Eleştirileri duymayan yönetici hatalarını da göremez

Yöneticilik hayatım boyunca öğrendiğim en önemli derslerden biri şu oldu: İnsan, kendisine söylenenlerden çok söylenmeyenlerden endişe etmeli.

İş hayatında öyle yöneticiler tanıdım ki toplantılarda herkes onları dikkatle dinler, söylediklerine kimse itiraz etmezdi. İlk bakışta ne güzel bir uyum ne güçlü bir yönetim diye düşünürdüm.

Oysa bazen o sessizliğin arkasında saygı değil, konuşmaktan vazgeçmiş insanlar vardı.

Yıllar önce kuzenimin çalıştığı tekstil şirketinde yaşanan bir olay, bu konuda bana önemli bir ders vermişti.

Avrupa ülkelerine ihracat yapan, oldukça başarılı bir şirketti. Şirketin genel müdürü deneyimli, çalışkan ve işini iyi bilen biriydi. Şirketin büyümesinde de büyük emeği vardı. Ancak bir alışkanlığı vardı: Kendi kararlarının sorgulanmasından pek hoşlanmazdı.

Bir gün şirket, Almanya’daki önemli bir zincir mağazalar müşterisinden acele teslim şartı ile oldukça büyük bir sipariş aldı. Genel müdür, ciroyu göz önüne alarak sevkiyatın ay sonuna kadar tamamlanmasını istedi.

Dış ticaret müdürü, üretim ve lojistik takvimine bakarak bu tarihin riskli olduğunu söyledi. Özellikle gümrük işlemleri ve nakliye organizasyonu için biraz daha zamana ihtiyaç vardı.

Genel müdürün cevabı kısa oldu:

“Biz yıllardır bu işi yapıyoruz. Lütfen her seferinde bir sorun bulmayın. Söylediğim tarihte sevkiyat yapılsın.”

Toplantı orada bitti.

Dış ticaret müdürü bir daha itiraz etmedi. Lojistik sorumlusu da gördüğü riskleri dile getirmedi. Herkes kendisinden isteneni yapmaya çalıştı ya da öyle gözüktü.

Sonuçta sevkiyat gecikti. Müşterinin rafları sezon öncesi boş kaldı ve sonraki siparişlerinin önemli bir bölümünü başka bir tedarikçiye kaydırdı.

Olanlara Genel müdür çok kızdı.

“Bu kadar insan çalışıyor, kimse bu gecikmeyi öngöremedi mi?” diye sordu.

Aslında öngörmüşlerdi; hem de en başında.

Ama söylemiş olmaları bir şeyi değiştirmemişti. Daha da kötüsü, söylemenin bir anlamı olmadığını kabullenmişlerdi.

İşte bir yöneticinin kaybetmeye başladığı an tam da budur.

Çalışanlarının kendisine itiraz etmediği, hatalarını göstermediği, yalnızca duymak istediklerini söylediği an…

Çünkü o noktadan sonra yönetici, şirketin gerçekleriyle değil, kendisine sunulan gerçeklerle yaşamaya başlar.

Üstelik bu durum yalnızca sert ve otoriter yöneticiler için geçerli değildir. Son derece iyi niyetli, çalışkan ve başarılı insanlar da zamanla aynı yanlışa düşebilir.

İnsan yıllarca karar verip başarı kazandığında, kendi değerlendirmelerine gereğinden fazla güvenmeye başlayabiliyor. Deneyim, bir süre sonra farkında olmadan yanılmazlık duygusuna dönüşebiliyor.

Oysa deneyimin asıl değeri, her şeyi bildiğimize inanmamızda değil, bilmediklerimizin de olabileceğini kabul etmemizdedir.

Ben yöneticilik hayatımda, bana katılmayan insanlardan çok şey öğrendim. Elbette her eleştiri haklı değildi. Bazen eleştirinin üslubu da hoşuma gitmezdi. Ama bir süre sonra şunu fark ettim: Bir görüşün söyleniş biçimini beğenmemek, içindeki doğruları görmezden gelmek için yeterli sebep değil.

Yöneticinin görevi her eleştiriyi kabul etmek değildir. Ama her eleştirinin rahatlıkla dile getirilebildiği bir ortam yaratmak, onun en önemli sorumluluklarından biridir.

Bir başka önemli nokta da şu: İnsanlar yöneticilerinin söylediklerinden çok, eleştiri karşısında nasıl davrandıklarına bakarlar.

Bir çalışan düşüncesini açıkladığında azarlanıyor, küçümseniyor ya da sonraki toplantılarda dışlanıyorsa diğerleri bunu hemen fark eder. Kimsenin ayrıca susturulmasına gerek kalmaz. Herkes kendi kendine susmayı öğrenir.

Ve böylece yönetici, çevresinde giderek büyüyen bir sessizlik oluşturur.

Bu sessizliği de çoğu zaman uyum, bağlılık ve ekip ruhu zanneder.

Oysa birbirine itiraz edemeyen insanlardan iyi bir ekip çıkmaz.

Bugün geriye dönüp baktığımda, yöneticilikte en değerli çalışma arkadaşlarımın her söylediğime katılanlar değil, gerektiğinde bana “Burada yanlış düşünüyor olabilirsiniz” diyebilenler olduğunu görüyorum.

Çünkü yönetici ne kadar deneyimli olursa olsun, her şeyi göremez. Bazen masanın diğer tarafında oturan genç bir çalışanın fark ettiği ayrıntı, yılların deneyiminden daha değerli olabilir.

Yeter ki onu dinlemeyi bilelim.

Son olarak, yöneticilik yapan ya da yapmaya hazırlanan herkese küçük bir önerim var:

Bir toplantıda herkes sizinle aynı fikirdeyse, hemen mutlu olmayın.

Kendinize şu soruyu sorun:

“Gerçekten hepimiz aynı şeyi mi düşünüyoruz, yoksa arkadaşlarım artık bana farklı düşündüklerini söylemekten mi çekiniyor?”

Bu soruya vereceğiniz samimi cevap, belki de önünüzdeki en önemli yönetim raporundan daha fazla şey anlatacaktır.

Çünkü eleştirileri duymayan yönetici bir süre sonra kendi yanlışlarını görme yeteneğini de kaybeder.

Ali Serdar Süalp

Diğer Yazarlar