Emre Uygun: Türkiye zeytinyağı üretiminde dünya ikincisi olabilir ama istikrarlı ve öngörülebilir ihracat politikası olmadan bu gücün hiçbir anlamı yok
Ege Zeytin Zeytinyağı İhracatçıları Birliği’nin ihracatı 2024 yılında 655 milyon dolar iken yüzde 49 düşüşle 2025 yılında 334 milyon dolara geriledi. Ege İhracatçı Birlikleri tarafından düzenlenen sektörel değerlendirme toplantısında konuşan Ege Zeytin Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Başkanı Emre Uygun, Türkiye’nin geçen sezon dünya zeytinyağı ticaretinden aldığı payın yüzde 7 olduğunu, bu sene ise bu oranın yüzde 3 seviyesinde kalabileceğini öngördü.
Türkiye’nin zeytin ve zeytinyağında artık bir karar vermesi gerektiğini aktaran Uygun, “Ya sadece büyük bir üretici olarak kalacağız, ya da dünya raflarında kalıcı bir marka ülkesi olacağız. Bu sektör ayrıcalık istemiyor; tutarlılık istiyor. Yasak değil, süreklilik istiyor. Dökme ihracatı konuşurken, ambalajlı ihracatı gerçekten teşvik eden mekanizmalar görmek istiyor. Üreticinin, ihracatçının ve markalaşmanın aynı anda ayakta kalabildiği bir yapı istiyor. Geçici çözümler değil, kalıcı politikalar istiyor” ifadelerinde bulundu.
“Gerilemenin nedeni üretim eksikliği değil”
Tarım Bakanlığı verilerine göre, 2024-25 hasat yılında Türk zeytincisinin 750 bin ton sofralık zeytin ve 475 bin tonluk zeytinyağı ürettiğini ifade eden Uygun, “Dünya üretiminde İspanya’nın ardından ikinci sırada oldu. Ama dünya zeytinyağı ticaretinden aldığımız pay sadece yüzde 7. 2024/2025 sezonu bize şunu net biçimde gösterdi: Türkiye zeytinyağında üretimde dünya ikincisi olabilir ama istikrarlı ve öngörülebilir bir ihracat politikası olmadan bu gücün hiçbir anlamı yok. 2025 yılında, zeytinyağı ihracatımız, dünya fiyatlarındaki düşüşle birlikte değer bazında yaklaşık yüzde 65 gerileyerek 189 milyon dolar seviyesine indi. Bu gerilemenin nedeni üretim eksikliği değil. Bu gerilemenin nedeni; belirsizlik, öngörülemezlik ve sık değişen uygulamalar. Buna karşılık sofralık zeytinde rekor kırdık. 258 milyon dolarlık ihracatla tarihimizin en yüksek seviyesine ulaştık. Bu tablo bize çok net bir mesaj veriyor: Piyasa kuralları net olduğunda, ihracatçı işini yapıyor” diye konuştu.
Sektörde belirsizlik sürüyor
Önümüzdeki 2025/26 sezonuna ilişkin göstergelerin belirsizliğin hala sürdüğünü ortaya koyduğunu ifade eden Uygun, “UZZK’nın Ekim 2025’te paylaştığı rekolte tahminine göre, 2025/26 sezonunda toplam zeytin üretiminin 2 milyon 450 bin ton, bunun 740 bin tonunun sofralık, kalan kısmın ise yaklaşık 310 bin ton zeytinyağı üretimine karşılık geleceği öngörülüyor. Ancak sahadan gelen değerlendirmeler; don ve kuraklık etkisi başta olmak üzere bölgesel riskler nedeniyle bu tahminlerin aşağı yönlü revize edilebileceğini, hatta bazı üreticilerin düşüşü yüzde 50’lere varan oranlarda beklediğini gösteriyor. Daha sezonun başlarında olmamıza rağmen rakamların tartışıldığı bir zemindeyiz. Böylesi bir tabloda ihracat politikamızın sık değişmesi, sektörü gereksiz yere daha kırılgan hâle getiriyor” dedi.
