Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılı İş ve Aile Yaşamının Uyumu adlı araştırmayı yayımladı. “İş ve Aile Yaşamının Uyumu” adlı özel konulu araştırma, 2025 yılı boyunca Hanehalkı İşgücü Araştırması ile birlikte birinci görüşme hanelerinde yer alan 18-74 yaş grubundaki fertlere uygulandı. Araştırma, içerdiği değişkenler ve uygulama yöntemi açısından bu kapsamda daha önce gerçekleştirilen çalışmalardan farklılık gösterdi.
Avrupa Birliği ülkeleri ile aynı dönemde uygulanan bu araştırma ile fertlerin işgücüne katılımları, bakım sorumlulukları ile bu sorumluluklarının iş ve aile yaşamı üzerindeki etkilerinin ortaya konulması amaçlandı. Bakım sorumluluğu; kişinin aynı hanede veya hane dışında yaşayan ve düzenli olarak ilgilendiği 15 yaşın altındaki çocukları, torunları ile 15 ve daha yukarı yaştaki hasta, engelli çocukları, eşleri veya bakıma muhtaç yakınları kapsadı.
Bakım sorumluluğu olanların oranı %43,1
İş ve Aile Yaşamının Uyumu adlı araştırmaya göre, 18-74 yaş grubundaki 59 milyon 127 bin kişinin yüzde 43,1’ini bakım sorumluluğu olanlar oluşturdu. Bu oran erkeklerde yüzde 40,6 iken kadınlarda yüzde 45,6 oldu.
2025 yılında 18-74 yaş grubunda işgücüne katılma oranı yüzde 58,2 oldu. Bu oran bakım sorumluluğu olanlar için yüzde 60,5, bakım sorumluluğu olmayanlar için yüzde 56,4 olarak tespit edildi. Kadınlarda bakım sorumluluğu olanların işgücüne katılma oranı yüzde 37,8 iken olmayanlarda yüzde 41,7 olarak gerçekleşti. Bu oran erkeklerde ise sırasıyla yüzde 86 ve yüzde 70 oldu.
Araştırmaya göre, 18-74 yaş grubundaki istihdamdaki kişilerin yüzde 39’unun sadece çocuk bakım sorumluluğu olduğu kayıtlara geçti. Diğer taraftan istihdamdaki kişilerden sadece torun bakım sorumluluğu olanların oranı yüzde 2,3 ve sadece yetişkin (15 yaşın üstünde bakıma muhtaç eş, çocuk veya akraba) bakım sorumluluğu olanların oranı ise yüzde 2,3 oldu. Çocuk ve yetişkin bakımı veya torun ve yetişkin bakımı sorumluluğunu birlikte yürütenlerin oranı ise yüzde 2,1 olarak gerçekleşti.
İstihdamdakilerin %14’ü kurumsal bakım merkezi kullandı
15 yaş altında çocuk bakım sorumluluğu olan ve istihdamda olan kişilerin yüzde 14’ü kurumsal bakım merkezini, yüzde 1,6’sı evde ücretli bakımı, yüzde 1,4’ü ise her ikisini birlikte kullandı. Bu kişilerden yüzde 83’ü profesyonel bakım hizmeti kullanmadı.
İstihdamda olup yetişkin bakım sorumluluğu olanların yüzde 17’si evde ücretli bakımı, yüzde 3,6’sı ise kurumsal bakım merkezini kullandı. Bu kişilerden yüzde 79,3’ü ise bakım hizmeti kullanmadı.
Bakım sorumluluğu olan istihdamdaki fertlerden çocuk bakım hizmeti kullanmayanların yüzde 50,8’i bakımı kendisi veya eşiyle birlikte yürüttü. Bu kişilerden yüzde 19,7’si çocukların kendilerine bakabildiğini belirtirken, yüzde 17,6’sı profesyonel bakım hizmeti maliyetinin yüksek olduğunu ve yüzde 5,5’i ise bakımı büyükanne, büyükbaba veya diğer yakınlarıyla yürüttüğünü ifade etti.
En önemli zorluk uzun çalışma saatleri
İstihdamda olup yetişkin bakım hizmeti kullanmayanların yüzde 72,6’sı profesyonel bakım hizmetine ihtiyaç duymadığını söyledi. Yetişkin bakım hizmetini kullanmayanların yüzde 17,9’u profesyonel bakım hizmetinin maliyetinin yüksek olduğunu ve yüzde 5,3’ü ulaşılabilecek mesafede bakım hizmetinin veya boş kontenjanın bulunmadığını beyan etti.
İstihdamda olup bakım sorumluluğu olanların yüzde 70,1’i işi ile bakım sorumluluğunu birlikte yürütürken herhangi bir zorluk yaşamadı. Zorluk yaşayan 4 milyon 303 bin kişinin yüzde 38,4’ü uzun çalışma saatlerini, yüzde 26,9’u zahmetli ya da yorucu işi ve yüzde 8,9’u ev ile iş arasındaki ulaşımın uzun sürmesini neden olarak belirtti. Uzun çalışma saatleri nedeniyle zorluk yaşayan erkeklerin oranı yüzde 39,3 iken bu oran kadınlarda yüzde 36,4 oldu.
