Ticaret Bakanlığı, tavuk ihracatını durdurma kararı aldı. Tavuk ihracatına kısıtlama getirilmesi sektörde üretici, sanayici ve ihracatçıdan tepki gördü. TÜKEBİR Başkanı Abdullah Koç, tavuk üreticisini sanayiciyle karıştırdıklarını söyleyerek tavuk üretiminin azalacağını ve üreticinin 14 aydır ürüne zam yapmadığını dile getirdi
SEREN KARAŞAHİN
Ticaret Bakanlığı, Ramazan ayı öncesi tavuk üreticilerinin yüzde 15’e varan haksız fiyat artışı yaptığı gerekçesiyle piyasayı korumak adına tavuk ihracatını durdurma kararı aldığını duyurdu. Bakanlıktan yapılan açıklamada piyasadaki arz-talep dengesini destekleyici bir adım olarak, kanatlı eti ihracatının durdurulmasına yönelik tedbirlerin 9 Şubat itibarıyla hayata geçirildiği paylaşıldı. Bakanlıktan yapılan açıklamada piyasadaki arz-talep dengesini destekleyici bir adım olarak, kanatlı eti ihracatının durdurulmasına yönelik tedbirlerin hayata geçirildiği ifade edildi.
Kısıtlamayla beraber üretimde azalma beklentisi
İhracatın kısıtlanması kararından sonra üreticilerden tepki geldi. TİCARET Gazetesi’ne konuşan Türkiye Kanatlı Hayvan Eti Üreticileri Birliği (TÜKEBİR) Başkanı Abdullah Koç, “Açıklanan kararda tavuk üreticileri gerekçe gösteriliyor. Tavuk üreticileri biziz ve 14 aydır hiç zam yapmadık. 14 ay bu ülkede 1 kuruş artış yapmadan üretim yapan biziz. Üretici fiyatları 14 aydan beri değişiklik görmüyor. Bizi sanayiciyle karıştırıyorlar. Sanayiciler satış fiyatını belirleyen kişiler. Üreticiler şu an zaten bu koşullarda üretim yapmaya devam edemez duruma geldi. Eğer bu kısıtlamayla birlikte daha kötü duruma gidersek zaten biz üretim yapamayacağız” dedi.
Tavuk eti ile diğer ürünler karşılaştırılmıyor
Uzun süredir fiyatlara zam yapmadıklarını vurgulayan Koç, tavuk üreticisinin zam talebi olduğunu dile getirdi. Koç, “Tavukta fırsatçılık deniyor, tavuk üreticisini suçlayan bir kesim var” derken, bu durumu kabul etmediklerini belirtti. Market fiyatlarında meyve ve sebzenin tavuktan daha pahalıya satıldığını belirten Koç, protein kaynağına pahalı denerek dünyada tavuğun en ucuz satılan ülkelerden biri olduğunu dile getirdi. Türkiye’de kırmızı etle beyaz et fiyatlarının arasında uçurum olduğunu söyleyen Koç, kırmızı etin pahalılığına kimsenin değinmediğini kaydetti.
“Üretici zarar görecek”
İhracat kısıtıyla beraber üretim kapasitesinin düşeceğini ifade eden Koç, üretim kapasitesinin düşmesiyle üretici maliyetlerinin aynı kalacağını bunun da fiyatları artıracağını söyledi. Üreticinin daha az üretim yapacağının altını çizen Koç, “Ülkemizin üretiminin yüzde 20-25’i yurt dışına gidiyor. Siz üretimdeki bu dilimi kapatırsanız bunun yurt dışına çıkışını engellerseniz biz ne yapmak zorundayız? Çöpe atamayacağımız için üretmemek zorundayız” ifadelerini kullandı. Ürünün dış pazara gitmemesi ve iç pazardaki depoların dolu olması sebebiyle üreticinin zarar göreceğini belirten Koç, “Biz bunu 2 yıl önce yaşamıştık. İç piyasada üretilen tavuk, iç piyasaya yetmediği için fiyatlar fahiş şekilde yükseldi. 2 yıl önce tavuk 110 TL idi. 70 TL civarında şu an. Şu anda Türkiye’deki bütün tavuk stoklarımız dolu, depolarımız dolu. Depolarımız dolu olduğu halde bu malı bir de yurt dışına gönderemezseniz, bu malı üretemezsiniz. Üretici buradan zarar görecek” diye konuştu.
İthal ürünle 4 kat pahalı tavuk yenebilir
Koç, ihracat yasağının üretimi azaltacağını bunun da gelecekte tavuk ithalatını artıracağını dile getirdi. İhracatın teşvik edilmesi gerektiğini vurgulayan Koç, “Dünyanın hiçbir ülkesinde ihracata ambargo konmaz teşvik edilir. Eğer üretimle ilgili sıkıntı yaşıyorsanız hem özel sektör hem kamu, üretimi nasıl arttırabiliriz çalışmasını yapar. Bizde maalesef tersi yapılıyor. Bu sektörü baltalar. Sektörün önünü açmak istiyorsak ihracatı ve üretimi nasıl arttırabiliriz hesabını yapmamız lazım. Dünya gıda açlığı yaşıyorken bizim mevcut gıdamızı bu şekilde kısıtlamamız, gelecekte Türkiye’nin tavuğu da ithal etmesini sağlar. Alacağımız tavuğu bugünün dört katına yeriz” dedi.
Geçen hafta Ticaret Bakanlığı’nın Ramazan öncesi zam yapılmaması talebini sanayiciye ilettiğini belirten Koç, “Ticaret Bakanlığı’nın sanayiciye verdiği bir sözlü bildirim var. Üç tane firma da, ‘Şu an biz zarar ediyoruz, böyle giderse batarız, bir miktar bu zammı yapmak zorundayız’ diye cevap veriyor. Bakanlık da ihracat yasağını açıklıyor” ifadelerini kullandı. İhracat kısıtının detaylarının verilmediğini ve bir bilgilendirme sağlanmadığını belirten Koç, bu durumun hiçbir karşılığının olmadığını belirtti.
Üretici fiyatlarında artış
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Kümes Hayvancılığı Durum Tahmin Raporu’na üreticilerin üretim maliyetlerindeki artış, raporla da ortaya kondu. Tavuk üretici fiyatı 1 yılda yarı yarıya arttı. Rapora göre tavuk eti üretici fiyatı ise 2024 yılında bir önceki yıla göre yüzde 50,4 artarak kilogram başına 65,35 TL’ye yükseldi. 2025 yılı ilk on bir ay ortalaması ise kilogramı 69,51 TL olarak belirtildi.
Tavuk fiyatları
Ramazan ayının yaklaşmasıyla tavuk üreticilerinin ve satıcılarının piliç fiyatlarında ‘fahiş fiyat’ artırımına gittiği ifade edilirken, marketlerdeki tavuk fiyatları değişiklik gösteriyor. İki çok satan marketin fiyatları karşılaştırıldığında bütün pilicin kilogramı 94-100 TL arasında değişiyor. 1 kilogram 600 gramı geçen piliçler ise 172 TL’den başlıyor. Piliç but ızgaranın kilogram fiyatı 200 TL, piliç bonfilenin kilogramı 210 TL, 1 kilogram 200 gram tavuk baget ise 142,80 TL olarak görülüyor. Kalçalı butun 750 gramı 74,25 TL iken, bir diğer markette kilogramı 95 TL’ye ulaşıyor. Kararın açıklandığı gün olan pazartesi ile salı arasında sadece bütün tavukta birkaç TL’lik oynama görüldü. 1 kilogram 600 gramı geçen piliçler 168 TL’den satılırken şu an marketlerde 172 TL’den satışa sunuluyor.
Kişi başına 11,9 kilogram tavuk düşüyor
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Kümes Hayvancılığı Durum Tahmin Raporu’na göre Türkiye’de tavuk eti üretimi 2,5 milyon ton olarak gerçekleşirken, tavuk eti ihracatı yaklaşık 371 bin ton oldu. Türkiye’de tavuk eti üretiminin 2,7 milyon ton, tavuk eti ihracatının ise yaklaşık 390 bin ton olacağı tahmin edildi. Ülkede kişi başı tavuk eti tüketimi 2024 yılında yüzde 15,7 oranında artarak 25,8 kilogram oldu. OECD verilerine göre, yurt genelinde kişi başı kanatlı eti tüketiminin 2025 yılında yüzde 2,4 oranında artması beklenirken, kişi başına düşen tavuk eti tüketimi 11,9 kilogram olarak tahmin edildi.
