buluşturulması amacıyla Tarih ve Yapay Zekâ, Felsefe ve Yapay Zekâ, İşletme ve Yapay Zekâ gibi disiplinler arası programlar da devreye alındı. Böylece üniversitelerin yalnızca mevcut meslek alanlarına değil, henüz gelişmekte olan uzmanlık alanlarına yönelik insan kaynağı yetiştirmesi hedefleniyor.
120 bin öğrenci iş dünyasıyla buluşacak
Üniversite-sanayi iş birliğinin güçlendirilmesi ve mezunların istihdam edilebilirliğinin artırılması amacıyla İşletmede Mesleki Eğitim Modeli de yükseköğretimin öncelikli uygulamaları arasında yer aldı. Klasik staj sisteminden farklı olarak öğrencilerin bir veya iki dönem doğrudan iş yerinde eğitim görmesini öngören model, kredilendirilen, ölçme ve değerlendirmeye tabi tutulan ve akademik olarak takip edilen bir yapıda tasarlandı.
İlk aşamada Konya’dan İzmir’e uzanan yedi ilde, yaklaşık 120 bin öğrencinin eğitim gördüğü 185 ön lisans programında pilot uygulama başlatıldı. Model kapsamında öğrencilerin gerçek iş ortamında mesleki deneyim kazanması, üretim disiplini ve iş güvenliği kültürünü öğrenmesi, işletmelerin de ihtiyaç duydukları nitelikleri üniversitelerle birlikte belirlemesi amaçlanıyor.
Mesleki eğitimde tercih oranı yüzde 45’e ulaştı
Bakanlığın üretim ve istihdam odaklı eğitim politikalarında mesleki ve teknik eğitim de öncelikli alanlardan biri olarak öne çıktı. Mesleki ve teknik eğitimin ortaöğretim içindeki payının yüzde 40’ın üzerine çıkarıldığını belirten Tekin, LGS yerleştirmelerinde meslek liselerinin tercih oranının bu yıl yüzde 45’e ulaştığını açıkladı. En başarılı yüzde 5’lik dilimde yer alan öğrenciler arasında meslek liselerini tercih edenlerin sayısının da yıllar içinde arttığını kaydetti. Öte yandan dijital eğitim altyapısının geliştirilmesi, eğitimde fırsat eşitliğinin güçlendirilmesi ve aile-okul iş birliğinin artırılması da Bakanlığın çalışmalarında öne çıkan başlıklar arasında yer aldı.
