“Türkiye İlaç Sektörü Raporu 2025”e göre Türkiye ilaç sektörü ithalatında ön plana çıkan ürün grupları ağırlıklı olarak bazı aşılar, kan ürünleri, insülinler, onkoloji ürünleri ve referans biyoteknolojik ürünler oldu
Türkiye ilaç sektörüne farklı bir bakış sunan “Türkiye İlaç Sektörü Raporu 2025” yayımlandı. Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği (AIFD) ve EFPIA desteğiyle IQVIA tarafından üçüncü kez hazırlanan rapor yayımlandı. Üçüncü kez yayımlanan rapor, Türkiye ilaç sektörünü küresel eğilimler ve benzer ülkelerle karşılaştırmalı biçimde ele alarak, sağlık ve ilaç ekosistemine ilişkin kapsamlı bir 2025 yılı perspektifi sundu. Raporda sağlık sektörü göstergeleri, küresel ilaç pazarı göstergeleri, Türkiye ilaç paarı göstergeleri, üretim, dış ticaret, yatırım ve Ar-Ge faaliyetleri yer aldı. Raporda Türkiye’de 2024 yılında ilaç sektörü ihracat değeri, önceki yıla göre yüzde 3 artışla 2,3 milyar dolara yükseldi. Türkiye’nin ilaç sektörü ithalatı ise 2024’te yıllık bazda yüzde 8 artışla yaklaşık 5,8 milyar dolar olarak gerçekleşti. Türkiye ilaç sektörü ithalatında ön plana çıkan ürün gruplarının ağırlıklı olarak bazı aşılar, kan ürünleri, insülinler, onkoloji ürünleri ile referans biyoteknolojik ürünler olduğu görüldü.
Rapora göre ilaç sanayi üretim endeksi verileri incelendiğinde 2024 yılı 12 aylık endeks ortalaması 103,6 olarak gerçekleştiği görüldü. İlaç sanayi üretiminde 2024 yılında yüzde 8,3 düşüş gerçekleşti. Raporda 2024 yılında Türkiye ilaç pazarının kutu ölçeğinde yüzde 90’ını, değer ölçeğinde ise yüzde 57’sini yerli üretim ilaçlar oluşturduğu görüldü. Yerli üretim kutu satışları, 2024’te önceki yıla göre yüzde 1,8 küçülerek 2,5 milyar kutuya geriledi. Değer bazında bakıldığında ise, yerli üretilen ilaçlar son yıl yüzde 54 büyüme göstererek 202,7 milyar TL satış büyüklüğüne ulaştı.
Bin kişiye düşen hekim sayısında son sıradayız
Raporda Türkiye’nin sağlık harcamalarına değinildi. Raporda Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından paylaşılan Sağlık Harcamaları İstatistikleri’ne göre, 2023 yılında ‘Perakende satış ve diğer tıbbi malzeme sunanlar’ kategorisinde tanımlanan sağlık harcamalarının yüzde 70,4’ü kamu tarafından karşılandığı görüldü. 2021 yılında yüzde 75,6 olarak gerçekleşen kamu harcama oranı, son 20 yıldaki en düşük seviyesine gerileyerek 2023’te yüzde 70,4 olduğu yer aldı. Bin kişiye düşen hekim sayısı, Avrupa ülkelerinde genellikle 2 ila 6 arasında değişirken OECD ortalaması 3,9 olduğu belirtilirken bin 2,4 hekim düşen Türkiye’nin, OECD üyeleri arasında son sırada bulunduğu ifade edildi.
En düşük ölüm oranı Japonya’da
Temel sağlık göstergelerinden birim nüfus içinde toplam ölüm oranı analizi yapılan raporda en düşük ölüm oranına sahip ülkeler Japonya, İsviçre ve Lüksemburg olarak belirtildi. OECD’de Türkiye için paylaşılan son veriye göre, 2023 yılında Türkiye’de 100 bin nüfusta kaydedilen ölüm sayısı bin 31 olurken, bununla birlikte OECD ülkeleri ortalaması 858 olarak açıklandı. Raporda yer alan verilere göre ölüm nedenlerine bakıldığında Türkiye’de 100 bin kişiden 140’ı kanser nedeniyle, 380’i dolaşım sistemi hastalıkları nedeniyle hayatını kaybederken kanser kaynaklı ölümlerin OECD ülkelerinde 100 bin kişide 192 olduğu ve bu oranın Türkiye’de diğer ülkelere göre daha düşük olduğu gözlendi.
Türkiye, yüksek bebek ölüm oranına sahip
Raporda bir yaş altındaki bebeklerin ölüm oranlarına bakıldığında, Avrupa ülkelerinde bir yılda bin bebekte kaydedilen ölüm oranı genellikle 1 ve 4 arasında değişirken OECD ülkelerinde ortalama 4,1 olarak görüldü. Türkiye’de 2022 yılında 9,1 olan bebek ölüm oranı 2023 yılında 9,8’e yükselirken son 8 yıldaki en yüksek bebek ölüm oranı kaydedildi. Türkiye, OECD ülkeleri içinde Kolombiya ve Meksika’nın ardından en yüksek bebek ölüm oranına sahip ülke oldu.
İlaç sanayi üretiminde %8,3 düşüş
Raporda Türkiye İlaç Sektörü Üretim Performansı 2021 yılı baz alınarak hesaplanan ilaç sanayi üretim endeksi verileri incelendiğinde 2024 yılı 12 aylık endeks ortalaması 103,6 olarak gerçekleştiği görüldü. 2023 yılında önceki yıla göre yüzde 2,6 artış gösteren ilaç sanayi üretiminde 2024 yılında yüzde 8,3 düşüş gerçekleşti.
Raporda 2024 yılında Türkiye ilaç pazarının kutu ölçeğinde yüzde 90’ını, değer ölçeğinde ise yüzde 57’sini yerli üretim ilaçlar oluşturduğu görüldü. Yerli üretilen ilaçların özellikle 2022 yılı itibariyle hem kutu hem de değerde pazar payını artırdığı gözlenirken yerli üretim kutu satışları, 2024’te önceki yıla göre yüzde 1,8 küçülerek 2,5 milyar kutuya geriledi. Değer bazında bakıldığında ise, yerli üretilen ilaçlar son yıl yüzde 54 büyüme göstererek 202,7 milyar TL satış büyüklüğüne ulaştı. 2024 yılında Türkiye ilaç pazarında yerli üretim ilaç satışlarının yaklaşık yüzde 37’sini referans ilaçlar oluştururken, yerli üretilen referans ilaç satışları değerde önceki yıla göre yüzde 56 büyüme gösterdi.
Aşılar önde
Türkiye’de 2024 yılında ilaç sektörü ihracat değeri, önceki yıla göre yüzde 3 artışla 2,3 milyar dolara yükseldi. Türkiye’nin ilaç sektörü ithalatı ise 2024’te yıllık bazda yüzde 8 artışla yaklaşık 5,8 milyar dolar olarak gerçekleşti. Türkiye ilaç sektörü ithalatında ön plana çıkan ürün gruplarının ağırlıklı olarak bazı aşılar, kan ürünleri, insülinler, onkoloji ürünleri ile referans biyoteknolojik ürünler olduğu görüldü.
Küresel ilaç pazarı %7,1 büyüdü
Raporda küresel ilaç pazarı da incelendi. Rapora göre 2019-2024 yılları arasında yüzde 6,5 yıllık bileşik büyüme oranı ile büyüyen küresel ilaç pazarı, 2024 yılında önceki yıla göre yüzde 7,1 büyüyerek 1,8 milyar dolar satış hacmine ulaştı. Ülkelerin 2024 yılı ilaç pazarı büyüklüklerine bakıldığında 812,5 milyar dolar ile Amerika Birleşik Devletleri (ABD) en büyük ilaç pazarına sahip ülke olup küresel ilaç pazarının yüzde 46’sını oluşturdu. ABD’yi 165,9 milyar dolar ile Çin takip ederken, Türkiye 11,5 milyar dolarlık ilaç pazarı büyüklüğü ile 19’uncu sırada yer aldı. Türkiye ilaç pazarı 2024 yılında yerel para birimine göre yüzde 54,5 büyürken dolar bazında kaydedilen büyüme yüzde 11,9 olmuştur. 2024 yılında önceki yıla göre en hızlı büyüme gösteren pazarlar Polonya, Suudi Arabistan ve Arjantin olurken Japonya ve Güney Kore küçülme kaydetti.
İlaç sektörü tekelleşiyor
Raporda dünyada ilaç pazarı satışlarında ilk 50 sırada yer alan şirketlerin ülkelerdeki pazar payları incelendi. Bu şirketlerin ağırlıklı olarak yenilikçi ilaçlar geliştiren inovatif şirketler olduğu görüldü. Belirlenen şirketler 2024’te ABD ilaç pazarı satışlarının yüzde 88’ini oluşturdu. Türkiye’ye bakıldığında, küresel ilaç pazarında satışa göre ilk 50 şirketin, Türkiye ilaç pazarındaki payının yüzde 48 olduğu görülürken, Türkiye bu oran ile yüzde 43 ile Meksika ve yüzde 48 ile Rusya gibi ülkelere yakın bir özellik gösterdi.
“Çalışmanın referans olması bizim için önemli”
Raporla ilgili değerlendirmede bulunan AIFD Genel Sekreteri Dr. Ümit Dereli, raporun hem Türkiye hem de küresel ilaç sektörüne ilişkin araştırmaları, analizleri ve karşılaştırmaları bağımsız bir bakış açısıyla bir araya getirdiğini dile getirdi. Raporun bu yönüyle sektörün mevcut durumunu anlamak ve ileriye dönük çalışmalara sağlam bir zemin oluşturmak açısından önemli bir kaynak niteliği taşıdığını belirten Dereli, “Düzenli olarak yayımlanan bu çalışmaların, sağlık sisteminde değer üreten tüm paydaşlar tarafından referans olarak kullanılması bizler için büyük önem taşıyor. AIFD olarak Türkiye’de yenilikçi ilaç ve tedavilere zamanında ve sürdürülebilir erişimi destekleme, sağlık ekosisteminin güçlendirilmesine katkı sağlama ve ülkemizin ilaç Ar-Ge alanındaki küresel rekabet gücünü artırma vizyonu doğrultusunda, sektörün doğru ve veri temelli biçimde değerlendirilmesine katkı sunmaya devam ediyoruz” dedi.
