Türkiye nükleerde teknoloji transferine hazırlanıyor
SEDA GÖK
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Kanada merkezli AtkinsRealis ile Kanada’nın CANDU reaktör teknolojisinin Türkiye’de uygulanabilirliği değerlendirmek için anlaşma imzalarken, Kanada’dan nükleer teknoloji transferi de mümkün olacak.
Türkiye Madenciler Derneği (TMD) Başkanı ve aynı zamanda DEİK Türkiye-Kanada İş Konseyi Başkanı Mehmet Yılmaz, Türkiye ile Kanada arasındaki ilişkilerde nükleer enerjinin yeni bir dönemin kapısını açabileceğini söyledi. Bir grup gazeteciye değerlendirmelerde bulunan Yılmaz, iki ülke arasındaki mevcut ticaret hacminin yaklaşık 2,5-3 milyar dolar seviyesinde kaldığını ancak nükleer iş birliğinin ilişkileri çok daha uzun vadeli ve stratejik bir boyuta taşıyabileceğini belirtti. Yılmaz, “Kanada’yla ilişkilerimiz hiç olmadığı kadar iyi seviyede. Çok kritik bir aşamaya girdik. Eğer söz konusu iş birliği gerçekleşirse Kanada ile en az 100 yıl sürecek köklü bir ilişkimiz olacak. Bu iş birliğinin temeli nükleer enerjiye dayanıyor” dedi.
Yılmaz, Kanada’nın CANDU teknolojisinin Türkiye açısından teknoloji transferi imkânıyla farklılaştığını ifade etti. Türkiye’nin yalnızca nükleerde teknolojiyi öğrenen ve geliştiren bir ülke haline gelmesinin önemine işaret eden Yılmaz, “Bizim Kanada’ya yönelmemizin asıl nedeni tam olarak budur. Rusya ve Çin ‘Size nükleer teknolojiyi vermem’ diyor. Bu, santralin yakıtını da sürekli olarak onlardan almak zorunda kalacağımız anlamına geliyor. Ancak Kanada’nın CANDU teknolojisi böyle bir bağımlılığı sağlamıyor. Şu anda niyet mektubu imzalandı. Önümüzde geçilmesi gereken en az 4-5 aşama daha bulunuyor. Yer seçimi, kurulacak reaktör adedi ve boyutları gibi birçok konu Türkiye’nin talebine göre şekillenecek” diye konuştu.
Masadaki asıl konu SMR
Kanada ile yürütülen görüşmelerde küçük modüler reaktörlerin (SMR) önemli yer tuttuğunu dile getiren Yılmaz, “Masadaki asıl konu SMR teknolojisidir. Küçük modüler reaktörlerin farklı kapasite ihtiyaçlarına göre kurulabiliyor. Kanada tarafı Türkiye’nin ihtiyacına göre farklı ölçeklerde çözümler geliştirebildiğini söyledi. İhtiyacınız neyse ona uygun çözüm üretiyorlar. Örneğin ‘Bana 500 veya 1.000 megavatlık 5 adet santral kurun’ diyorsunuz ve talebe göre projeyi şekillendirebiliyorlar” değerlendirmesinde bulundu.
ABD ve KORE de devrede
Türkiye’nin Kanada ile yürüttüğü nükleer temasların diğer ülkelerin de ilgisini artırdığını dile getiren Yılmaz, ABD ve Güney Kore’nin de süreçte daha aktif hale geldiğini söyledi. Yılmaz, “Amerikalılar, Türkiye’nin Kanada ile yaptığı anlaşma ilerlemeye başlayınca devreye girmek istediler. Bu süreçte Koreliler de bir atak yaptı. Ancak şu anki tabloya göre süreç Kanada ile daha olumlu ilerliyor” dedi. Üst düzey ziyaretlerin Ankara’nın konuya verdiği önemin göstergesi olduğunu anlatan Yılmaz, Türkiye’nin yeni nükleer yatırımlarında teknoloji transferi, yakıt bağımlılığının azaltılması ve farklı reaktör seçeneklerinin değerlendirilmesinin belirleyici başlıklar olacağını kaydetti.
